Inleidend woordje Midden november kregen we toevallig een e-mail van de SJW (Socialistische Jonge Wacht) waarin deze organisatie schreef dat ze willen deel worden van de ALS. Er is een sterke verdeeldheid ter linkerzijde. Wij denken dat die verdeeldheid niet zomaar zal verdwijnen, maar dat er concrete initiatieven moeten genomen worden voor een betere samenwerking. Intussen kregen we een e-mail van SJW als antwoord op onderstaande open brief. In deze e-mail stellen ze dat de e-mail van Pim voorbarig was en trekken ze het voorstel min of meer terug.

Open brief aan SJW, MLB, AK, Vonk-studenten, KP-studenten en onafhankelijke linkse studenten.

1. Er is een voorstel van SJW-RUG: "We zijn van plan om met SJW-RUG (Unief-studenten) onafhankelijken en andere organisaties te contacteren (KP en de VONK), en als een aparte tendens in de ALS (actief linkse studenten) te stappen. ALS was tot nu toe stevig in handen van Militant Links, maar daar gaan we nu proberen verandering in te brengen door en masse een eenheidsbeweging op poten te stellen. Als dit lukt zitten we hier aan de RUG met een geweldig grote en krachtige frontbeweging." (e-mail van Pim, voorzitter SJW-Gent). Intussen is deze oproep publiek gemaakt door Pim op een bijeenkomst in de Backstage op dinsdag 21/11. We verwelkomen deze openheid en de bereidheid tot eenheid van SJW. We delen de bezorgdheid om tot eenheid te kunnen komen.
2. Eenheid is Actie. Vooraleer tot een eenheidsinitiatief te komen moeten we zien wat ons bindt en wat ons verdeelt. Met andere woorden: op welke politieke basis is eenheid mogelijk en welk type eenheid brengen we naar voor. Als we discussie voeren over eenheid kan het nuttig zijn om terug te zien naar de oude discussies binnen de marxistische beweging en vooral op de discussie over eenheidsfront versus het volksfront in de jaren ’30. Trotsky stelde in Duitsland dat het noodzakelijk was dat er gezamenlijke acties waren van de sociaal-democratische arbeidersbeweging en de communistische arbeidersbeweging als antwoord op de opkomst van het fascisme. Hij stelde daarbij het element actie centraal. Dat betekent dat er binnen de gezamenlijke acties ruimte was voor de politieke onafhankelijkheid van de communisten en de socialisten. Daarnaast is een cruciaal element dat Trotsky zich baseerde op de arbeidersbeweging. In tegenstelling tot de politiek van het volksfront werd geen beroep gedaan op de burgerij om een weg vooruit te bieden voor de arbeidersklasse. En dat is toch de bedoeling van eenheid: de arbeidersbeweging vooruithelpen en een perspectief bieden om zich een sterkere positie aan te meten. Het beroep te doen op burgerlijke krachten of het steunen van regeringen met burgerlijke krachten (cfr de volksfrontregeringen in Spanje en Frankrijk) betekende een stap achteruit. Het weigeren van conclusies te trekken op revolutionaire momenten omwille van de banden met het Volksfront leidde ertoe dat het fascisme gemakkelijker kon overwinnen in Spanje.
3. Dit alleen maar om duidelijk te maken dat voor ons de discussie over eenheid er niet één is waar lichtzinnig kan overgegaan worden. Het is een discussie die van cruciaal belang is in de opbouw van een revolutionaire partij en de versterking van de arbeidersbeweging. Centrale punten voor ons zijn: politieke basis voor eenheid, actie en eenheid binnen de arbeidersbeweging.

 

Ervaringen

4. SVB. Met de ALS hebben we heel wat ervaringen met eenheidsinitiatieven en discussies rond eenheid. Een eerste belangrijke ervaring was die van de Studentenvakbond (SVB) in 1996-98. Met de ALS lagen we mee aan de basis van SVB omdat we de idee verdedigden van de noodzaak van een sterke studentenorganisatie op basis van individueel lidmaatschap om de rechten van de studenten te verdedigen rond concrete punten. Jarenlang stonden we vrij geïsoleerd met dit standpunt maar vanaf 1995 begonnen we gehoor te vinden rond ons voorstel. Bij een aantal studentenvertegenwoordigers en leden van ‘soft-links’ (het werkgroepenkonvent) was er veel steun voor een dergelijk idee en er werd geleidelijk een concreet initiatief genomen via een werkgroep rond onderwijs en de positie van studenten. Vanuit de samenwerking in deze werkgroep is eind 1995 beslist een Studentenvakbond op te richten in de campagne voor de studentenverkiezingen van maart 1996. Dit gebeurde pas nadat in de voorbereidende werkgroep duidelijk geworden was rond wat we zouden werken en wat ons gemeenschappelijk programma hierover was.
5. De campagne voor de oprichting van SVB en de studentenverkiezingen was bijzonder succesvol. We haalden een sterke verkiezingsoverwinning en slaagden er op korte tijd in om meer dan 100 leden te maken. Hierop veranderde de positie van andere georganiseerden, SJW en MLB. SJW sprong zo vlug mogelijk op de kar nadat ze uit zwakte van hun organisatie niet betrokken waren bij de voorbereiding. MLB trok haar standpunt in dat een Studentenvakbond niet nuttig was door te vragen om aan te sluiten bij SVB. Met ALS hebben we hun lidmaatschap er overigens door gekregen binnen SVB ondanks sterke tegenstand. Wij brachten het argument naar voor dat MLB in de onderwijsstrijd aan de juiste kant staat en dat we met SVB niemand mogen uitsluiten die aan dezelfde kant staat. En dat ondanks meningsverschillen over hun stalinisme en hun houding tegenover SVB bij de oprichting. We stelden echter dat een uitsluiting bijzonder erge gevolgen zou hebben voor SVB en gevaarlijker zou zijn dan het feit dat ze wel zouden aansluiten.
6. Het succes en de bijhorende aansluiting van alle linkse organisaties zorgde er voor dat er plots veel discussies opkwamen over "het domineren door een organisatie" en andere dergelijke zever. In plaats van een gezamenlijke discussie te voeren over hoe vooruit met SVB zagen andere organisaties het initiatief eerder angstvallig aan en waren ze vooral angstig voor een mogelijke groei van ALS en Militant Links. Als bvb duidelijk werd dat er binnen de stuurgroep van SVB (de leiding) niets te rapen viel voor SJW diende de SJW-vertegenwoordiger z’n ontslag in "wegens de dominantie van de Belgische afdeling van het CWI". Een totaal verkeerde houding volgens ons.
7. De discussies die gevoerd werden, waren aan ons opgedrongen en we konden er weinig tegen in brengen. Een les die we er wel uit moeten trekken is dat we met alle krachten een duidelijk beeld moeten hebben over hoe we eenheid willen opbouwen, met welk doel en ook met duidelijkheid onder elkaar over de visie van andere organisaties en interne duidelijkheid in alle organisaties over het feit dat een versterking van één studentenorganisatie de studentenbeweging kan vooruithelpen. Alleszins meer dan de jaloerse reacties die we binnen SVB kregen en waaraan SVB is kapot gegaan.
8. ALS. De ALS vormt een eenheidsorganisatie in die zin dat er eenheid is tussen Militant Links leden en politiek ongeorganiseerden. De basis voor deze eenheid is een duidelijk uitgewerkt standpunt waarbij er grote overeenstemming is met het programma van Militant Links, met die beperking dat ALS losser georganiseerd is en ook programmatorisch ietsje losser is. Er is evenwel overeenstemming met betrekking tot de rol van een studentenorganisatie vandaag, de politieke situatie en perspectieven daarbinnen (o.a. ook over een standpunt bij de verkiezingen).

 

Hoe eenheid bereiken?

9. Er is momenteel in de maatschappij een zekere nood aan eenheid. Dit komt vooral door het gebrek aan een arbeiderspartij die gezien wordt als een instrument om verandering af te dwingen. De verburgerlijking van de SP zorgt voor een vacuüm ter linkerzijde. Dit maakt de nood aan een nieuwe arbeiderspartij bijzonder duidelijk, maar bij afwezigheid van een dergelijke nieuwe arbeiderspartij leeft er een bezorgdheid bij bredere lagen om tot een initiatief te komen om in beperkte mate het vacuüm ter linkerzijde in te vullen. Dit wordt o.a. duidelijk bij de ervaringen van Izquerda Unida in Spanje, RC in Italië, SSP in Schotland, SP in Nederland, SP in Ierland,… En daarbij stelt zich in België uiteraard de vraag naar verdeeldheid tussen linkse organisaties.
10. Wij moeten rekening houden met dat bewustzijn en met die situatie om er een antwoord op te bieden. Ons antwoord is niet dat we stellen dat er geen verschillen zouden zijn of dat meningsverschillen niet relevant zouden zijn en dus maar onder tafel moeten worden geveegd, de verschillen tussen pakweg stalinisme en marxisme zijn volgens ons bvb bijzonder relevant wat partijopbouw betreft (bureaucratisch centralisme versus democratisch centralisme) of wat de koloniale revolutie betreft (de steun van de PVDA aan Kabila op basis van een twee-stadiatheorie). Die meningsverschillen zullen niet zomaar "verdwijnen". We denken wel dat er eenheid nodig is rond de punten waarover er eenheid mogelijk is. En daarbij moet ruimte zijn om de eigenheid te bewaren en meningsverschillen te bediscussieren. Daarom zouden we op dit ogenblik nog geen strak georganiseerde en gecentraliseerde eenheidsorganisatie voorstellen, maar eerder een lossere alliantie die bvb. bij verkiezingen een eenheidslijst kan indienen om via actie te zien hoe ver kan gegaan worden in die eenheid.
11. Dat is de basis waarvan vertrokken werd met het voorstel van Militant Links voor een linkse alliantie bij de voorbije gemeenteraadsverkiezingen. De reacties die van andere organisaties kwamen waren echter niet erg positief. De SAP, Vonk en KP opteerden ervoor om kandidaten te hebben op lijsten van sociaal-democratie en groenen. De PVDA wilde alleen gaan, behalve in Antwerpen waar ze een opening creërden. In Gent steunde de SAP het initiatief LEEF omdat hier de idee van een linkse alliantie in beperkte mate geconcretiseerd werd in een eenheidslijst die bovendien een zeker draagvlak had.

 

Het voorstel van SJW – onze voorstellen

12. Er is een concreet voorstel van SJW om als fractie lid te worden van de ALS. De basis die ze daarvoor aanhalen in hun nieuwsbrief is onvoldoende om tot eenheid te kunnen komen. Het bestrijden van de invloed van Militant Links binnen de ALS lijkt ons geen doelstelling die de studentenbeweging in het algemeen kan vooruithelpen, integendeel. Bovendien valt een gebrek aan inhoudelijke basis op waarop hun initiatief zou kunnen gebaseerd zijn. Anderzijds zijn we wel bereid de discussie te starten over eenheid, zowel intern als met de SJW en anderen.
13. Linkse eenheid. Wat wij voorstellen is om de discussie aan te gaan. Als vertrekpunt stellen we voor om met zoveel mogelijk linkse studentenorganisaties aan tafel te zitten om te zien hoe we tot een betere samenwerking kunnen komen en op welke wijze we daarover vooruitgang kunnen boeken. ALS stelt voor om een dergelijke discussie te voeren op donderdag 18 januari in De Brug waarbij alle leden van de verschillende deelnemende studentenorganisaties worden uitgenodigd, maar geen publieke affiches worden rondgehangen (voor nieuwe studenten kan een dergelijke discussie afschrikkend zijn). We stellen midden januari voor zodat de verschillende organisaties minstens de mogelijkheid hebben om intern te discussiëren. In januari kunnen we dan zien met wie er op welke manier zal gediscussieerd worden. Wij zouden er alvast voorstellen om tot een losse brede eenheid te komen, een alliantie die concrete campagnes voert en een minimumprogramma heeft rond de punten waarover we het inhoudelijk eens zijn. Volgens ons zijn er nog steeds belangrijke meningsverschillen en maakt dit een sterk gecentraliseerde eenheidsorganisatie onmogelijk. Anderzijds is er behoefte aan linkse eenheid, zeker bij concrete campagnes. Vandaar stellen wij, naargelang de discussies, een losse alliantie voor. Dit zou een belangrijke stap vooruit zijn voor de studentenbeweging. Het zou bovendien een mogelijkheid zijn voor de verschillende linkse studentenorganisaties om elkaar beter te leren kennen en een gezamenlijke ervaring op te doen.
14. SJW-ALS. Indien op de eenheidsvergadering in januari blijkt dat SJW verder wil gaan in de discussies met ALS, eventueel om tot een gezamenlijke organisatie te kunnen komen, stellen we voor om een aantal inhoudelijke discussies op te starten tussen onze organsiaties en van daaruit te zien welke organisatorische conclusies kunnen getrokken worden. Concreet stellen we drie discussies voor: (1) geschiedenis van onze organisaties: waarom zijn er op dit ogenblik in de praktijk verschillende organisaties, welke meningsverschillen liggen aan de basis daarvan en wat is de relevantie daarvan vandaag. (2) De politieke situatie vandaag in België en prioriteiten voor linkse organisaties daarbij: o.a. hoe het Vlaams Blok bestrijden, welke houding bij verkiezingen, syndicale strijd, is er ‘verrechtsing’,… (3) de rol van een linkse studentenorganisatie vandaag en hoe zien we een studentenorganisatie (zowel inhoudelijk als qua structurering): welke discussies moeten gevoerd worden, welk bewustzijn is er onder studenten, welk politiek project,… Voor deze discussies stellen we voor om grondig te werk te gaan telkens met een spreker van ALS en een spreker van SJW die elk een halfuur inleiden en waarbij de discussie open is voor alle leden van ALS en SJW. Qua ritme zouden we voorstellen om maandelijks één discussie te hebben zodat het niet vlug-vlug gebeurd, maar op een serieuze en grondige wijze waarbij interne voorbereiding binnen zowel ALS als SJW mogelijk is. We vinden het organiseren van dergelijke discussies noodzakelijk om kennis te kunnen maken met de andere organisatie. We denken dat een directe aansluiting van SJW-leden bij ALS (zoals voorgesteld door Pim) de discussie zou vermoeilijken, gezien op deze wijze het democratisch recht van aparte interne ALS-vergaderingen onmogelijk wordt gemaakt en gezien het feit dat dit discussies voor een bredere eenheid zou kunnen in de kiem smoren. Met de ALS zijn we niet bereid om onze eigenheid op te geven. We zijn wel bereid samen te werken met anderen en daarbinnen een eigen rol te vervullen. We zijn tevens bereid om de discussies met SJW aan te gaan om eventueel tot een eenheid te komen die verder gaat dan een losse alliantie tussen onze beide organisaties. Daartoe willen we echter niet lichtzinnig tewerk gaan.
15. Practische campagnes. Terwijl deze discussies plaatsvinden zullen we moeten nagaan in welke mate we tot een gezamenlijke strategie kunnen komen binnen campagnes die gevoerd worden, in concreto bij de campagne tegen Roeland Raes. In welke mate hebben we daar gezamenlijke perspectieven en een beeld op hoe we die strijd moeten voeren. Dat is volgens ons dé cruciale uitdaging van de komende maanden.