Tegen het Europa van het Kapitaal

Programma van de ALS

• Inleiding
• Deel 1: Programmapunten
  • Geen afbraak van het onderwijs
  • Stop racisme en fascisme
  • Milieu
  • Vrouwen: stop discriminatie
  • Recht op werk
  • Imperialisme en oorlog
• Deel 2: Kapitalisme werkt niet
  • Hoe de geschiedenis evolueert
  • Het kapitalisme werkt niet
  • Het alternatief op het kapitalisme: Democratisch Socialisme

Inleiding

Met de val van de Berlijnse muur kondigden politici en filosofen het einde aan van de geschiedenis. Hiermee bedoelden ze dat het kapitalisme had zegegevierd en dat geen enkele tegenbeweging nog zou opstaan. Niets is minder waar gebleken.

In Europa zorgt het protest tegen de gevestigde machten echter voor een nieuwe opruk van extreem-rechtse partijen. In vele landen lijkt de toekomst er zwart, nazi-zwart, uit te zien. Het is zoeken met een vergrootglas naar verschillen tussen conservatieven, sociaal-democraten en liberalen, ze voeren rustig hetzelfde a-sociale beleid uit. In enkele landen, zoals in België en in Duitsland hebben de Groenen de kans gekregen zich te bewijzen. Reeds na enkele maanden bleek dat zij het verschil niet zouden maken. Denken we maar aan het goedkeuren van de NAVO-bombardementen op Kosovo door Joska Fisher, Duitse groene minister voor buitenlandse aangelegenheden. In eigen land hebben we het hervatten van de uitwijzingen, Doel en nu het instemmen met een belastingsverlaging die voor de rijken meer oplevert dan voor de armen. Blijkbaar zijn de groenen niet echt "anders" als ze in de regering zitten. Het gevoerde beleid van deze partijen zorgt voor onrust, ongenoegen, een verrijking van de rijken en een verarming van de armen. Dit is de basis van vele proteststemmen voor extreem-rechts. Ter linkerzijde bevindt zich immers geen geloofwaardig alternatief. De nood van een geloofwaardig links alternatief op de gevestigde machten is daarmee groter dan ooit. Bij afwezigheid van dit alternatief kan extreem-rechts blijven groeien.

Op 9 november 1999 betoogden een 1000-tal jongeren door Gent tegen een meeting van het Vlaams Blok. De hoofdslogan van de betoging was: "Armoede, werkloosheid, woningnood,...? Neen, Wij vechten voor iets beters"

De beweging tegen de World Trade Organisation en het protest tegen het IMF in Seattle vorig jaar tonen aan dat het kapitalisme steeds onder vuur genomen wordt. In de Verenigde Staten neemt het protest onder jongeren voor het eerst sinds de zestigerjaren weer sterk toe, o.a. tegen de instituties die het gezicht van het kapitalisme vormen, maar ook tegen de gevestigde macht. Het Amerikaanse volk ondervindt de komende verkiezingen meer en meer als één grote reclamestunt: De keuze tussen Gore en Bush die hen wordt voorgelegd varieert tussen "bad and worse". Het naar voren schuiven van Nader, vakbondsmilitant en woordvoerder tijdens de WTO-protesten, als een alternatief op de Republikeinen en Democraten, illustreert wat de Amerikaanse bevolking en de jongeren echt als nodig beschouwen: een links alternatief. Ook al is dat op dit ogenblik nog beperkt.

Buiten onze Westerse wereld, die vaak onterecht als hét centrum van de wereld wordt beschouwd, zijn de protestbewegingen massaal. Latijns-Amerika en Afrika, continenten die niet de ontwikkeling gekend hebben van de Westerse landen, gaan nog steeds onder het kolonialisme (economische uitbuiting door West-Europa en de VS) gebukt. De arbeidersbeweging, samen met de studentenbeweging is er in staat geweest enkele revoluties door te voeren. In landen zoals Nigeria, Bolivia, Ecuador, Venezuela, komen de massa's regelmatig op straat om te protesteren. Het ontbreken van een partij die antwoorden kan bieden aan de vele vragen van deze massa's leidt soms tot het lanceren van volkspopulistische leiders als Chavez in Venezuela. Dit kan een belangrijke stap vooruit betekenen als die bewegingen breken met het kapitalisme en niet meestappen in de logica van de uitbuiting van het huidig systeem. Het is echter nog niet duidelijk in welke richting de Latijns-Amerikaanse bewegingen zullen evolueren en hoever ze bereid zijn te gaan.

Na de 'Battle of Seattle' zagen we in verschillende steden soortgelijke bewegingen. Ook in België werd betoogd tegen de EU-top.

Het is dus duidelijk: de nood aan linkse organisaties en partijen die een alternatief kunnen bieden is weer volop actueel. Het uitbouwen van een links alternatief is in de eerste plaats een zaak van de arbeidersbeweging (iedereen die werkt of wil werken). Zij zijn in staat de economie plat te leggen, grote druk uit te oefenen en de massa's op straat te brengen. Zij worden gesteund door bewegingen als de studentenbeweging.

De studenten vormen geregeld één van de meest dynamische groepen in de samenleving. Jongerenbewegingen kunnen een eerste vonk zijn in het ontwikkelen van een bredere strijd. Denk maar aan mei '68 waar het studentenprotest in Frankrijk uiteindelijk leidde tot een algemene staking die miljoenen jongeren en werkenden mobiliseerde.

Daarom is het nodig om de Aktief Linkse Studenten uit te bouwen. Wij willen de studentenbewegingen mee organiseren en vooruit helpen. Dat kan door discussies (de noodzaak om politiek te begrijpen waar we mee bezig zijn) en uiteraard door het organiseren van acties en het tussenkomen in bredere bewegingen. In ons programma vind je enkele van onze centrale thema's. Maar de ALS is geen organisatie waar je bij aansluit om passief te zijn: iedere linkse student heeft een verantwoordelijkheid in de uitbouw van een sterke linkerzijde. Word daarom actief bij de ALS!

Deel 1: De Aktief Linkse Studenten komen op voor:

Geen afbraak van het onderwijs

Het onderwijs is de afgelopen jaren hard getroffen door de besparingen. Dat maakt dat het voor velen niet evident is om te kunnen studeren. Het inschrijvingsgeld loopt op, aan de hogescholen en universiteiten betaal je al vlug 15.000 tot 20.000fr enkel en alleen om te kunnen beginnen studeren. Daarnaast komt nog de kosten van de boeken en dergelijke. Op deze manier kunnen enkel beter gegoede mensen hun kinderen naar een universiteit of hogeschool laten gaan. Enkel door het onderwijs gratis aan te bieden heeft iedereen evenveel kansen.

Momenteel wordt er niet geïnvesteerd in de sociale voorzieningen (maaltijden, kameraanbod,...). Door dat gebrek aan investeringen wordt meer en meer alles overgelaten aan de privé-markt waar de huurprijzen de afgelopen jaren enorm zijn toegenomen. Enkel door een massale aanbouw van nieuwe studentenkamers door de universiteiten en hogescholen zelf, kan vermeden worden dat huisjesmelkers op de privé-markt de prijs ongemoeid kunnen laten stijgen. In de resto's moet werk gemaakt worden van een uitbreiding van het aanbod en van de kwaliteit. Momenteel wordt enkel gediscussieerd over privatiseringen, nooit over hoe het aanbod kan verbeterd worden. De maaltijdvoorziening is een essentieel onderdeel van de sociale voorziening van universiteiten en hogescholen. Privatisering zal enkel leiden tot duurdere maaltijden en een gebrek aan controle op de kwaliteit.

Door de hoge kosten van het onderwijs zijn veel studenten gedwongen om 's avonds of in de weekends nog allerhande jobs aan te nemen. Soms kan dit via de onderwijsinstelling zelf, maar veelal komen studenten terecht in onzekere laagbetaalde jobs. Daar moet meer zekerheid komen wat kan als het georganiseerd wordt door de onderwijsinstellingen zelf met democratische controle van de studenten. Om studenten onafhankelijk te maken van hun ouders is een studieloon noodzakelijk. Niet alle studenten bevinden zich immers in de mogelijkheid om na hun dagtaak als student nog een andere job uit te oefenen.

Om de studenten beter te kunnen begeleiden is er nood aan meer personeel. Nu worden lessen meestal aan grote groepen gegeven, waardoor de student enkel een nummer is. Er wordt daarbij geen rekening gehouden met individuele capaciteiten en/of problemen. Door middel van meer onderwijzend en begeleidend personeel kan ruimte vrijgemaakt worden voor boeiender lessen, kleinere groepen en meer individuele begeleiding van studenten. Als dit op een degelijke manier zou georganiseerd worden kan tevens eindelijk afgestapt worden van de repressieve aanpak (die vereist is als er met te grote groepen gewerkt wordt). Door het invoeren van scholengemeenschappen (voor de hogescholen) en de plannen tot 'herstructurering' van het universitair onderwijs (de plannen Dillemans) wordt nagedacht over het verminderen van de keuzemogelijkheden (niet alle richtingen worden overal aangeboden, met als gevolg grotere groepen), het inbouwen van meer ingangsexamens (die de toegang tot een richting drastisch beperken, zo konden vorig jaar slechts 39% van de potentiële geneeskundestudenten die studie ook effectief aanvatten), het 'flexibiliseren' van het personeel (bvb. aan verschillende universiteiten werken).

In het hoger onderwijs neemt wetenschappelijk onderzoek een belangrijke plaats in. In veel richtingen komt dat onderzoek echter neer op een onderzoeksdepartement van een privé-bedrijf. Enerzijds maakt dat bepaalde richtingen meer en meer afhankelijk van die bedrijven, met als gevolg dat het onderwijs er ook volledig is afgestemd op de belangen van enkele grote ondernemingen. Anderzijds doen die ondernemingen ook heel wat profijt met de goedkope arbeidskrachten aan de universiteiten. Studenten die doctoreren, assistenten... worden er gebruikt om de winst van enkele ondernemingen te kunnen opdrijven via nieuwe technologie en wetenschap. Het onderwijs zou er juist moeten op gericht zijn om onder democratische controle de enorme technologische mogelijkheden die bestaan te onderzoeken en te ontwikkelen om de belangen van de bevolking te dienen, niet van de winst. Op die manier zou een efficiënter onderzoeksbeleid kunnen gevoerd worden en zou vermeden kunnen worden dat gevoelige onderzoeken (zoals genetische manipulatie en dierproeven) in het geheim gebeuren zonder enig informeren van de bevolking.

Stop racisme en fascisme

Het Vlaams Blok is in steden zoals Antwerpen, Mechelen en Gent de grootste partij. In heel Vlaanderen is ze de derde partij, nog voor de SP. Er wordt veel gepraat over hoe het Blok moet bestreden worden. De meeste maatregelen lijken echter niets uit te halen. De SP probeerde het door de thema's van het Blok over te nemen, anderen probeerden het via een ministerie voor gelijke kansenbeleid en via sociale impulsfondsen. Dergelijke maatregelen halen echter niets uit in een crisisbeleid.

Bovendien slaagt het Blok erin om zichzelf een proper imago aan te meten (ondanks de schandalen waarin het zelf betrokken is). Extreem-rechts teert zo op de schandalenmolen die in België heerst. Het Blok wekt als enige partij de indruk zich niet kost wat kost te willen verkopen in ruil voor regeringsdeelname. Op die manier wordt het Blok ervaren als een "andere" partij.

Tientallen jaren besparingsbeleid hebben vooral in de armere wijken het gevoel doen groeien dat men door de politiek in de steek gelaten is. Campagnes die beroep doen op verdraagzaamheid zullen dit gevoel niet uit de weg ruimen. Bovendien leggen sommigen die oproepen tot verdraagzaamheid zelf niet de minste verdraagzaamheid aan de dag ten aanzien van de bevolking in de achtergestelde wijken. Zo ontvangen buurten die minder welgesteld zijn automatisch minder financiën voor de verschillende diensten: openbaar vervoer, huisvuilophaling, dienstencentrum, OCMW...

Enkel een linkse politieke formatie die consequent de belangen van de arbeiders en jongeren verdedigt en een reëel politiek alternatief naar voor schuift kan op termijn het gras vanonder de voeten van het Vlaams Blok maaien. Enkel door sociale eisen naar voor te brengen en in de praktijk aan te tonen dat er een alternatief is dat wel bereid is om actief campagne te voeren, kan voor een brede laag duidelijk gemaakt worden dat het Blok wel veel grote woorden naar voor brengt maar in de praktijk niets doet.

Aan verschillende universiteiten en hogescholen zijn de studenten van het Vlaams Blok georganiseerd in de NSV (Nationalistische Studentenvereniging). Deze organisatie schuwt het geweld niet en vormt een bedreiging voor iedere linkse student, iedere migrant,... Daarom is er nood aan een degelijke campagne tegen iedere gewelddaad die gepleegd wordt. Daarnaast is het noodzakelijk dat campagne gevoerd wordt opdat binnen de universiteiten en hogescholen de NSV niet zou beschouwd worden als een 'normale' aanvaardbare vereniging.

Shell is de grootste olieproducent in Nigeria. Veel Nigerianen hebben zelf echter geen toegang tot de dure olie... Terwijl er voor miljarden frank winst gemaakt wordt door Shell, is er geen degelijk onderwijs voor iedereen! Om daartegen te protesteren nam ALS in 1996 deel aan een anti-Shell campagne waarbij een Nigeriaanse activist kwam spreken en waarbij ook enkele Shell-stations werden bezet.

De overheid neemt een aantal racistische voorstellen van het Blok over. De vluchtelingenproblematiek is het duidelijkste voorbeeld daarvan. Zo worden asielzoekers met C130's uitgewezen, er wordt in de kranten breed uitgesmeerd dat "België overspoeld wordt" door asielzoekers,... Daarbij wordt enkel over de gevolgen gepraat en nooit over de oorzaak. Nooit wordt vermeld waarom asielzoekers vluchten. Meestal vluchten die uit noodzaak om de sociale en economische ellende in hun land te ontvluchten. Waarom is die noodzaak er? Sommigen wijzen de bevolking van de ex-koloniale wereld aan als het probleem (bvb. De "luie afrikanen die nog in stammentwisten verzeild zijn"). Wat daarbij niet vermeld wordt is de organisatie van de economieën in de ex-koloniale wereld. Die worden meestal gedomineerd door multinationals. Het voorbeeld van Nigeria is veelzeggend. Dat land is één van de rijkste qua grondstoffen. Shell domineert er de oliewinning en maakt er enorme winsten, terwijl de Nigeriaanse bevolking zelf gedwongen wordt te werken aan een hongerloon en zaken als elektriciteit of degelijk onderwijs hen ontzegd worden. Niet de asielzoekers zijn een probleem, maar de multinationals die door hun winsthonger ervoor zorgen dat er een groeiend vluchtelingenprobleem is (vooral in de ex-koloniale landen waar 96% van de vluchtelingen naar toe vluchten).

Op "ethisch" vlak propageert extreem-rechts een ultra-conservatief beleid. Moraalridders zoals Alexandra Colen trekken ten strijde tegen alles wat 'pervers' of 'abnormaal' is in hun ogen en eisen dat de vrouw opnieuw aan de haard zou gaan breien inzoverre ze niet bezig is met de was, het eten of de kinderen die ze uiteraard in groot aantal moet 'produceren'. Deze propaganda gaat hand in hand met de verdere afbouw van collectieve diensten (bvb. betaalbare crèches). Ook de aanvallen op de sociale zekerheid treffen in de eerste plaats de vrouwen (in '93 waren bvb. 91% van de geschorste werklozen vrouwen). Daartegenover stellen wij de noodzaak van een beter uitgebouwde sociale zekerheid (met o.a. betere kinderopvang, meer vluchthuizen,...).

De voorbije jaren zijn tal van wettelijke initiatieven genomen tegen de discriminatie van homo's, lesbiennes en bisexuelen. Deze beperken zich echter tot het gemeeschappelijk bezit van een bankrekening of het erfrecht. Alsof dat het belangrijkste is. Intussen blijven er dagelijkse fysische en psychologische geweldplegingen plaatsvinden tegen de homo-gemeenschap. Dat kan enkel gestopt worden door homo- en bisexuelen gelijke rechten te geven.

Milieu

In het huidig systeem worden de technologische mogelijkheden die er zijn niet aangewend om het milieu te behouden of te versterken. Integendeel het milieu wordt zoveel mogelijk misbruikt door een kleine groep kapitalisten om hun winsten te verhogen. Door die afbouw van het milieu wordt niet enkel onze gezondheid ondermijnd, het hele biologische systeem komt in gevaar. Het is geen toeval dat 1998 het jaar was met het grootste aantal natuurrampen ooit!

In 1999 traden we met de ALS in debat met Agalev-parlementslid Isabelle Vertriest. We organiseerden ook een 'milieu-happening' waarbij er verschillende workshops waren (o.a. rond dierenleed en genetische manipulatie), een veganistische maaltijd en een debat met o.a. Gaia en Voor Moeder Aarde.

Er wordt wel eens gezegd dat het onmogelijk is om alle mensen in de wereld de middelen te geven waar we in het westen op kunnen beroepen (bvb. auto's). Die stelling gaat uit van het miskennen van de rechten van de bevolking van de ex-koloniale landen. We moeten niet zien naar een "andere verdeling", maar naar milieuvriendelijke alternatieven voor iedereen. Dat kan enkel door de economie af te stemmen op de behoeften van de bevolking en bijgevolg ook van de natuur, in plaats van op de winst. De petroleum-industrie zal in het huidig systeem nooit toelaten dat auto's gemaakt worden die bvb. rijden op water. Het is algemeen geweten dat het mogelijk is lampen te maken die tientallen jaren meegaan, waarom worden dan nu enkel lampen gemaakt die het nog geen vijf jaar volhouden? Met de technologische mogelijkheden die bestaan zouden enorme stappen vooruit kunnen gemaakt worden!

Om te zien naar milieuvriendelijke alternatieven voor bvb. het vervoer, moet werk gemaakt worden van een degelijk netwerk van gratis openbaar vervoer. In Hasselt is door de invoering van gratis busverkeer het aantal busbruikers verachtvoudigd. Dat moet overal mogelijk zijn. Met gratis treinen, bussen en trams zou het fileprobleem vlug kunnen worden aangepakt. Waarom wordt daar niet in geïnvesteerd? Urenlang in de file staan betekent een enorm tijdsverlies, het doet de verkeersagressie toenemen,...

Momenteel bestaan er wel enkele 'milieuvriendelijke' alternatieven op individuele basis. Het grootste probleem van natuurwinkels is dat hun producten veel duurder zijn. Velen kunnen zich dergelijke producten niet permitteren. Daarnaast ontstaat er een 'groene markt', waarbij groene logo's overal verschijnen en in veel gevallen er enkel op gericht zijn om meer te kunnen vragen voor een product. Op zich zijn we niet tegen dergelijke groene logo's, maar zolang enkel de winst van enkele ondernemingen telt, is geen duidelijke controle van de bevolking mogelijk op wat er geproduceerd wordt. Enkel als er zo'n controle is, en als milieuvriendelijke producten overal en goedkoop aangeboden worden, zullen biologische producten algemeen verspreid kunnen raken. De crisis in de voedingsindustrie toont de noodzaak daarvan aan.

In het huidig productieproces wordt niets of niemand ontzien. Zo wordt er maar op los geëxperimenteerd om dieren te gebruiken voor allerhande onderzoeken. Dieren worden speciaal gekweekt voor testen, waarbij nooit rekening gehouden wordt met de dieren zelf. Doorheen de voedselcrises is er meer aandacht voor de situatie waarin vlees geproduceerd wordt en ook over alternatieven (vb. vegetarisme en veganisme). De ALS is ervan overtuigd dat moet onderzocht worden in hoeverre dergelijke alternatieven kunnen ontwikkeld worden. Intussen moeten de universiteiten en hogescholen dringend het vegetarisch en veganistisch aanbod in de resto's uitbreiden. Een groeiende laag studenten eet immers vegetarisch of zelfs veganistisch. Deze laag studenten wordt momenteel totaal genegeerd.

We leven op een ecologische tijdbom. In het huidig systeem telt enkel de winst en wordt onze gezondheid in gevaar gebracht. Dat gebeurt o.a. via de voedingsindustrie, maar ook bvb. in de energiesector zien we gevaarlijke toestanden. De ontploffing van de kernreactor in Tsjernobyl toonde aan hoe gevaarlijk kernenergie is, indien er geen degelijke opvolging is. Bij productie voor de winst betekent kernenergie een enorm gevaar. Ook al is het mogelijk dat er onder controle van de arbeiders en de bevolking een veilige ontwikkeling zou zijn van kernenergie. Ook voor zaken als genetische manipulatie nemen we geen zwart/wit standpunt in. Er zijn wellicht positieve mogelijkheden met dergelijke concepten, maar op dit ogenblik wordt het enkel gebruikt om de winst van multinationals als Monsanto te vergroten en de landbouwsector afhankelijk te maken van enkele bedrijven. Wat centraal moet staan is onze gezondheid en de ontwikkeling van een degelijk leefmilieu. Daartoe is er controle van de bevolking nodig op de energiesector. Dat kan via de nationalisering van de sector.

Vrouwen: stop discriminatie

Gelijkheid is verworven en vrouwen worden niet meer onderdrukt. Dit is de stelling die vandaag verspreid wordt. De realiteit bewijst echter het tegendeel. Steeds meer meisjes en jonge vrouwen leiden aan anorexia en boulimie. Dat de heersende schoonheidsidealen daar iets mee te maken hebben, is evident. Meisjes worden door ouders, vrienden... onder druk gezet er "goed" uit te zien. En wie bepaalt wat "goed" is? De fabrikanten van kleding, cosmetica en van allerlei producten die je vorm wat "fijner", wat "delicater" maken.

Het gemiddeld loon van vrouwen is gelijk aan 73% van het loon van mannen. Bovendien zitten de vrouwen meestal in de slechtbetaaldste, onzekerste, flexibelste jobs. Door art.80 hebben vrouwen geen individueel recht op sociale zekerheid, waardoor ze afhankelijk zijn van hun partner. Schorsingen in de werkloosheid raken vooral de vrouwen. Naar schatting krijgt 1 op 3 vrouwen te maken met geweld in het gezin. 1 op 6 vrouwen wordt ernstig mishandeld (verzorging in het ziekenhuis). Tussen 1988 en 1998 is het aantal klachten over geweldpleging binnen relaties verdrievoudigd. Het vrouwenlichaam wordt nog altijd misbruikt voor commerciële doeleinden, die de ideologie van de "ideale" vrouw propaganderen.

Vrouwen over de hele wereld laten gezamenlijk hun stem horen in de wereldvrouwenmars tegen armoede en geweld. De Europese mars vindt plaats in Brussel op 14 oktober. ALS onderschrijft de eisen en roept op om mee te stappen in de betoging.

De strijd voor vrouwenrechten is geen strijd van vrouwen tegen mannen of van vrouwen alleen. Vandaag steken enkele rijken al het geld in hun zakken. Seksisme en racisme zijn er om ons te verdelen. ALS wil een maatschappij die produceert voor de behoeften van de meerderheid. Zo 'n maatschappij heeft geen verdeling nodig.

Recht op werk

Jongeren zijn het eerste slachtoffer van de werkloosheid, schorsingen van werklozen, jongerenbanenplannen,... Gemeten per duizend inwoners telt Brussel 14,6 bestaansminimumtrekkers, Antwerpen 10,7 en Luik 18,5. Een kwart van de bestaansminimumtrekkers in Brussel is jonger dan 25 jaar, 10% is tussen 18 en 21. In de grotere steden zijn de nieuwe armen jongeren. Jongeren die van de schoolbanken in de bestaansonzekerheid rollen zonder enig vast tewerkstellingsperspectief op lange termijn.

De lichte vermindering van het aantal uitkeringsgerechtigde werklozen is te verklaren door een groei van jobs met tijdelijke, deeltijdse en interim contracten. Deeltijdse arbeid is bij vrouwen spectaculair gegroeid. In 1994 waren 28,3% van de werkende vrouwen met een deeltijds contract tewerkgesteld, vier jaar later is dit (1998) is dit 32,3%. Ook bij mannen is er een stijging van deeltijds werkenden. Van 12,8% in 1994 naar 15,7% in 1998. Naast een toename van het deeltijds werk is er ook een toename van de arbeidscontracten met beperkte duur (tijdelijk werk). In de meeste gevallen is er een combinatie waarbij veel vrouwen een deeltijdse jobs van beperkte duur hebben.

Interim-arbeid als speciale vorm van tijdelijke arbeid verdient onze aandacht. Deze sector kan de hoogste groeicijfers voorleggen, in '98 15,3%. In totaal werden er in 1998 116,4 miljoen uren uitzendarbeid gepresteerd door 277.000 personen. 11% van de interim-arbeiders is jonger dan 21 jaar, 34,9% is tussen 21 en 25 jaar oud, 21, 8% tussen 26 en 30 jaar. 67% van alle interim-arbeiders jonger is dan 30 jaar. Dat maakt dus duidelijk dat jongeren veelal in interimarbeid terecht komen. Ook studenten moeten meer en meer beroep doen op interimarbeid (vb. voor vakantiejobs). Interim-arbeid is echter erg onzeker en erg flexibel. Een zekere job aan een degelijk loon is in dit systeem blijkbaar niet meer mogelijk. Via PWA en jongerenbanenplannen wordt bovendien enkel gezorgd voor jobs die onderbetaald worden.

Om iets aan de werkloosheid te doen is het volgens ons logisch dat de huidige arbeid verdeelt wordt. Er zijn een miljoen werklozen (officiële werklozen + oudere werklozen + schoolverlaters +...) terwijl er aan de andere kant overal gezegd wordt dat er een dringend personeelstekort is (denk maar aan De Post waar de werknemers deze zomer weer hun vakantie niet volledig hebben kunnen opnemen) omdat de patroons of de overheid weigert om voldoende werknemers aan te werven. Door het herverdelen van de arbeid met behoud van loon kan de werkloosheid opgelost worden en de onmenselijke werkdruk in bepaalde sectoren verminderd worden. Een 32-urenweek kan daar een eerste stap voor zijn. In plaats van de helft van de mensen te ontslaan moeten de machines ingezet worden om iedereen maar de helft te laten werken.

Imperialisme en oorlog

Het imperialisme van de VS, Europa en Japan neemt steeds brutalere vormen aan. Als het erop aankomt hun economische of strategische belangen te verdedigen zijn alle middelen plots toegelaten. Zo zijn er gewelddadige tussenkomsten geweest in o.a. Irak, ex-JoegoslaviÙ, Oost-Timor,... Die tussenkomsten hebben nooit tot doel de lokale bevolking te helpen, het belangrijkste is de economische en strategische belangen veilig stellen.

In Irak werd Saddam Hoessein nadat hij jaren gesteund werd door de VS en Europese landen aangevallen omdat hij de economische belangen van de Koeweitse olie in gevaar bracht. De reactie was een militaire interventie en een boycot die vooral de gewone Irakezen treft. In de Balkan is de NAVO tussengekomen om haar strategische belangen in de regio veilig te stellen. Het resultaat is dat heel de regio een puinhoop geworden is. De Servische noch de Kosovaarse bevolking heeft voordeel gedaan aan de NAVO-oorlog. Tegenover het kapitalisme houdt Cuba momenteel amper stand. De ALS steunt principieel Cuba. Daar wordt aangetoond wat mogelijk is met een planeconomie. Er is gratis gezondheidszorg, degelijk onderwijs,... Momenteel zien we wel dat Cuba door z'n isolement en de handelsblokkade die er is, geleidelijk aan gewurgd wordt. De dollars worden ingevoerd in bepaalde sectoren en de kloof tussen arm en rijk begint toe te nemen. Dat kan enkel vermeden door de blokkade op te heffen en door Cuba uit z'n isolement te halen. Daartoe is onze solidariteit vereist.

Het IMF en de Wereldbank gedragen zich als wereldheersers. Ze leggen tal van landen zware besparingsplannen op ("Structurele Aanpassingsprogramma's" ofte SAP's) waarvoor de gewone bevolking opdraait. In de huidige periode van economische crisis die zich in ZO-AziÙ ontwikkeld heeft, maar intussen ook Latijns-Amerika en Rusland in haar greep houdt, zien we een toenemende confrontatie tussen het westers imperialisme (met als speerpunten het IMF en de Werelbank) en de bevolking van de ex-koloniale wereld.

Via de torenhoge schuldenlast die de meeste ex-koloniale landen hebben bij tal van westerse banken en regeringen, slaagt het westers imperialisme om nog wat extra winst uit die landen te slepen. Het is de massa van de bevolking die hier de prijs voor betaalt, niet de rijke elite. De meeste landen hebben die schulden gewoon "overgeÙrfd" bij het onafhankelijk worden van hun koloniale heersers, die via o.a. de schuldenlast hun kolonisatie op economisch vlak gewoon verderzetten. Een noodzakelijke stap voor de ontwikkeling van de ex-koloniale landen is de kwijtschelding van de schuldenlast.

Deel 2: Weg met het kapitalisme

Hoe de geschiedenis evolueert

De geschiedenis is niet iets dat geleidelijk aan evolueert. Het wordt gekenmerkt door plotse overgangen. Zo was het ontstaan van het heelal niet geleidelijk gebeurt en zal haar verdwijnen dat ook niet zijn. Het ontstaan van de aarde, het eerste leven, de eerste mens, al deze gegevens zijn er niet geleidelijk aan gekomen.

Wanneer je naar je eigen leven kijkt is dit ook zo: het moment waarop je wordt geboren, de eerste schooldag, je eerste lief, een geboorte van je zoon of dochter, een sterfgeval. Je leven wordt geleid door korte momenten die in je leven een hele ommezwaai kunnen geven. Zo evolueerde ook onze hedendaagse geschiedenis.

Overgangen van leefsystemen worden altijd gekenmerkt door plotse ommezwaaien. Vaak gaan ze gepaard met opstanden of oorlogen. De overgang van slavernij naar feodaliteit bijvoorbeeld. De overgang van feodaliteit naar kapitalisme ging bij ons gepaard met een burgerlijke revolutie: de Franse revolutie. De overgang van feodalisme (Tsarisme) naar Socialisme in Rusland via de Russische revolutie. De val van de Berlijnse muur...

Marx bestudeerde onze geschiedenis en stelde een aantal wetten vast. Wetten die op elke terrein van het leven toepasbaar zijn, is het nu in de fysica, de politieke wetenschappen, of het persoonlijk leven. Deze wetten heette hij de wetten van de dialectiek.

Heraclitus, een Griekse filosoof omschreef de dialectiek als de "logica van tegenstellingen". Dat is de eerste wet. Dialectiek legt uit dat voor je iets kunt begrijpen, je de idee nodig hebt van tegenstellingen. Friedrich Engels legde uit dat dit komt omdat er tegenstellingen aanwezig zijn tot in de kern van het leven. "Elk levend wezen neemt zaken over van zijn omgeving en neemt het zelfs in zich op. Op ieder moment is dat wezen dus zichzelf, en iets anders", namelijk hetgeen het in zich opgenomen heeft.

Dialectiek ziet de zaken niet als vaststaand. Alles verandert constant. Dat is waarom verdedigers van het kapitalisme nooit de dialectiek aanvaarden. Zij proberen hun systeem, en alle verschrikkingen die eruit voortvloeien (armoede, oorlog,...) te rechtvaardigen door ons te overtuigen dat het kapitalisme 'ons natuurlijk systeem' is en dat het altijd zal blijven bestaan. Als we de dialectiek toepassen zien we dat het kapitalisme zoals alles een begin kent, maar natuurlijk ook een einde! Dit is gelinkt aan een tweede wet, namelijk dat op bepaalde momenten "kwantitatieve veranderingen omslaan in kwalitatieve veranderingen". We kunnen toepassingen van die regel zien in de ontwikkeling van de samenleving. De geschiedenis bvb. is niet bepaald door een opeenvolging van graduele ontwikkelingen, maar door een strijd tussen sociale krachten met tegengestelde belangen. Op een gegeven ogenblik slaan die tegengestelde belangen om in een openlijke strijd, crisis en revolutionaire verandering. De kwantiteit (bvb. de tegenstellingen tussen arm en rijk die steeds groter worden) wordt kwaliteit (bvb. een revolutionaire beweging tegen het systeem).

Soms moeten de verdedigers van het kapitalisme natuurlijk wel rekening houden met de realiteit. Een voorbeeld daarvan is een artikel dat verschenen is in een Engelse burgerlijke krant een aantal jaren geleden: "In de theorie van Marx over revolutie, schrijft hij hoe een geleidelijke kwantitatieve verandering leidt tot een vlugge kwalitatieve wijziging. In de natuur wordt dit fenomeen geïllustreerd door water dat begint te bevriezen, een geleidelijke afkoeling die leidt tot een plotse verandering in ijs. Marx geloofde dat dit ook kon toegepast worden op revolutionaire processen in de samenleving, zoals bij het omverwerpen van Lodewijk de Zestiende (de Franse koning die omkwam tijdens de Franse revolutie) of de Iraanse Shah (wiens regime in 1979 werd omvergeworpen). Die waren beide geleidelijk aan onpopulair geworden en werden plots niet meer aanvaard door hun bevolking." Een betere omschrijving van de dialectiek kun je je moeilijk inbeelden!

Hierbij is de rol van de studentenbeweging belangrijk. Deze beweging kan een dynamische rol spelen in het ontwikkelen van strijd maar moet daarnaast ook een ideologische rol spelen in het ontwikkelen van alternatieven op het huidig systeem. Wanneer mensen in beweging komen wordt leven zij veel bewuster. Dit maakt dat zij vlugger zaken zullen willen afdwingen en zelf in handen nemen. Hier kan de studentenbeweging een enorm belangrijke rol spelen. Het zou fout zijn te denken dat dit spontaan zal gebeuren. De mate waarin de tegenstellingen (bijvoorbeeld arm en rijk) aanwezig zijn is niet altijd zo duidelijk voor iedereen. Vaak zullen de kapitalisten proberen de waarheid te verdoezelen of te verzachten. Kijken we maar naar het gefoefel met de werkloosheidscijfers. De studentenbeweging kan echter mee een spreekbuis zijn voor wat er echt gaande is in deze wereld.

Het kapitalisme werkt niet

Hoewel de heersende klasse beweert dat economie te ingewikkeld is voor gewone mensen en dat ze het toch niet begrijpen, vinden marxisten economie heel belangrijk. Economie legt uit hoe de rijkdom van onze maatschappij geproduceerd en verdeeld wordt. Vandaag worden zaken die mensen nodig hebben niet gemaakt en als ze wel gemaakt worden, kunnen we ze in veel gevallen niet betalen.

Voor miljoenen mensen zou een degelijke woning een goede start zijn. De keuze voor gewone mensen is enkel tussen hoge terugbetalingen voor leningen, of sociale woningen die in slechte staat zijn, of overgeleverd zijn aan de goede wil van de huisbaas. Wanneer we meer loon vragen, wordt ons verteld dat het onbetaalbaar is, dat we moeten wachten tot de economie sterker is en dat de "loonkosten" daar een rem op zijn. De regeringspolitiek kan de economie beïnvloeden, maar de kapitalistische regeringen kunnen de fundamentele problemen niet oplossen: uitbuiting, werkloosheid, massale armoede en periodieke economische crisissen. Daarom vechten socialisten - naast de strijd voor de beste omstandigheden die zijn mogelijk onder kapitalisme - voor de omverwerping van dit systeem en de vervanging ervan door het socialisme. Een begrip van hoe het kapitalisme werkt is belangrijk als we die strijd willen voeren.

Kapitalisme is gebaseerd op het privé-eigendom van de productiemiddelen (de bedrijven, de arbeidsplaatsen en het financiële systeem). Kapitalisten verkrijgen hun inkomen uit dit eigendom, door winst uit hun investeringen te halen, in plaats van door hun arbeidskracht te verkopen zoals de arbeider. Sommige delen van de economie kunnen publiek eigendom zijn, maar de grote privé-bedrijven vormen het belangrijkste deel van de economie.

Een enkele blik op het inkomen en de levensstijl van de grote bazen en de rijken, één blik op de grote en vaak zeer mooie gebouwen in onze steden, kan slechts tot één conclusie leiden. België is geen arm land.

Wie heeft echter die rijkdom gecreëerd? Wie heeft de flats en de paleizen, de auto- en spoorwegen gebouwd? De bron van alle rijkdom in de kapitalistische maatschappij is de arbeid van de arbeidersklasse. De "arbeiders klasse" bestaat niet enkel uit fabrieksarbeiders die handenarbeid verrichten; het is de grote meerderheid van de bevolking die leven door hun arbeidskracht te verkopen. Als we spreken over de arbeidersklasse bedoelen we zowel de arbeiders als de bedienden .

Arbeiders hebben geen kapitaal of investeringen zoals de kapitalisten. We kunnen enkel de eindjes aaneen knopen door onze arbeidskracht te verkopen voor een loon. Sommige arbeiders kunnen misschien een aantal aandelen bezitten, maar ze zullen nog steeds moeten werken om voldoende inkomen te verkrijgen. Werklozen en deeltijdse arbeiders behoren nog steeds tot de arbeidersklasse - het is de fout van het systeem dat ze het recht op werk niet verkrijgen.

Het is de arbeid die zaken hun waarde geeft in de marxistische zin van het woord. De natuur levert de grondstoffen, de lucht, het water, de mineralen en het voedsel dat we nodig hebben om te leven. We kunnen echter de meerderheid van de natuurlijke bronnen niet rechtstreeks gebruiken - ze moeten bewerkt worden om ze voor ons nuttig te maken. Regen bijvoorbeeld kan enkel waarde krijgen wanneer het bewerkt wordt tot drinkwater.

Arbeiders zijn de bron van de rijkdom. Maar bovenal zijn arbeiders de bron van de nieuwe weelde die de levensstijl en de investeringsplannen van de bazen mogelijk maakt. Hoe is dit mogelijk? De oplichting gebeurt niet openlijk. Als iemand 38 uur werkt, krijgt hij/zij het "gebruikelijke loon" en komt hij/zij thuis met geld goed voor 38 uur werk. Het is een van de grote mythes van het kapitalisme, dat werk gebaseerd is op een "goed dagloon voor een goede dag werk". Als we een blik werpen op de werkdag, kunnen we de mist doen opklaren.

Een persoon kan 8 uur per dag werken. In die periode wordt 8 uur arbeidstijd gespendeerd in de productie van goederen of diensten. De werknemer zal nooit die 8 uur uitbetaald krijgen in de vorm van loon. Als de werknemer de volledige opbrengst zou krijgen van hetgeen hij/zij gemaakt heeft, zou er geen winst zijn en zou het bedrijf failliet gaan.

Stel dat het loon van de arbeider slechts gelijk is aan de opbrengst van de arbeid gedurende 4 uur. Hij/zij kan echter niet na 4 uur naar huis gaan: de arbeider moet nog verder werken voor de baas - gratis. Iedere dag, in feite ieder uur van de dag, maken arbeiders hun bazen rijker. Ze hebben er geen zeg in hoe die rijkdom gebruikt moet worden. Ze kunnen hun lonen enkel verbeteren door ervoor te vechten. Deze extra arbeid brengt meerwaarde voort. Alles dat in de winkels verkocht wordt, heeft een beetje meerwaarde in zich. Bazen investeren niet omdat ze mensen werk willen geven - ze investeren enkel om meer winst te maken.

Het huidig productieproces leidt onvermijdelijk tot overproductie omdat de arbeiders niet alles kunnen terugkopen wat ze geproduceerd hebben. Op dit ogenblik zien we bvb. in de auto-sector een enorme overproductie. Dit leidt tot crisis.

Door de arbeid te herverdelen, bvb. in een 32-urenweek, zonder loonsverlies en met bijkomende aanwervingen, wordt het aandeel dat aan de arbeider betaald wordt vergroot. Het is een logische eis als oplossing voor de werkloosheid. Maar het houdt ook in dat de meerwaarde voor de bazen zou dalen. Dat is ook de reden waarom we aan de eis van een 32-urenweek altijd koppelen dat dit moet zonder loonsverlies en zonder het opdrijven van de flexibiliteit (dus met bijkomende aanwervingen). De patroons zullen natuurlijk niet zomaar toegeven aan deze eis en hun winsten afstaan. Daarom kan een eis als de 32-urenweek enkel afgedwongen worden door een strijd van de arbeidersklasse.

Het alternatief op het kapitalisme: Democratisch Socialisme

De werkloosheid, milieuproblemen,... worden veroorzaakt door het kapitalistisch systeem. In de zoektocht naar steeds grotere winsten moet alles en iedereen eraan geloven. De dictatuur van de "vrije" markt zorgt er ook voor dat grote delen van de wereld (de zogenaamde Derde Wereld) in een diepe armoede terecht komen. De 225 rijkste mensen bezitten evenveel als 47% van de wereldbevolking!

Tegenover deze logica stellen wij de noodzaak van een economisch systeem in dienst van de bevolking. Dat kan door de sleutelsectoren van de economie te nationaliseren. De arbeiders van die sleutelsectoren moeten samen met de bevolking (de consumenten) beslissen hoe alles wordt geproduceerd en hoeveel geproduceerd wordt. Op deze manier kan er ook een centraal geleide planning opgesteld worden, in plaats van de willekeurige productie die er nu is. Zo kan vermeden worden dat alles moet wijken voor de winst, en kunnen enorme stappen vooruit gemaakt worden.

In het verleden zijn er reeds experimenten geweest met planeconomie en arbeidersdemocratie. Na de Russische Revolutie van oktober 1917 onder leiding van Lenin en Trotsky werden belangrijke verworvenheden afgedwongen. De Sovjetunie evolueerde snel van een achterlijk derde wereldland tot een sterk ontwikkelde industriële mogendheid. De bevolking kon er genieten van gratis kwaliteitsonderwijs, er kwam stemrecht voor de vrouwen (nog voor dit in België werd ingevoerd!)Deze verworvenheden werden vanaf eind jaren '20 opnieuw afgebouwd. Door het isolement van de Sovjetunie en de achtergestelde situatie van het vroegere Rusland kon een groep partijbureaucraten onder leiding van Stalin de macht overnemen. Hierdoor werd het element van arbeidersdemocratie weggewerkt. Democratie is echter noodzakelijk voor het socialisme. De planeconomie kwam vanaf de jaren '70 in de problemen wat uiteindelijk leidde tot de herinvoering van het kapitalisme eind jaren '80. Deze invoering van het kapitalistisch systeem heeft de levensstandaard in het vroegere Oostblok enorm doen afnemen. Bovendien worden heel wat gebieden uit die regio geteisterd door nationalisme en burgeroorlogen (ex-Joegoslavië, Kaukasus,...). Het is belangrijk voor iedere linkse activist om lessen te trekken uit de ervaringen van de bolsjewieken na 1917, het aan de macht komen van de stalinistische bureaucratie en uiteindelijk de kapitalistische restoratie. Een alternatief op het kapitalisme kan niet standhouden als het beperkt blijft tot één land. Het kapitalisme is een internationaal systeem. De strijd ertegen moet bijgevolg ook op internationaal vlak gevoerd worden.