In laatste instantie worden onze ideeën bepaald door onze materiële condities. Dat betekent echter niet dat er geen psychologische factoren meespelen. In het vorige editio citeerden we Verhofstads’ kabinetschef Coene. "Zolang de consument ons gelooft, is er geen probleem", zei die. Kortom: het hoeft niet goed te gaan, het volstaat al dat je denkt dat het goed gaat. Dat is de manier waarop Verhofstadt en co de crisis te lijf gaan.

Vorige maand beschreven we hoe de regering haar begrotingstekort omtoverde naar een surplus. Daardoor kon ze de indruk wekken de zaken onder controle te hebben. Dat niet enkel de boodschap, maar de manier waarop je die verpakt belangrijk is, wist Verhostadt al. Daarvoor nam hij tenslotte Noël Slangen in dienst.

Wat Verhofstadt nog niet wist, is dat mooie praatjes ook grenzen hebben. Voor wie gelooft in schijn kan de werkelijkheid soms zwaar aankomen. Bij het opstellen van zijn proriteitennota, nochtans een opsmukoperatie die de regering een nieuw elan moest verschaffen, bleef Verhofstadt urenlang mokken omdat Ecolo-voorman Defeyt luidop zei wat anderen al lang dachten: hoewel hij dat graag insinueert is Verhofstadt niet de premier van alle Belgen.

De enige reden waarom Verhofstadt en de regering de schijn tot nog toe hoog konden houden was de economische groei van de voorbije jaren. Die groei is nu voorbij. Voortaan zullen keuzes gemaakt worden. Paars-groen zal weldra anti-sociaal bont en blauw zien.

Onze regering is niet de enige die de crisis bestrijdt door ze te ontkennen. De echte groten van de Amerikaanse Federale Bank, voorzitter Greenspan op kop, voorspellen om de haverklap een heropleving van de economie. Dat die er ooit komt, staat als een paal boven water. Minder duidelijk is wanneer, hoe sterk en hoelang.

Greenspan en co zijn zich daarvan bewust. Af en toe waarschuwen ze voor "overdreven" optimisme, dat krikt hun geloofwaardigheid op. Feitelijk behoort dat echter niet tot hun taak. Die bestaat erin de economie in goede banen te leiden, dat doe je door vertrouwen te scheppen. Vertrouwen bekom je niet door voortdurend slechts nieuws te brengen. Kortom: als Greenspan en co hun taak naar behoren willen vervullen, dan moeten ze vooral goed nieuws brengen.

Dat verklaart meteen waarom nu al maandenlang het einde van de recessie voorspeld wordt. Enkele maanden eerder werd nog mordicus ontkend dat een recessie sowieso tot de mogelijkheden behoorde. Toen luidde het dat de fundamenten "gezond" waren, nu luidt het dat de "eerste tekenen van een heropleving zichtbaar worden". Wat zijn die eerste tekenen? Het enige dat Greenspan kan aanhalen is "het einde van de afbouw van de voorraden".

En hoe staat het vandaag met de fundamenten? Die zien er eerlijk gezegd nog net zo bleekjes uit als enkele maanden geleden: door de hoge schuldgraad zal de consumptie niet onmiddelijk aantrekken en de investeringen lijden onder overtollige productiecapaciteit. Alle hoop is dus gevestigd op de overheidsuitgaven, als die echter te snel stijgen zal ook de rente toenemen, hetgeen op zijn beurt een herneming van de economie ondermijnt.

Kortom: de crisis zal nog een tijdlang aanslepen. De arbeiders en hun gezinnen kunnen maar beter oppassen.