Nadat de regering de brugpen–sioenleeftijd voor leerkrachten opgetrokken heeft van 55 naar 58 jaar, wil Marleen Vanderpoorten met alle partijen (behalve het Blok) aan tafel gaan zitten over een herstructurering van het onderwijs.

Na de schaalvergrotingen en enveloppe–financieringen is het onderwijs dus toe aan een zoveelste herstructurering. De doelstelling ligt in de lijn van de verwachtingen: kosten besparen door netvervaging. De katholieke, stedelijke, provinciale en gemeenschapscholen zullen moeten gaan samenwerken. Door jarenlange besparingen moeten vooral scholen van het gemeenschaps–onderwijs sluiten.

De keuzevrijheid staat volgens VLD-voorzitter Karel De Gucht centraal. Zijn remedie is niet wat het personeel van alle netten al jarenlang vraagt, namelijk een drastische stijging van het onderwijsbudget, maar wel zedenleer op ka–tholieke scholen. Patrick Janssens die voor zijn SP.a-reddingspoging lonkt naar het ACW, zag onmiddellijk het spook van de schoolstrijd weer opduiken en gaf De Gucht lik op stuk. Volgens Janssens zouden de VLD-excellenties enkel willen dat hun kinderen op katholieke elite-scholen kunnen kiezen voor zedenleer. En hij kan het weten want zijn eigen kinderen gaan ook toevallig naar katho–lieke scholen. Maar daarmee hebben we nog geen gelijke kansen.

Op 24 januari dit jaar stierf in Parijs de linkse socioloog Pierre Bourdieu die interessant onderzoek deed naar de rol van het onderwijs in de reproductie van de kapitalistische klassenmaatschappij. Het onderwijs produceert en reproduceert systematisch de bestaande ongelijkheid.

Pogingen om het onderwijs in de jaren ’60 te democratiseren botsten op de keiharde besparingslogica vanaf de jaren ’70. En omdat onderwijs in het kapitalisme die belangrijke ongelijkheid bestendigende functie heeft, zal de macht er over altijd belangrijk zijn. De Guimardstraat probeert de katholieke scholen in het gelid onder haar macht te laten marcheren. Het conglomeraat van lokale politici, bedrijfsleiders, geestelijken en bureaucraten uit de zuilorganisaties heeft dit net in een ijzeren greep. Dikwijls tegen de wil van het eigen personeel, directie, leerlingen en ouders.

Daarnaast ontwikkelden zich in het beheer van de andere netten eveneens bureaucratieën met sterke vertakkingen op lokaal vlak. Bepaalde scholen–groepen in het gemeenschapsonderwijs krijgen in Brussel zelfs de naam van de vakbondssecretaris. Deze durven wel eens klagen over te weinig middelen, maar als het er op aankomt voeren zij, loyaal aan hun partij, de besparings–politiek door.

Hoewel de grondwet iedere Belg het recht verschaft op gratis onderwijs tot 18 jaar, staat de realiteit daar dikwijls ver van. De prijs van schooluitstappen, fotocopies, boeken en maaltijden kan soms fiks oplopen. Maar voor de excellenties uit de politiek en de bedrijfswereld is dit uiteraard geen probleem. Een ander selectie–mechanisme is het weigeren van "lastige klanten".

Migrantenjongeren en kansarmen worden op die manier snel door–verwezen naar scholen waar de problemen zich opstapelen. Daarvoor voorziet mi–nister Vanderpoorten een aalmoes van 3 miljard (van totaal 300 miljard) voor gelijke kansen. Patrick Janssens geeft toe dat dit het probleem niet oplost. Volgens hem moeten de gemeenschapsscholen meer autonomie krijgen, zoals de katholieke scholen die er volgens hem in slagen daar–door meer kwaliteit te bieden.

Daarmee beledigt Janssens niet alleen het personeel dat dagelijks hard zwoegt om met weinig middelen zo goed mogelijk onderwijs te bieden. Desnoods gefinancierd met eetfestijnen en tombola’s waaraan ze hun weekends opofferen. Hij schuift ook de verantwoordelijkheid van zich af voor de decennia lange verwaarlozing door de diverse ministers. En hij heeft zelf toe dat de werknemers in de openbare sector geen prioriteit meer zijn voor de sp.a .

Deze visie past volledig in de afbraak van de sociale diensten ten voordele van de markt en dus degenen die kunnen betalen. Terwijl Janssens de openbare diensten laat schieten, kondigt Microsoft van multimiljardair Bil Gates aan dat scholen voortaan hun software-paketten duurder zullen betalen en dat er controles kunnen komen op illegale copies. Wat Vanderpoorten bespaard heeft op de kap van leerlingen en personeel, perst Microsoft nog eens extra uit het onderwijs.

Democratisch, degelijk en betaalbaar onderwijs is met deze lieden een utopie. Ouders, leerlingen en personeel zullen er samen moeten voor vechten via acties, stakingen en democratische vakbonden.

Kristof Bruyland