Een gesprek met twee werknemers uit het openbaar vervoer, Johan van De Lijn en Dagmar van de NMBS.

Wat is volgens jullie het grote probleem vandaag?

Johan: “dat het openbaar vervoer te weinig middelen krijgt om zijn opdracht naar behoren te vervullen. Autobussen en trams staan dagelijks in de file, waardoor de gemiddelde snelheid tamelijk laag is (bijvoorbeeld in het stadscentrum van Gent bedraagt de gemiddelde snelheid iets meer dan 10 km/u.). Er zouden dringend meer investeringen moeten gedaan worden in het aanleggen van vrije bus- en trambanen ter aanvulling van het systeem van verkeerslichten-beïnvloeding, waarmee de meeste kruispunten in Vlaanderen uitgerust zijn. Door die lage snelheid en het ontbreken van degelijk openbaar vervoer buiten de spitsuren worden de meeste mensen verplicht zich toch een wagen aan te schaffen om zich te verplaatsen”.

Dagmar: “vandaag is het niet aantrekkelijk om de trein te nemen. De prijs is hoog en in veel steden is er geen station meer: mensen moeten met de auto of met het openbaar vervoer naar het station gaan, waarbij veel tijd verloren gaat. Als je er dan bent, zit je met het probleem van te weinig parkeerplaatsen. Dat maakt dat het voor mensen die in het bezit zijn van een auto niet aantrekkelijk is om de trein te nemen: het is niet comfortabeler en je verliest er evenveel tijd mee. Op veel drukke lijnen rijden niet voldoende treinen of te kleine treinen, wat betekent dat je de ganse rit moet rechtstaan.”

Kan het openbaar vervoer een oplossing bieden voor het fenomeen van weekendongevallen? Dagmar: “De schuld wordt gelegd bij de jongeren die weekendongevallen maken, volgens de politici zijn jongeren “snelheidsduivels” en “nemen ze geen verantwoordelijkheid op”, maar de uitgaansbuurt wordt bewust uit het stadscentrum gehouden wegens geluidsoverlast e.d. wat maakt dat ze verplicht zijn om naar meer afgelegen plaatsen te gaan.”

Vandaag kan de schoolgaande jeugd gratis met bus en tram. Toch brengen nog steeds veel mensen hun kinderen met de auto naar school. Wat kan daarmee gebeuren?

Johan: “Vroeger had je scholen in praktisch elke wijk van de stad. Om besparingsmaatregelen door te voeren werden deze scholen gecentraliseerd op enkele plaatsen, waardoor de schoolgaande jeugd zich steeds over langere afstanden naar de school diende te verplaatsen. Iedere normale ouder wil zijn kind veilig van en naar school zien gaan en als er geen degelijk systeem van vervoer bestaat, zijn ze wel verplicht hun kinderen met de wagen te verplaatsen. Door de bijkomende drukte in veel steden is het levensgevaarlijk geworden om met de fiets naar school te gaan. Veel ouders verkiezen het om hun kinderen niet onbegeleid het openbaar vervoer op te sturen (als dat er al is). Indien men het vervoer van de leerlingen collectief zou kunnen regelen om de scholieren van en naar hun woonplaats te brengen, zou dit al een hele verbetering zijn."

Dagmar: “Vroeger had het gemeenschapsonderwijs haar eigen bussen. Vandaag is dat grotendeels weggevallen door opeenvolgende besparingen. In 1999 moesten de scholen 1 miljard besparen op werkingsmiddelen, waarvan het grootste deel ten koste ging van het leerlingenvervoer.”

Johan: “Vroeger had bijna iedere school zijn eigen bus, die gebruikt werd voor vervoer van en naar school, maar ook voor schooluitstappen. Op zich was dat geen efficiënt systeem, beter was om met een aantal scholen een aantal bussen in te zetten. Vandaag worden de schoolbussen georganiseerd door De Lijn zelf, maar efficiënter is het er niet op geworden. Het probleem zit hem - opnieuw - in te weinig middelen. Zowel voor onderwijs als voor vervoer. Algauw zal men niet meer moeten inzitten over hoe het vervoer voor schooluitstappen te regelen, gewoon omdat er geen uitstappen meer zijn. Het verhaaltje is steeds hetzelfde: onder het mom van de zaken “efficiënter” te regelen, wordt gewoon bespaard met alle gevolgen vandien.”

Om samen te vatten: gelijk welke oplossing je kunt bedenken botst op het gebrek aan middelen die door de overheid worden voorzien. Ondertussen proberen ze ons dan op een moralistische manier zelf de schuld in de schoenen te duwen.