Decennialang staken het westers imperialisme en het stalinistische Oostblok grote sommen geld in defensie. De jaren ’90, met het wegvallen van de Oost-West tegenstelling, kenden een daling van de uitgaven voor landsverdediging. Het kapitalisme zorgt met zijn onoplosbare, steeds weerkerende crisissen echter voor chaos, etnische en sociale conflicten, het streven naar bodemrijkdommen, markten en invloedsferen,... Sinds 1998 zitten de uitgaven voor defensie op wereldvlak weer in de lift. In 2001 werd er in de hele wereld 839 miljard dollar uitgegeven voor wapentuig en alles wat samenhangt met defensie (SIPRI Yearbook 2002).

Met wat de VS, Rusland, Frankrijk, Japan en Groot-Brittannië - de vijf grootste ijzervreters - jaarlijks aan defensie uitgeven - meer dan 400 miljard dollar - zou je de hele planeet in onderwijs, gezondheidszorg en sanitair kunnen voorzien. Je zou er armoede en honger mee kunnen bevechten. Dat is echter niet de bedoeling. Concur-rerende kapitalistische staten hebben hun prestige, markten en invloed te verdedigen.

Tegen 2007 wil de VS haar budget voor defensie optrekken tot 451 miljard dollar - het prijskaartje voor de “oorlog tegen het terrorisme”. Een stijging met 58% in vergelijking met 2000. Daarvoor gaat Bush het geld halen waar het niet zit: bij de sociale voorzieningen. Zijn vriendjes in de wapenindustrie, met minister Dick Cheney ook aanwezig in de regering, zullen er ongetwijfeld wel bij varen. De rest van de wereld houdt zijn hart vast voor de kapitalistische cowboys in het Witte Huis.

Het VS-imperialisme op oorlogspad

De aanslagen op 11 september betekenden voor de Amerikaanse regering een breuk met het verleden. Op het vlak van veiligheid, legerstrategie en politieke gevolgen was dit ongezien. Veel Amerikanen, zowel de kapitalistische leiders als de gewone bevolking, meenden dat de VS onkwetsbaar was door haar geografische ligging (ingekapseld tussen twee grote zeeën), door haar militaire en economische macht en door de afwezigheid van oorlogen op het eigen grondgebied gedurende de afgelopen eeuw.

De terroristische aanslagen van 11 september maakten een einde aan die illusie. Ze toonden de lelijke kant van de kapitalis-tische wereldorde: grote delen van de door IMF (Internationaal Monetair Fonds) en Wereldbank gecontroleerde wereld verzinken in bittere armoede, ellende, oorlog en onderdrukking.

De VS wordt door veel men-sen, zeker in de “Derde Wereld”, gezien als een arrogante supermacht. Staatsterreur door bondgenoot Israël tegen de Palestijnen, of tegen de opstandige arbeiders en jongeren in Chili in 1973. Steun aan de paramilitaire slachtpartijen van de contra’s in Nicaragua, het Congo van dictator Mobutu,... In dienst van de winsten van de Amerikaanse grote bedrijven moet alles wijken.

De terroristische aanslagen van 11 september hebben de drempel tot actie van arbeiders en jongeren echter verhoogd en een vrijbrief verleend aan de heersende klasse om terug te slaan.

De “oorlog tegen het terrorisme” moest het aanzien van de regering-Bush opnieuw herstellen. Hij wil met harde hand stabiliteit opleggen, maar heeft de wereld enkel onstabieler gemaakt.

Om de islam-fundamentalistische Taliban in Afghanistan omver te werpen (die de VS trouwens eerst had gesteund om de invloed van de Sovjetunie tegen te gaan), werd een samenwerking met de dictator Musharraf in Pakistan aangegaan. Dit zorgde bij een groot deel van de Pakistaanse bevolking voor ongenoegen. Vandaag gebruikt Musharraf de spanningen met India om terug steun te verwerven bij de bevolking. De prijs die daarvoor wordt betaald, zijn bloedige schermutselingen tussen India en Pakistan en de achterliggende dreiging van een nucleaire oorlog.

In Afghanistan zelf wordt de raad van stamoudsten die be-slist over “democratische verkiezingen” bevolkt door krijgsheren, heerst buiten Kaboel de wet van de jungle (VN-troepen willen er hun leven niet riskeren) en wil het westen geen geld op tafel leggen voor een echte her-opbouw. Al-Qaeda en Taliban-krachten hergroepeerden zich in Pakistan, van waaruit ze het nieuwe regime in Afghanistan kunnen blijven bestoken.

In het Midden-Oosten greep de Israëlische regering-Sharon de “oorlog tegen het terrorisme” aan om de Palestijnen de duim-schroeven aan te draaien. Vredesmissies van de Amerikanen Zinni en Powell leverden niets op. De Palestijnse gebieden worden ommuurd door het Israëlische leger en hun bezetting dreigt permanent te worden.

Internationaal zorgde de “oorlog tegen het terrorisme” voor een grotere aanwezigheid van VS-militairen in Columbia, de Filippijnen, Jemen, Georgië, Indonesië,... “Wie niet met ons is, is tegen ons”, is het motto. In eigen land kregen de veiligheidsdiensten meer ruimte om de bevolking te controleren.

Bush begrijpt dat zijn populariteit weinig te maken heeft met zijn twijfelachtige verkiezing, maar alles met de terroristische aanslagen en de oorlog die hij nu kan voeren. Door regelmatig met de terroristische dreiging te zwaaien, wordt ook de aandacht van de economische crisis en de besparingen afgeleid.

Beperkingen van de VS-macht

De VS is de enige overblijvende supermacht. Van alle uitgaven voor defensie op wereldvlak neemt ze in 2001 36% voor haar rekening. Meer dan de volgende 15 landen samen! Europa loopt in die mate technologisch achterop, dat het niet meer in aanmerking dreigt te komen voor gemeenschappelijke acties met de VS. De NAVO (het militaire bondgenootschap tussen Europa en de VS) documenteerde 58 terreinen waarop Europa technologisch achterloopt op de VS.

Via de herbewapening wil Bush ook een impuls geven aan de slecht presterende economie. Dit wordt echter ondermijnd door besparingen op sociale voorzieningen. De komende jaren dreigt dit een put in de VS-begroting te slaan.

Bush steunt, in tegenstelling tot zijn voorganger Clinton, minder op diplomatie om de belangen van het VS-kapitalisme te verdedigen. Zijn regering doet het “alleen als het kan, samen met anderen als het moet”.

Bush zegde het milieu-akkoord van Kyoto op (op vraag van de Amerikaanse industrie), verwierp het Internationaal Strafhof voor schendingen van de mensenrechten, hij wil van beperkingen op nucleaire testen af (het Pentagon onderzoekt de mogelijkheid om nieuwe kernraketten te gebruiken), het controversiële “antirakettenschild” deed vroegere bewapeningsakkoorden in de prullenmand belanden,...

Bovendien overweegt de regering-Bush nog altijd een oorlog tegen Irak. 200.000 Amerikaanse militairen zouden nodig zijn om Sadam opzij te zetten. Een invasie werd voorlopig uitgesteld omwille van de situatie in Israël/Palestina.

Wanneer Bush daadwerkelijk troepen inzet, zou dit hem met een nieuw Vietnam kunnen opzadelen - het “lijkzakkenfenomeen” - en bovendien de hele regio verder destabiliseren. De recent door Bush gesteunde staatsgreep in Venezuela werd erg snel door een massabeweging opnieuw omver geworpen. Dit toont de beperkingen aan van de VS: haar onvermogen om alle kapitalistische brandhaarden te controleren.

De “as van het kwaad” van Bush - gericht tegen Irak, Iran en Noord-Korea - werd door onder meer Frankrijk afgedaan als “simplistisch”. Bovendien onderzoeken de veiligheidsstrategen van Bush nu de mogelijkheid van “preventieve aanvallen” op landen die meewerken met het terrorisme of massavernietigingswapens zouden bezitten. De oude strategie van “afschrikking” werkt volgens hen niet meer.

Dit opent een gevaarlijke logica, waarbij zwakkere staten er baat bij hebben eerst toe te slaan, vooraleer hun militaire vermogen door de tegenstrever wordt uitgeschakeld. En wat als er bij zo’n preventieve aanval chemische of nucleaire stoffen vrijkomen?

Net zoals Bush geen enkel probleem heeft met de “economische slachtoffers” van dit systeem, zal zijn regering er de onschuldige, militaire slachtoffers van het VS-imperialisme (in Afghanistan al snel enkele duizenden) ook wel bijnemen.

Het overwegend eenzijdig optreden van Bush op diplomatiek en militair vlak, toont zich op economisch vlak in protectionisme om de eigen industrie te verdedigen. Denk aan de recente invoerheffingen op staal en de - eveneens protectionistische - reacties van Europa en Japan daarop.

Hoe dieper de crisis wordt, hoe meer de globalisering zal worden omgebogen door de nationale burgerijen in een verdediging van de eigen markt - ook trouwens binnen de Euro-zone.

Het zal duidelijk zijn dat de recepten van Bush alles hebben om de sociale kookpot te laten overkoken. Laat ons internationaal, en vooral ook in de VS zelf, een beweging van arbeiders en jongeren opbouwen die heel zijn gevaarlijke en corrupte kliek voorgoed naar de geschiedenis verwijst.

Peter Delsing