Zelfs als de economisch overheersende (imperialistische) landen gespaard bleven van de gesel van oorlog gedurende bijna 60 jaar, dan maakt dit wel deel uit van het dagelijks leven van honderden miljoenen mensen.

De verwoestende omvang van oorlog onder het kapitalisme is geen toeval. De ontwikkeling van de productiekrachten en de versnelling van technologische ontdekkingen heeft oorlogen veranderd. Om moderne kapitalistische staten te verdedigen, werd het nodig om de bevolking zelf massaal in legers te organiseren. De burgerij - doorheen haar staat - behield het alleenrecht over gewapende groepen, met onder meer de vorming van een vast leger.

Hoewel in veel conflicten, die beperkt zijn in de tijd, de staat een beroep kan doen op een professioneel leger, is men dikwijls verplicht om bredere lagen van de bevolking in dienstplicht te nemen.

Vanwaar komen die oorlogen?

Onder het kapitalisme is het veroveren van nieuwe markten absoluut noodzakelijk. Het kan gaan om het vinden van goedkope grondstoffen en arbeidskrachten, of om het verwerven van afzetmarkten voor producten.

In het tijdperk van het kolonialisme, veroverden de eerste kapitalistische landen 3/4 van de planeet. Vandaag behouden ze daarover, in weerwil van de "dekolonisatie", een onderdrukkende controle via de grote bedrijven en internationale instellingen als IMF, Wereldbank,…In functie van deze, uiteindelijk economische, macht voeren kapitalistische staten ook oorlogen die hun invloed en prestige verdedigen.

Deze competitie houdt nooit op onder het kapitalisme, en oorlogen kan je dan ook niet uit dit systeem bannen. Een vrede na een oorlog gaat meestal ten koste van het overwonnen land. Nieuwe oorzaken voor een volgend conflict worden uit de kapitalistische "vrede" geboren.

Nooit meer wereldoorlog?

Oorlog is een verderzetting van de politiek met andere middelen. De competitie tussen de grote imperialistische landen gebeurt nu binnen grote instellingen (VN, WHO,…), die hen de economische en politieke overheersing van de wereld verzekeren. De arbeidersklasse van de Europese landen, de VS en Japan laat een nieuwe, onderlinge wereldoorlog vandaag niet toe. Er was een fundamentele nederlaag nodig van de Duitse arbeidersklasse, voordat de nazi’s een wereldoorlog konden beginnen.

Zo’n scenario is vandaag, met het enorme gewicht van de arbeidersklasse in de maatschappij, niet het meest waarschijnlijke. Toch is het in theorie niet uitgesloten dat de kapitalistische crisis, die de voorwaarden voor WO2 creëerde om zo nieuwe markten te verwerven en de concurrentie uit te schakelen, vandaag opnieuw de voorwaarden voor oorlogen tussen de geïndustrialiseerde landen creëert. Dat zal echter enkel mogelijk zijn na beslissende nederlagen van de arbeidersklasse en de vestiging van een politiedictatuur.

Om komaf te maken met oorlogen is het nodig om het kapitalisme omver te werpen, en het te vervangen door een socialistisch systeem waarin uitbuiting en concurrentie zijn afgeschaft. Een systeem waarin de economie niet georganiseerd wordt voor de winst, maar voor de behoeften van de bevolking. Daarvoor moeten de arbeiders de sleutelsectoren van de economie onder controle van de gemeenschap brengen.

WO1 werd gestopt toen de Russische revolutie overwon en voor vrede zorgde, daarmee de weg tonend voor de arbeiders in de rest van de wereld. De imperialisten konden WO2 slechts stoppen ten koste van enorme vernietigingen, en de horror van Hiroshima en Nagasaki. Maar het feit dat de leiders van de arbeidersbeweging op dat moment (de stalinisten en sociaal-democraten) binnen het kader van het kapitalisme wilden blijven, tegen de revolutionaire en socialistische impuls van de arbeidersklasse in, heeft verhinderd dat de "bevrijdingen" veranderden in revoluties, waardoor we - 60 jaar later - nog altijd in een wereld leven waarin een groot deel van de mensheid onder oorlogen lijdt.

Alexandre Rouillard, Gauche Révolutionnaire.