Precies 10 jaar geleden vond de Wereldtop over Milieu en Ontwikkeling in het Braziliaanse Rio plaats. Na de val van de stalinistische regimes in de Sovjetunie en het Oostblok heerste de illusie dat het kapitalisme het enige levensvatbare systeem is en dat er geen alternatief mogelijk was. Voortaan zou wat men verbloemend de "vrije markt" noemde de wereldbevolking een periode van vrede, honing en melk bieden. De weinige problemen die er nog waren zouden vanzelf weggewerkt worden.

De Top van de Aarde in Rio stelde een ambitieuze "Agenda 21" op. Een van de doelstellingen was de halvering van de 815 miljoen hongerigen in de wereld. Het is duidelijk dat er weinig reden is tot enthousiasme. Geen enkele van de 2500 aanbevelingen werd behaald. Zo werd de kloof tussen arm en rijk in het Westen en in de wereld steeds groter. In de jaren ’90 nam het aantal "extreem armen", d.w.z. mensen met minder dan 1 dollar per dag, in Afrika ten zuiden van de Sahara van 242 tot 300 miljoen mensen toe.

Terwijl de schuldenlast van de armste landen toenam met 34% tot 2,5 triljoen dollar, nam de ontwikkelingshulp van de rijkste landen van 69 miljard tot 53 miljard dollar af, ver beneden de 0,7% van het BBP overeengekomen in Rio. De bijdrage van de VS viel sinds 1992 zelfs met de helft terug, tot 0,1% van het BBP. Ter vergelijking: Bush verminderde de belastingen voor de rijken in de VS met 1.300 miljard $.

En de symbolische goedkeuring van het Kyoto-protocol, dat stelt dat de koolstofdioxine-uitstoot teruggebracht moet worden tot het niveau van de jaren ’90, is een pr-debacle geworden, dankzij Bush en zijn vrienden in onder meer de olieindustrie. Ondertussen maakten Australië en Canada reeds bekend Bush te zullen volgen in zijn weigering.

Voor miljoenen jongeren en arbeiders over de hele wereld maakte dat het onvermogen van het kapitalisme duidelijk om tegemoet te komen aan de basisbehoeften van de meerderheid van de wereldbevolking: het kapitalisme kan niet duurzaam ontwikkelen of ondernemen. Want 10 jaar later is de situatie voor het kapitalisme nog onstabieler en minder gunstig geworden. Haar masker valt af en de ware decadente aard van kapitalisme in crisis wordt duidelijk, waarvan Argentinië en het Midden-Oosten slechts een voorbeeld zijn.

Inzet

Het wordt zelfs de vertegenwoordigers van de burgerij te gortig. In een opiniestuk, verschenen in La Libre Belgique, waarschuwt James Wolfensohn, voorzitter van de Wereldbank, zijn collega’s dat “de inplanting van slecht beleid en wanbeheer van openbare aangelegenheden deels bijgedragen hebben tot het opduiken van milieurampen, het uitdiepen van de ongelijkheden en sociale onlusten die onverwachts opdoken in verschillende landen, wat zich dikwijls vertaalt in extreme armoede, rellen of vluchtelingenstromen om de honger of burgeroorlog te ontvluchten.” Dit zal "de strijd voor het verkrijgen van de reeds schaarse grondstoffen verscherpen."

Wolfensohn en andere meer "vooruitziende" burgerlijke beleidsmakers, zoals Verhofstadt, zoeken enkel een manier om de neoliberale politiek een "menselijk gezicht" te geven, geschrokken van het massale internationale verzet tegen dit beleid, vooral in de neokoloniale wereld. Dat deze prestigetop, de grootse VN-top ooit, met 65.000 afgevaardigden gelogeerd in dure hotels in Johannesburg en omgeving, met de milieuactivisten in scholen ondergebracht, de meerderheid van de wereldbevolking niets zal opleveren, was al voor de top duidelijk.

Duurzame ontwikkeling?

10 jaar van mislukkingen Kofi Annan, secretaris-generaal van de VN, legde bij gebrek aan overenstemming over een agenda 5 prioriteiten voor aan de afgevaardigden. Enkele cijfers geven weer hoe dringend actie nodig is: water: Dagelijks sterven 30.000 mensen door ziektes verbonden aan water. Tegen 2025 zal de helft van de wereldbevolking, 3,5 miljard mensen, te lijden hebben onder ernstige watertekorten. energie: Het totale aantal broeikasgassen geproduceerd door de olievelden van Shell in het Ogoni-land, in Nigeria, is meer dan die veroorzaakt door de electriciteitsproductie van alle gezinnen in Groot-Britannië. gezondheid: Ongeveer 3 miljard mensen hebben geen degelijke sanitaire voorzieningen. Vorig jaar stierven wereldwijd 3 miljoen mensen aan aids, waarvan 2,2 miljoen in Afrika. Amper 230.000 van deze laatsten hadden toegang tot de vereiste antivirale therapie. landbouw: 15 miljoen mensen in zuidelijk Afrika riskeren de hongerdood door mislukte oogsten. biodiversiteit: Een kwart van de zoogdieren en meer dan een vijfde van de vogels dreigt de komende 30 jaar uit te sterven.

Duurzame ontwikkeling, voor het eerst echt gedefinieerd in 1987 door de toenmalige Noorse Eerste Minister, tracht een balans te vinden waar er geen balans mogelijk is: tussen de belangen van de kapitalistische economische uitbuiting en het vrijwaren van het leefmilieu en haar rijkdommen voor de huidige behoeften en die van toekomstige generaties. De meeste welmenende organisaties in de milieubeweging zoeken een compromis. Socialisten en linkse activisten zijn al lang tot de conclusie gekomen dat dit onhoudbaar is. Zeker met een kapitalisme in crisis zijn de verworven rechten op het vlak van milieubescherming en sociale maatregelen de eerste waaraan afbreuk wordt gedaan.

Dit werd recent nog maar eens voor jongeren en werkenden duidelijk met de pijnlijke regeringservaring van Agalev. Haar programma biedt geen uitzicht en methode voor een duurzame oplossing van de problemen waar de meerderheid van de bevolking mee wordt geconfronteerd. Eenmaal in de regering hebben ze enkel de macht... om de politiek van de grote multinationals en aandeelhouders door te voeren. Socialisten en linkse activisten kunnen het zich niet permitteren illusies te koesteren, bijvoorbeeld in het groene voorstel voor de oprichting van een "Wereld Milieu Organisatie".

Wij willen meer dan mooie woorden!

Jongeren en arbeiders kunnen enkel op hun eigen strijd rekenen. Dat weten de duizenden Zuid-Afrikaanse jongeren, milieu-, land-, vrouwenrechten- en AIDS-activisten,... ook. Deze laatsten behaalden na maandenlange mobilisatie in een rechtszaak tegen de Zuid-Afrikaanse regering een overwinning toen de rechter bevestigde dat alle met het AIDS-virus besmette vrouwen in openbare ziekenhuizen recht hebben op het geneesmiddel Nevirapine. De Zuid-Afrikaanse president Thabo M’Beki had voordien twijfel gezaaid over de band tussen HIV en AIDS. Een van zijn medewerkers noemde AIDS “een mythe”. Elk jaar raken in het land naar schatting 70.000 baby’s besmet met AIDS.

Toen diezelfde Mbeki in zijn openingsrede van de top zei dat “het nu de hoogste tijd is dat de wereld zijn loopgraven verlaat om werk te maken van duurzame ontwikkeling” wist zijn bevolking dat hij met dubbele tong sprak: een voor de potentiële buitenlandse investeerders en een voor binnenlands gebruik, om zijn imago wat op te poetsen. In het tweede is hij alvast niet geslaagd. De dag voor de top begon, vuur-den politie-officieren 3 granaten af op een vreedzame mars van landlozen en vissers.

De woensdag voordien werden minstens 77 mensen brutaal gearresteerd tijdens een protestmars voor de landlozen. Antiglobaliseringsgroepen zoals het Anti-privatiseringsforum, met 20.000 leden, en waarin onze Zuid-Afrikaanse kameraden actief zijn, hebben voor 31 augustus aangekondigd de top te zullen blokkeren.

De strijd is internationaal Een andere wereld is niet enkel mogelijk, ze is noodzakelijk. Bovendien denken we dat zo’n maatschappij enkel een socialistische kan zijn. Een maatschappij waar geproduceerd wordt voor de behoeften en niet voor de winst, waar de creativiteit van de mensheid door een democratische planeconomie aan een echt duurzame ontwikkeling zal bouwen. We roepen daarom alle milieu-, Noord-Zuid activisten, jongeren en iedereen die samen met ons wil vechten voor zo’n maatschappij op om ons programma en onze ideeën te bediscussiëren. Elders op deze site vind je een speciaal dossier waarin onder meer wordt uitgelegd hoe duurzame ontwikkeling onder een socialistische maatschappij en economie tot stand zou komen, met een kritische benadering van de voorstellen van de groene milieubeweging. Sluit aan bij LSP!

Emiel Nachtegael