De onderhandelingen rond een interprofessioneel akkoord (IPA) zullen niet gemakkelijk zijn voor de vakbonden. De werkgeversfederatie VBO kondigde reeds haar eisenplatform aan en wil een frontale aanval op de verworvenheden.

Loonnorm

Bij de vorige onderhandelingen voor een IPA werd een loonnorm vastgesteld van 6,4%. Dit betekent dat de lonen tussen eind 2000 en 2002 niet meer mochten stijgen dan die 6,4%. De patroons stelden toen dat een hogere loonnorm niet haalbaar was omdat er ruimte moest zijn voor belastingsverlagingen voor de bedrijven.

Wat vandaag geëist wordt door het patronaat gaat veel verder. Volgens UNIZO mag de loonnorm maximum 4,5% bedragen, wat volgens hun prognoses 1% meer zou zijn dan de automatische aanpassing van de lonen aan de index. Een loonnorm waarbij 2% boven de indexaanpassing gegaan wordt is voor het VBO absoluut onaanvaardbaar. Pieter Timmermans, directeur-generaal van het VBO, stelde: "Er is een koopkrachtverhoging vanaf 1 januari 2003, niet alleen via de personenbelasting maar ook door enkele sociale correcties voor invaliden en gepensioneerden. Als we die koopkracht moeten geven in brutoloon, dan zit je met een extra van 2 procent. Dat is onmogelijk. Als de werknemers toch nog 2 procent extra loonsverhoging vragen, krijgen ze die eis als een boermang terug in hun gezicht." Daarnaast zou er volgens Timmermans "niet veel te geven zijn"... Dit betekent in realiteit dat het patronaat eist dat er een daling van de koopkracht komt. De belastingsverminderingen die voorgesteld worden zijn vooral een goede zaak voor de rijksten en de middengroepen. De gemiddelde arbeider zal daar niet zoveel van merken.

Komt daar nog bovenop dat het VBO eerder reeds de automatische aanpassing van de lonen aan de index (en dus aan de stijging van de levensduurte) in vraag stelde.

Sociale uitkeringen

Eén van de excuses van het VBO is dat de sociale uitkeringen zouden stijgen. Maar ze stellen ook al direct dat een echte verhoging van de uitkeringen voor werkloosheid, invaliditeit en pensioenen niet zou mogen... Volgens het VBO zou nu reeds teveel uitgegeven zijn aan de sociale zekerheid! Verhogingen van die uitkeringen zijn volgens het VBO uit den boze, "er zijn andere noden" stellen ze. Waarna terug gekomen wordt op de noodzaak van belastingsverlagingen voor de bedrijven om "werkgelegenheid te stimuleren".

Tijdskrediet

Niet enkel de sociaal zwaksten moeten aangepakt worden voor het VBO. Er worden eisen gesteld rond een aantal punten zoals het tijdskrediet. Dat tijdskrediet werd ingevoerd ter vervanging van de loopbaanonderbreking. Nu wil het VBO tijdskrediet koppelen aan de pensioenleeftijd door diegenen die loopbaanonderbreking opnemen later op pensioen te laten gaan.

Er wordt dus gebruik gemaakt van de sociale maatregel van de loopbaanonderbreking om een aanval te lanceren op de pensioenleeftijd. Vooral het brugpensioen is een doorn in het oog van de patroons. Nochtans net dezelfde patroons die oudere werknemers te duur vinden en liever vervangen door jonge goedkope interimkrachten.

Bovendien worden maatregelen geëist om de toepassing van het tijdskrediet beter te kunnen afdwingen, of beter gezegd om de niet-toepassing ervan te kunnen afdwingen. Nu is bepaald dat in een bedrijf 5% van de werknemers van tijdskrediet kunnen genieten, maar die grens is niet afdwingbaar.

Meer flexibiliteit

Een discussie die het VBO op tafel wil gooien is die over meer flexibele arbeidsovereenkomsten. Dat wordt ruim opgevat waarbij zowat alles ter discussie wordt gesteld. De enorme mogelijkheden van flexibele arbeid volstaan blijkbaar nog niet.

Onderscheid werkman - bediende

Eén van de discussiepunten bij de bespreking van de arbeidsovereenkomsten zal opnieuw het onderscheid tussen werkman en bediende zijn. In het vorige IPA werd reeds bepaald dat dit onderscheid moest onderzocht worden voor het einde van 2001. Er is echter nog geen concreet voorstel om tot een eenmaking van het statuut te komen. De patroons dringen nochtans aan. Het onderscheid tussen een werkman en een bediende is grotendeels achterhaald, bij handenwerk komt immers meer en meer denkwerk kijken. Het zou dus logisch zijn dat aan een werkman dezelfde rechten toegekend wordt als aan een bediende... Maar het patronaat grijpt dit natuurlijk aan om sociale verworvenheden aan te pakken en met name om het ontslag van bedienden goedkoper te maken. Een werkman die ontslagen wordt, kan rekenen op een opzeggingsvergoeding van enkele weken, voor een bediende is dat al vlug enkele maanden.

Actieplan nodig tegen de patronale aanval!

In de praktijk wordt geëist dat de arbeiders betalen voor de economische crisis. De patroons kondigden reeds aan dat ze liever geen IPA afsluiten dan een "slecht" IPA. Ze zijn m.a.w. bereid om het hard te spelen. Daartegenover is een even harde opstelling van de vakbonden nodig. Het is dringend tijd dat die een offensieve eisenbundel op tafel leggen.

Bij het vorige IPA was er reeds een grote oppositie binnen de vakbonden. In het ABVV werd het akkoord door 67% goedgekeurd waarbij in de metaal en de Algemene Centrale slechts ongeveer de helft het akkoord goedkeurde. Nu liggen de eisen van de patroons nog hoger. De kans dat er een nieuw IPA komt is dan ook beperkt, tenzij de vakbonden compleet door de knieën gaan. Om dat laatste te vermijden, is een duidelijk en stevig actieplan noodzakelijk om de frontale aanval van de patroons krachtig te beantwoorden!

Geert Cool