Kent u het lied van Claude Semal: "men heeft de façade behouden en al de rest van de hand gedaan... "? Het gaat over de oude Volkshuizen, waar men de façade heeft behouden om de schijn op te houden, maar waar men alle overblijvende tradities van de arbeidersbeweging heeft overboord gegooid. In de PS is het een beetje zoals in dat lied. Op 15 september was Elio Di Rupo trots dat hij de renovatie van het huis vn de PS in Brussel aan de pers kon voorstellen. De façade is herschilderd in rode verf. Maar wat met de binnenkant ?

Bijna een jaar reeds slooft Di Rupo zich uit om een "links" accent te geven aan de "modernisering" van de PS. Hij heeft zich laten zien op Porto Alegre en heeft de PS een nieuw logo opgedrongen (de roos met de vuist werd vervangen door enkel de letters PS met de S in het vet). In 2001 zette hij de Ateliers du Progrès (ateliers van vooruitgang) op, een soort zomeruniversiteit die open is voor alle progressieven. Op 1 mei 2002 lanceerde hij het voorstel tot oprichting van een "pôle des gauches" (pool van linkse stromingen). Op 7 september kreeg hij het mandaat van het PS-kongres om "linkse" overeenkomsten te onderhandelen met andere linkse stromingen, vooral dan met Ecolo. Is de PS onder impuls van Di Rupo naar links aan het draaien? Die vraag moet gesteld worden omdat de PS op het eerste zicht een oriëntatie inneemt, die diametraal tegengesteld is aan die van haar zusterpartij in Vlaanderen.

In Vlaanderen heeft de SP haar naam veranderd in sp.a : sociaal progressief alternatief. Haar jongerenorganisatie, de Jongsocialisten, heet vandaag Animo. Haar voorzitter, Patrick Janssens, was voorheen de baas van een reclamebureau. Haar bekendste persoonlijkheden bezetten steeds meer de sleutelposten in de regering, die gereserveerd zijn voor de vertrouwenspersonen van de burgerij: Binnenlandse Zaken (Tobback, Vanden Bossche), algemeen secretaris van de NAVO (Claes). Ondanks haar slechte resultaat in de vorige verkiezingen slaagde de SP erin zich de sleutelposten van de paars-groene regering toe te eigenen: Begroting (Vande Lanotte), Sociale Zekerheid (Vandenbroucke). Deze laatste is na een stage in Groot-Brittannië (gedwongen stage na het schandaal rond Agusta en de verbrande bankbiljetten) totaal doordrenkt van de ideeën van Tony Blair teruggekomen en was dé promotor van de "actieve welvaartstaat". Op het eerste zicht zitten de PS van Di Rupo en de sp.a van Janssens dus op een verschillende golflengte. Is dat schijn of realiteit?

Wat betreft de essentiële keuzes, namelijk de privatisering van de openbare diensten, flexibiliteit, de opbouw van een kapitalistisch Europa, de deelname aan de NAVO,... is er niets dat de PS onderscheidt van sp.a. Beiden hebben afgezien van de strijd voor een breuk met het kapitalisme. Ze beloven de werkende bevolking vaagweg enkele kruimels die van de feestdis van de kapitalisten vallen. Maar vandaag bevindt het kapitalisme zich in crisis en de arbeiders moeten de broekriem aanhalen. Ten gronde voeren PS en sp.a dezelfde politiek - die van de burgerij. De uiterlijke tekenen (woordenschat, toon, logo's) verklaren zich door het feit dat PS en sp.a zich in een totaal verschillende politieke omgeving bevinden.

De sp.a probeert zich vandaag staande te houden in een samenleving waarbinnen ze slechts de vierde partij is (na de CD&V, de VLD en het Vlaams Blok), terwijl de PS reeds bijna een eeuw lang de grootste partij van Wallonië is. Wallonië heeft niet de opgang van een fascistische partij als het Vlaams Blok gekend, die in Vlaanderen een belangrijk deel van het traditioneel sociaal-democratische kiezerspubliek voor zich heeft ingenomen. De verkiezingsoverwinning van Ecolo was niet enkel het gevolg van het « dioxine-effect », maar weerspiegelde ook het bestaan van een kiezerspubliek links van de PS. Terwijl de CD&V tijdens de volgende verkiezingen in Vlaanderen opnieuw achteruit zal gaan, zien we aan Franstalige zijde dat het voortbestaan zelf van de CDH (voorheen PSC) in gevaar is. En dat heeft Di Rupo goed begrepen. Zijn charme-offensief naar links heeft tot doel op korte termijn een deel van het kiezerspubliek van Ecolo te verleiden. Op middenlange termijn viseert het ook de arbeidersvleugel van de christen-democratie. Het doel is om de CDH op electoraal vlak in het nauw te drijven en te marginaliseren om uiteindelijk het Waalse politieke landschap opnieuw samen te stellenrond een "progressieve" pool, waarvan de PS de ruggengraat zou vormen, tegenover een "liberale" pool rond de MR (liberalen, voorheen PRL). Voor België zou dat een primeur zijn. De toekomst zal ons zeggen indien een dergelijk project al dan niet een beetje prematuur is.

Hoogtepunt van cynisme: de PS heeft een reeks van de zalen van het gerenoveerd hoofdkwartier van de PS herdoopt. Een van de zalen heet "Rosa Luxemburg": de oprichtster van de Spartacusliga (eerste communistische organisatie in Duitsland), vermoord in het begin van de Duitse revolutie door soldaten onder leiding van de sociaal-democraat Noske.

Guy Van Sinoy