In oktober verkozen 61% van de Brazilianen ‘Lula’ da Silva als president. Deze verkiezing vond plaats tegen een achtergrond van verscherpte economische crisis. 50 van de 175 miljoen Brazilianen zijn werkloos of "half-werkloos".

Lula krijgt de macht over een land waar de sociale ongelijkheid enorm is: de 10% rijksten bezitten 48% van de rijkdom. 60% van de vruchtbare landbouwgrond is in het bezit van de 3% rijkste bezitters. De 20 grootste grootgrondbezitters hebben evenveel grond als de 3,3 miljoen armste boeren. Door het "Real Plan" van Cardoso steeg de openbare schuld van 28% van het BBP tot 62%. De intrestbetalingen slorpen 55,1% van de begroting op, tegenover bijvoorbeeld slechts 8,9% voor onderwijs.

Het rampzalige beleid van Cardoso, in feite een plundering van de economie door buitenlandse bedrijven en banken, leidde ertoe dat zelfs delen van de Braziliaanse middenstand en zelfs de industriële burgerij openlijk hun steun betuigden aan Lula. Een onverdacht rechts burgerlijk magazine als ‘The Economist’ schreef dat de verkiezing van Lula een “gezonde machtswissel” zou zijn.

Dezelfde burgerlijke opiniemakers spuwden ‘Rode Lula’ vroeger uit, met Lula zou de chaos heersen in het land. Hun steun vandaag kwam er echter niet zonder minimale garanties. ‘Lula light’ gaf die garanties zonder problemen en werd daarin gesteund door een groot deel van de leiding van de PT die de vetbetaalde ministerpostjes al in het zicht heeft. De Wall Street Journal Europe schreef dat “gedurende Lula’s eerste campagne, een commentator waarschuwde dat 800.000 ondernemers het land zouden verlaten, indien hij mocht winnen. Nu zijn de zakenlui de Arbeiderspartij het hof aan het maken in São Paolo’s duurste restaurants.”

Veel beweegruimte heeft Lula niet voor zijn "sociaal pact" ( of "articulação": alle groepen in een “rechtvaardige” samenleving verzoenen). Om ervoor te zorgen dat Lula Cardoso’s politiek zal trouw blijven, stond het IMF in oktober een recordlening toe van 30 miljard dollar, waarvan 24 miljard in 2003 zal vrijkomen indien er een begrotingsoverschot komt van 3,75% (exclusief rentelasten) van het BBP.

Concreet wil dat zeggen dat er nog meer gesnoeid zal moeten worden in de sociale uitgaven. Hoe Lula zijn vage beloftes, zoals een verdubbeling van het minimumloon en een actieplan tegen de honger gaat waarmaken, blijft een raadsel. Gezien de recessie van de wereldeconomie zal er bovendien weinig in huis komen van een toename van de export. De vrees voor een tweede Argentinië zit er dik in.

Waar de PT op lokaal vlak reeds aan de macht was, heeft de partij zich soms erg onpopulair gemaakt. Maar toch zouden vele arbeiders, jongeren en linkse activisten het een nederlaag gevonden hebben moest Lula niet verkozen zijn. De tegenkandidaat, Serra, is een marionet van de internationale burgerij. De Brazilianen hebben voor Lula gekozen, niet vanwege de "gematigde" lijn van de PT, maar vanwege hun voorbeeldige traditie van strijd in naam van de machtige Brazilaanse arbeiders-klasse (onder andere de stakingen tegen de militaire dictatuur). Het is net door de afzwakking van zijn programma dat Lula geen absolute meerderheid behaalde in de eerste ronde.

De verkiezing van Lula zal de Brazilaanse arbeidersklasse en de revolutionaire linkerzijde binnen en buiten de PT versterken, en het zelfvertrouwen van de onderdrukte massa’s in heel Latijns-Amerika een duw in de rug geven. Enkel door met de arbeidersklasse ons eigen lot in handen te nemen en te bouwen aan een socialistische wereld zonder uitbuiting, oorlog en armoede, kunnen we vermijden dat na Argentinië ook andere landen een dergelijk scenario doorlopen.

Leraars geven het voorbeeld

Vlak voor de verkiezingen gingen 1500 leraars in Cotia (vlakbij Sao Paolo) in staking tegen het uitblijven van loonsverhogingen. Tegelijk werd duidelijk dat het lokale gemeentebestuur geld dat voor het onderwijs bedoeld was verduisterd had. De beweging van leraars, geleid door leden van Socialismo Revolucionario (onze Braziliaanse zusterorganisatie die werkt binnen de PT), betoogde op 7 oktober door de stad. Deze betoging werd brutaal aangevallen door de politie en verschillende leraars werden zelfs gearresteerd.

Eén van de stakingsleiders, Miguel Leme, kwam op als marxistische PT-kandidaat voor het lokale parlement. Miguel kwam op onder de slogan "voor een socialistische PT zonder de bazen’" Ondanks alle druk om het programma te verzachten, kreeg Miguel 1150 stemmen achter zijn naam. Dit resultaat zal ons in staat stellen ons politiek werk te versterken.

Emiel Nachtegael