"Dit is een ramp" - dat was de reactie van Stuart Caddy, de Labour leider in Burnley, nadat duidelijk werd dat de BNP er 3 gemeenteraadszetels behaalde. Dezelfde reactie werd in heel het land herhaald.
Natuurlijk stemden de meeste kiezers van de BNP niet op die partij om hun steun te betuigen aan de neo-nazistische opvattingen van de BNP. Maar na de enorme media-aandacht en de campagnes van anti-fascisten om het karakter van de BNP duidelijk te maken, stelt zich uiteraard de vraag hoe de BNP er toch in geslaagd is om door te breken.
De drie BNP-verkozenen werden geholpen door het feit dat alle zetels moesten herverkozen worden waardoor er drie kandidaten per district werden verkozen in plaats van één. In Oldham was dit anders en daar haalde de BNP geen enkele verkozene ondanks hogere stemmenaantallen. Anderzijds kon de BNP stemmen halen van mensen die twee stemmen uitbrachten voor andere kandidaten maar toch ook één proteststem wilden naar voor brengen.
Daarnaast maakte de BNP handig gebruik van populistische propaganda waarmee ingespeeld werd op aanwezig ongenoegen. Zo gebruikte de BNP het thema van de financiering van wijken waarbij ze eisten dat er meer geld zou komen voor "blanke" buurten en waarbij geëist werd dat Stoneyholme, een buurt met een grote Aziatische gemeenschap, geen geld zou krijgen om de sociale woningen te renoveren.
Eén van de belangrijkste elementen voor de BNP-overwinning is de enorme ontgoocheling in de traditionele partijen. Zo was er o.a. grote woede over de beslissing van het gemeentebestuur om 35 homes voor bejaarden te sluiten. De argumenten van Blair ("de huisprijzen zullen dalen") of minister Campbell ("bedrijven zullen niet meer willen investeren in Burnley") maakten weinig impact gezien de massale werkloosheid in Burnley. De afgelopen jaren gingen duizenden jobs verloren en zijn de diensten afgebouwd.
Daarenboven kreeg de BNP enorme hulp door het optreden van het gemeentebestuur en de politie. Na de rellen van vorig jaar werd geprobeerd om anti-racistische activiteiten te verbieden en werden anti-racisten vervolgd als ze campagne voerden. Er werd geprobeerd om anti-racisten en socialisten voor te stellen als "extremisten". Dit speelde de BNP in de kaart.
De BNP slaagde erin om heel wat stemmen van ontgoochelde ex-Labour aanhangers te winnen maar behaalde haar sterkste score in Clivinger with Worsthorne, een rijkere landelijke buurt die normaal door de rechtse Tories wordt gecontroleerd.
Racisme, zeker tegenover de Aziatische gemeenschap, was een belangrijke factor in deze verkiezingen. Het lijkt erop dat dit vooral meespeelde in een betere buurt als Clivinger, waar nochtans geen migranten wonen. Elders werd vooral het ongenoegen met de traditionele politiek uitgespeeld.
Racisme is in Burnley, net zoals in veel steden in Lancashire, een probleem dat al lang bestaat en waarbij het geïnstitutionaliseerd racisme van de overheid (bvb. bij de huisvesting) een belangrijke rol heeft gespeeld. Daar kwam dan nog eens de enorme werkloosheid vanaf de jaren '80 bij wat de situatie enkel nog moeilijker maakte.
De enige manier om de BNP te kunnen stoppen is door eengemaakte campagnes te organiseren voor betere openbare diensten en massale investeringen in de arme buurten. Door voor een socialistisch alternatief op te komen, kunnen we de verdeeldheid en de haat die het BNP verspreidt tegenhouden.
Andere artikels over de Britse verkiezingen: