De uitbreiding van de Europese Unie, met de toetreding van de Oost-Europese landen, werd door regering en pers aangekondigd als een beslissende stap naar de "vredelievende hereniging van Europa".

In die landen, die onlangs van het stalinisme werden bevrijd, wordt de bevolking voorgespiegeld dat het geen toetreding tot een volkerengevangenis zou betekenen. Maar de val van het Oostblok heeft nieuwe breuklijnen tussen de nationale burgerijen naar voor gebracht. Die breuklijnen bestonden al voor de val van de Muur. Ze werden echter geneutraliseerd door de aanwezigheid van een gemeenschappelijke vijand - de Sovjetunie.

Deze heilige eenheid tegen "het communisme" (in feite stalinisme) en de lange periode van economische groei na de Tweede Wereldoorlog hebben de voorwaarden gecreëerd voor een Europese integratie die de nationale belangen tijdelijk oversteeg. De verdwijning van de Sovjetunie en de verdieping van de economische wereld-crisis zorgen ervoor dat deze verschillen vandaag openlijk tot uiting komen.

De Irak-crisis heeft de omvang van deze tegenstellingen geopenbaard. Terwijl Frankrijk, Duitsland, België en Rusland zich tegen de oorlog verzetten (in woorden), steunden Groot-Brittanië, Spanje, Italië, Portugal en de voormalige Oost-bloklanden de positie van Bush. Elke nationale burgerij heeft met hand en tand haar politieke en economische belangen in deze crisis verdedigd.

De regering-Verhofstadt heeft geprobeerd om de anti-oorlogsbeweging te recupereren en ze als een springplank te laten dienen voor de idee van een Europees leger. Volgens hem zouden een gemeenschappelijke Europese diplomatie en defensie het mogelijk maken om de Amerikaanse alleenheerschappij te compenseren. Europa zou een "pacifistische rol" ten opzichte van de VS spelen.

Maar het strijdlustige beleid van de VS is niet te wijten aan culturele factoren. Het is een gevolg van de economische wereldcrisis die het imperialisme verplicht om in een vlucht vooruit de crisis te bezweren. De oprichting van een Europees leger zou eerder, in de plaats van een pacifistische rol te spelen, de middelen aan Europa geven om te wedijveren met de Verenigde Staten voor de heerschappij van de wereld. De vlag met de twaalf sterren zou nieuwe neokoloniale oorlogen toedekken. De toenemende rivaliteit tussen Europa en de VS zou zelfs op een conflict kunnen uitlopen tussen deze 2 blokken, al is de publieke opinie bij arbeiders en jongeren hiervoor een belangrijke hindernis.

De verschillen in belangen tussen de verschillende Europese imperialismen geven aan hoe moeilijk het zal zijn om tot een echt Europees leger te komen. Het zal hoogstens leiden tot een zekere militaire integratie van de strijdkrachten van die landen die een zelfde strategisch belang op middellange termijn delen. Dit zou slechts de tegenstelling met de Verenigde Staten of andere Europese landen, die zelf een militaire alliantie zouden kunnen opzetten, versterken.