Liberalisering spoor:
NMBS van de rails?

Vanaf 15 maart 2003 is de Europese markt voor het goederenverkeer geliberaliseerd. Dit is slechts een eerste stap in de privatisering van het spoorverkeer. De "nationale spoorwegmaatschappijen" hebben niet langer het monopolie in eigen land. Treinbestuurders mogen nu ook in het buitenland rijden.

Dit is niet zonder gevaar, gezien ieder land zijn eigen seininrichting en reglementering heeft. Ook privémaatschappijen kunnen nu op de verschillende netten rijden. O.a. BASF is kandidaat om haar eigen treinen te verzekeren.

Totnogtoe hadden reizigerstreinen absolute voorrang op het goederenverkeer, maar ook dit zal in de toekomst veranderen. Wat nog meer vertragingen zal veroorzaken. Tegen 2008 willen ze ook het reizigersverkeer openstellen voor de privé. Tot wat dit kan leiden, hebben we gezien in Engeland, waar al verschillende rampen gebeurd zijn omdat de sporen niet meer worden onderhouden.

Toen het investeringsplan opgesteld werd voor de periode 2001-2012, wezen de vakbonden er al op dat dit onmogelijk was zonder financiële steun van de overheid. De NMBS heeft veel meer schulden dan wijlen Sabena. De eis dat de overheid de schulden van de NMBS moet overnemen is dan ook volledig terecht.

"Geen tweede Sabena" is niet zomaar een slogan, maar een uitdrukking van de angst en woede die leeft bij de 42.000 personeelsleden van de NMBS. 

Voor 2003 werden reeds een aantal investeringen geschrapt. Vooral het Gewestelijk Express Net moet eraan geloven en daarbij de vele pendelaars die dagelijks naar Brussel sporen. Maar ook een aantal werken op kleinere lijnen wordt weer uitgesteld. Er zijn al jaren plannen om de snelheid op de lijn Wondelgem-Eeklo te verhogen naar 120km/u. Normaal gezien mag er daar 90 gereden worden, maar door de slechte staat van de sporen is dat al geruime tijd slechts 70km/u. Over dit traject van 26km doet men nu 35 min. Ook op het materieel wordt bespaard, er is nochtans nood aan meer treinen.

Terwijl er bespaard wordt op de uitgaven voor het reizigersverkeer, werd er onlangs wel weer een prijsverhoging van 2,5% doorgevoerd. Voor bepaalde jobs is er nog altijd een personeelstekort. Er zijn treinbestuurders die meer dan 100 achterstallige rust- en verlofdagen hebben.

Volgens Vinck is er echter geen tekort, het is de productiviteit die omhoog moet. Terwijl treinbestuurders nu al op alle mogelijke uren van de dag of nacht beginnen en diensten doen van 9 uur. Met de plannen voor het goederenverkeer zullen bestuurders van goederentreinen niet enkel met de trein rijden, maar ze zullen ook de factage, de remproeven, schouwingen en koppelingen moeten uitvoeren. Door 1 persoon 5 jobs te laten uitvoeren, kunnen ze namelijk een flink stuk besparen op de personeelskosten.

Privatisering staat gelijk aan minder diensten voor meer geld en een verslechtering van de arbeids-omstandigheden. Personeel en reizigers moeten samen strijden voor het behoud van de openbare diensten. Openbare diensten die tegemoet komen aan de behoeften van de meerderheid van de bevolking, niet aan het winstbejag van een kleine minderheid.

Een correspondent