Premier Verhofstadt klonk bij de voorstelling van zijn regeerakkoord een beetje als een bevlogen pastoor van een steeds legere kerk. Die kerk is de "vrije markt", en met die vrije markt gaat het van kwaad naar erger. Tijdens de eerste 7 maanden van dit jaar gingen in België 4475 bedrijven failliet - het hoogste niveau sinds recordjaar 1997.

Eind juli telde België officieel 11% werklozen (uitkeringsgerechtigd volledig werklozen, schoolverlaters en oudere werklozen): 713.602 mensen in totaal. Dat is dan nog zonder de bruggepensioneerden (107.741), de PWA-ers (gemeentelijke klusjesdienst zonder volwaardig statuut - 17.700), de onvrijwillig deeltijds werkenden (geschat op 120.000),... Daar bovenop kwam nog een recent rapport over de armoede in België: 13% van de bevolking is officieel arm - in Vlaanderen ligt dat cijfer even hoog.

Toch stelde Verhofstadt dat "crisissen geen fataliteit zijn, maar een uitdaging". Wie kritiek had, had niets van de verkiezingen van 18 mei begrepen. De bevolking wil een "positieve boodschap".

De gedwongen blijheid van Verhofstadt heeft steeds minder een grond in de realiteit. Vandaag zitten de omringende landen - belangrijke afzetmarkten voor België - officieel in crisis: Duitsland, Nederland, Frankrijk net niet. De erg zwakke groei in België van de laatste jaren is niet in staat om de werkloosheid terug te dringen.

De immense besparingsplannen in Nederland en Duitsland, de slechtere "concurrentiepositie" voor de bazen als gevolg hiervan, het verlies van afzetmarkten, het holle karakter van de "herleving" in de VS,... Deze elementen maken dat er ook in België, tijdens deze regeerperiode, zware aanvallen zullen volgen. Onze jobs, maar ook onze uitkeringen voor werkloosheid, pensioenen, ziekte, etc. zullen door de regering van liberalen en sociaal-democraten stelselmatig worden ondermijnd. Vooral na de verkiezingen van 2004 dreigt een antisociale dijkbreuk. De Vlaamse regering zou in 2004 al voor 467 miljoen euro moeten besparen.

200.000 jobs meer tegen 2007?

Frank Vandenbroucke, SP.a-Minister van Werk en Pensioenen, heeft het goed begrepen: "Deze regering gaat slagen of mislukken op het vlak van de werkgelegenheid" (De Standaard, 22 juli 2003). Op de vraag of de lastenvermindering van 800 miljoen euro voor de pa-troons in 2004 voldoende is, antwoordt hij: "De vorige lastenvermindering is ten dele omgezet in loonsverhoging. (...) Stel dat de nieuwe lastenvermindering dubbel zo groot is, maar dat weer de helft naar loonsverhogingen gaat, dan heb je niets meer bereikt."

Vandenbroucke zit vast in een liberaal schema. De talrijke lastenverlagingen van de opeenvolgende regeringen hebben op geen enkele manier voor meer jobs gezorgd. Elke nieuwe economische crisis van de afgelopen 20 à 25 jaar heeft de echte werkloosheid - wat nog iets anders is dan de statistieken van de regering - op een hoger niveau gebracht.

Vandenbroucke stelt ook dat hij "niet afgerekend wil worden" op die 200.000 nieuwe jobs. Lees: Verhofstadt draait ons een rad voor ogen. Hij wil wel een verlaging van de fiscale lasten op "klusjes", naar "het geslaagde experiment met de PWA’s" (De Standaard, 27 augustus 2003).

Ook de werklozen kijken beter uit met paars: Vandenbroucke stelt dat "wie langdurig werkloos is en geen moeite doet om werk te vinden, niet thuishoort in de werkloosheid. (...) Dat wordt te weinig gecontroleerd." Merkwaardig genoeg kwam de VDAB recent met het bericht dat er "6 werklozen zijn voor elke vacature". Waar zouden de werklozen dan werk moeten vinden? Niet de kapitalistische crisis, maar de werklozen zelf worden schandalig genoeg opnieuw met de vinger gewezen.

NMBS, De Post,...: naar nieuwe Sabena’s?

Onze diensten werden al lang omgevormd tot "overheidsbedrijven". Ze worden klaargemaakt om op de markt te worden gegooid. Zowel bij De Post als bij de NMBS staan er mogelijk 10.000 jobs op het spel. De Nationale Bank verspreidt studies waarin wordt gesuggereerd dat de productiviteit in de openbare diensten 1/3 te laag ligt: dat komt neer op een verlies van 21.000 jobs.

Bij De Post verhoogt, als gevolg van de afvloeiingen, de werkdruk en dreigen er hele diensten te sluiten. Van de "universele dienstverlening", waar paars de mond van vol heeft, is geen sprake meer.

Bij de NMBS kwam het, net als bij De Post, reeds tot acties. De overname van de NMBS-schuld door de regering, tegen 2005, is enkel een voorbereiding op de vrijgemaakte markt. Waar de privatisering toe leidt, zien we in Engeland: verschrikkelijke treinrampen omdat de privébedrijven niet in onderhoud en veiligheid willen investeren - voor de winsten van enkelen mag er bloed vloeien.

Daarnaast wil spoorbaas Vinck, met zijn ondernemingsplan Move 2007, de prijs van de treinticketten verhogen, de lokale lijnen dreigen wegens niet rendabel te worden afgeschaft en hij wil ook de productiviteit verhogen. Ook hier krijgen we dus een slechtere dienstverlening en minder, maar zwaardere jobs voor het personeel.

Het geld halen waar het niet zit

Maar het budget van gezondheidszorg zou jaarlijks in reële termen toch stijgen met 4,5%. Is dat geen sociale maatregel? Het hangt er maar vanaf hoe je het bekijkt. De reële behoeften, zo werd vorig jaar berekend, maken een stijging van 11% noodzakelijk. Zoals Karel de Gucht (VLD) stelt: "De 4,5% is een besparing in vergelijking met (de laatste jaren van) de vorige legislatuur." (FET, 12 juli 2003). In het regeerakkoord wordt direct ook gesteld dat het geld hiervoor zal worden gehaald uit verhoogde belastingen op benzine, stookolie, sigaretten,... Opnieuw gaat de regering voor extra middelen niet op zoek bij de rijke aandeelhou-ders en kapitalisten, maar zijn het overwegend de gewone ar-beiders, kleine bedienden en armen die hun ziekenzorg zullen betalen door hogere indirecte belastingen.

Hetzelfde geldt voor de werkbonus voor laaggeschoolden van 130 euro per maand. Wat we verliezen aan brutoloon (onze bijdragen voor de sociale zekerheid, de lastenvermindering voor de patroons dus), krijgen we vele malen kleiner en selectiever terug in het nettoloon. Wat de regering de arbeiders geeft met de ene hand, graait ze dubbel en dik terug met de andere hand. Met grote fraudeurs gaat de regering soepeler om. Haar maatregel om tegen gunsttarief - Vande Lanotte spreekt van 8% - spaargeld in het buitenland terug naar België te brengen is in de eerste plaats een witwasoperatie voor grote fraudeurs.

De overname van het pensioenfonds van Belgacom om nog wat geld in kas te krijgen, de uitverkoop van de overblijvende staatseigendommen,... zijn kunstmatige pogingen om tot aan de verkiezingen van 2004 te schipperen en te maneuvreren, in de hoop dat paars zo veralgemeende bewegingen kan vermijden. Wat in ieder geval duidelijk is, is dat de komende 4 jaar de Belgische regering - net als de burgerij in het buitenland - structurele maatregelen zal nemen om de onoplosbare crisis van het kapitalisme op de werkenden, werklozen, jongeren en gepensioneerden af te wentelen. Onvermijdelijk zal dit ook in België een nieuwe periode van verhoogde strijdbaarheid inluiden, met de vorming van een breder antikapitalistisch bewustzijn. De LSP wil met arbeiders en jongeren die dagelijkse strijd aangaan en tegelijk de discussie voeren over de nood aan een andere, socialistische maatschappij.

Peter Delsing