Nooit eerder in de geschiedenis was een oorlog, nog voor hij begonnen was, zo onpopulair. Talloze peilingen wijzen erop dat de overgrote meerderheid van de bevolking, zowat overal ter wereld, tegen de oorlog is gekant. Toch blijven Bush, Blair en Aznar vastberaden. 15 miljoen betogers op 15 februari en iets minder op 15 maart hebben daar niets aan veranderd. Is er dan echt niets mogelijk? Aznar kwam enkel aan de macht omwille van de ontgoocheling over de corrupte, volstrekt burgerlijke besparingspolitiek van de Spaanse “socialistische partij”, de PSOE. Blair heeft zijn premierschap te danken aan het totale diskrediet van de Britse Tories, na 11 jaar sociale kaalslag door Thatcher. Bush jr. haalde het uiteindelijk met nog geen kwart van de stemmen: een historisch dieptepunt, getekend door openlijke speculatie over verkiezingsfraude. Dit temperde echter hun arrogantie niet.

> Rol van de antiglobaliseringsbeweging

Er zijn tal van redenen waarom mensen zich vandaag in meerderheid uitspreken tegen de oorlog. De arrogantie van Bush en zijn lievelingspoedels is er zeker één van. Toch volstaat dat niet als verklaring voor het massale karakter van de anti-oorlogsmanifestaties. Net zomin als de mobilisatie door de traditionele sociale bewegingen.

Integendeel, de vakbonden nemen - met uitzondering van “syndicalisten tegen de oorlog” - slechts schoorvoetend deel. De ABVV-top wil niet tegen de kar van de SP.a en PS-vrienden rijden en ook het ACV stuurt haar leden niet graag op pad in gezelschap van de talloze anti-kapitalistische jongeren.

Het zijn nochtans net die jongeren, het gros van de antiglobaliseringsbeweging tijdens de voorbije jaren, die in de eerste plaats verantwoordelijk zijn voor het massale karakter van de anti-oorlogsbeweging. Eigenlijk heeft de anti-globaliseringsbeweging zich in één ruk omgevormd tot anti-oorlogsbeweging, daardoor de mobilisaties op gang getrokken en de basis gelegd voor het massale karakter ervan.

De antiglobaliseringsbeweging is echter een zeer gevarieerde beweging die de verwarring, die is ontstaan na de val van het stalinisme in de Oostbloklanden, weerspiegelt. Dat uit zich in een afkeer voor organisatie, voor partijen en zelfs in zekere mate - door de afremmende rol van de vakbondstop - voor de arbeidersbeweging op zich.

Daardoor is die beweging uiteen gevallen in 2 strekkingen. Enerzijds de geradicaliseerde jongeren, hoofdzakelijk ongeorganiseerd op uitzondering van enkele radicaal-linkse partijen en een zeldzame NGO (Niet Gouvernementele Organisatie). Anderzijds diegenen die het systeem willen behouden met een min of meer menselijk gelaat, en hoofdzakelijk georganiseerd zijn in organisaties als Attac en de grote meerderheid van NGO’s. Het is die laatste strekking die vooral aan bod komt in de kapitalistische media en waarmee de politici proberen delen van de beweging te recupereren.

LSP en Internationaal Verzet hebben de antiglobaliseringsbeweging mee opgebouwd. Tegelijk hebben we erbinnen steeds strijd gevoerd om de geradicaliseerde lagen te organiseren en te oriënteren op bredere lagen, in het bijzonder de arbeidersbeweging. Naarmate de beweging ontwikkelde verschoof het accent naar massa-mobilisatie en stakingsacties. Een heel pak arbeiders deden de beweging aanzwellen in aantal en in efficiëntie.

> Massale betogingen volstaan niet

Massabetogingen zijn een indicatie van de stemming in de maatschappij. Politici en patroons zijn daar niet compleet ongevoelig voor. Het verzet tegen de oorlog door de Duitse, Franse, Belgische en andere regeringen heeft uiteraard met politieke en economische redenen te maken, maar deze regeringen zouden hun verzet al lang hebben opgegeven indien ze niet geconfronteerd waren met een massale anti-oorlogsbeweging. Anderzijds zouden Bush, Blair en Aznar hun dead-line niet steeds weer verschoven hebben zonder die beweging.

Massabetogingen hebben echter limieten. Ze zijn een indicatie van de stemming, maar nog geen krachtmeting. Ze geven hooguit aan wat mogelijk zou zijn, indien die massa haar potentiële kracht zou inzetten. Bush, Aznar en Blair zijn bereid dat risico te nemen in de hoop dat het bij betogen blijft, dat de mobilisaties afkalven en een snelle militaire overwinning kan worden behaald.

Tot nog toe slaagden de publieke opinie en de massabetogingen erin de druk van Bush, Blair en Aznar op de andere regeringen gedeeltelijk te neutraliseren, behalve wat de wapentransporten betreft. Nu Bush, Blair en Aznar tot actie overgaan en de verdeling van de olierijkdommen van Irak onder de imperialisten op de agenda staat, neemt de druk op Chirac, Poetin, Shröder en daarmee ook België toe. In die omstandigheden zullen massa-betogingen alleen niet meer volstaan. De potentiële kracht zal moeten worden omgezet in een heuse krachtmeting via stakingen en bezettingen op internationale schaal.

> Welke positie ten aanzien van Saddam?

Men vergelijkt de huidige anti-oorlogsbeweging vaak met die tegen de oorlog in Vietnam. Het massale karakter, het feit dat studenten, arbeiders, oorlogsveteranen, artiesten - kortom, een breed segment van de maatschappij - zich tegen de oorlog verzetten. Het feit dat de massa-betogingen gevolgd werden door sit-ins, stakingen, etc.

Elementen daarvan zien we in de huidige beweging. Er zijn echter ook belangrijke verschillen, zowel in positieve als in negatieve zin. De huidige beweging nam al voor de oorlog begonnen was een massaal karakter aan. In de Vietnam-oorlog gebeurde dat veel later. Anderzijds vielen de VS in Vietnam een revolutie aan. Ze slaagden er niet in om de bevolking op de knieën te krijgen. De Amerikaanse troepen raakten gedemoraliseerd, drugs was alom aanwezig, het thuisfront kreeg soldaten in lijkzakken of gebroken jongens terug.

De VS liepen zich te pletter op Vietnam. Het was trouwens niet de stalinist Ho Chi Minh of de Vietcong die de Amerikanen verplichtten tot een smadelijke aftocht, maar vooral de beweging in het westen: de stakingen, bezettingen en massabetogingen.

Naarmate een beweging voor een krachtmeting komt te staan, neemt het belang van haar programma toe. Aanvankelijk is het allemaal “éénheid, éénheid, éénheid”. Dat bereikt echter een punt van verzadiging, waarna de vraag komt: wat nu? In Irak vallen de VS geen revolutie aan, maar de contrarevolutionaire vertegenwoordiger die ze destijds mee in het zadel hielpen en tot de tanden bewapenden (in de jaren ’80).

Zij die van de anti-oorlogsbeweging gebruik maken om van Saddam een held van het volk te maken, verzwakken de beweging. De “alternatieve” site Indymedia ging zelfs zover de vergassing van de Koerden in Halabja door Saddam te ontkennen. De schrijver van dienst baseerde zich op CIA-rapporten uit de jaren ’80. Volgens die rapporten zou het Iraanse leger en niet dat van Irak die slachting hebben aangericht. Pikant detail: in de jaren ’80 was Saddam nog een bondgenoot van de VS, die hem aanzetten tot de 8-jarige oorlog tegen aartsvijand Iran. Indymedia-journalist Han Soete weet zijn bronnen te kiezen.

Het is een open vraag hoelang het regime van Saddam zal volhouden. Haar sociale steun onder de Iraakse bevolking is beperkt. Toch zien veel Irakezen in dat het de VS er niet om te doen is de “democratie” te herstellen, hooguit de hand te leggen op de Iraakse bodemrijkdommen via een langdurige bezetting.

Het is die boodschap die wij in alle scholen en bedrijven moeten verspreiden. Er komt geen vredesdividend na de oorlog, behalve voor een selecte groep kapitalisten. De arbeiders in het Westen zullen mee betalen voor de oorlog onder de vorm van gestegen olieprijzen, stijging van de defensieuitgaven ten koste van de sociale uitgaven en het verlenen van humanitaire hulp na de ramp.

Door hierop te wijzen kunnen we de beweging verder verbreden en uitdiepen. De idee van stakingen tegen de oorlog willen we zo breed mogelijk populariseren. Maar zelfs indien we deze oorlog zouden kunnen stoppen, moeten we voor één iets waarschuwen: zolang er winstbejag en kapitalisme bestaat, zullen steeds nieuwe conflicten uitbreken. Dit heeft nu al geleid tot het in vraag stellen van het nut van de VN en de NAVO.

We gaan naar een periode van toenemende bloedige conflicten. Dit een halt toeroepen zal niet mogelijk zijn door het rotte kapitalistische systeem op te smukken. Enkel de creatie van een maatschappij gericht op de behoeften van iedereen, een socialistische maatschappij, biedt een uitweg uit deze barbarij.

Eric Byl