De NMBS beleeft moeilijke tijden, daar zijn de traditionele partijen het over eens. De voorbije 4 jaar hebben ze echter weinig gedaan om de situatie te verbeteren. De regering geeft te weinig geld om haar eigen investeringsplan te realiseren en zelfs de uitgaven voor de verplichte openbare dienst worden onvoldoende terugbetaald. Het voorbije jaar leed de NMBS dan ook een netto-verlies van 911,7 miljoen euro. Nu zullen ze waarschijnlijk een deel van de schuld overnemen, al was het maar om de NMBS in staat te stellen met gelijke wapens te strijden binnen het geliberaliseerde spoorvervoer.

De Europese Unie voert ondertussen de druk op om vaart te zetten achter de privatisering van het spoorverkeer. Het officiële verhaal luidt dat er op alle terreinen concurrentie moet zijn, want dit is goed voor de consument. Het officieuze verhaal is dat machtige kapitaalgroepen in de overheidssectoren expansiemogelijkheden zien en al tientallen jaren lobbyen bij Europa om overheden te dwingen de winstgevende taken af te staan. Ondertussen kunnen ze ook binnen die “publieke monopolies” de - volgens hen veel te grote - macht van werknemers en vakbonden breken.

De regering wil ons laten geloven dat privatiseringen onvermijdelijk zijn. Vinck schrijft regelmatig brieven aan het spoorpersoneel, waarbij hij de concurrentie tot vijand uitroept en alle werknemers oproept om hun steentje bij te dragen, aan het zelfde zeel te trekken om overeind te blijven (lees: inleveren op de lonen en arbeidsomstandigheden om je job te behouden).

Het ziet ernaar uit dat de vakbonden zullen meestappen in de kapitalistische privatiseringslogica en zullen proberen om het beste sociale plan uit de brand te slepen. Nu juichen ze nog over het nieuwe brugpensioenplan dat ze verkregen hebben, maar dit is gewoon een eerste maatregel om het personeelsbestand te verminderen. Degenen die nu zullen profiteren van deze voorwaarden, zullen niet meer vervangen worden. Voor de rest is het afwachten tot Vinck met zijn plan naar buiten komt om de concrete gevolgen ervan voor het personeel in te schatten. Een voorsmaakje.

Volgens de studie die Vinck bestelde bij het advocatenbureau “Allen & Overy” zou het overheidsbedrijf ontbonden moeten worden. De NMBS zou veranderen tot SPV (spoorwegparticipatie vennootschap). Die holding controleert 4 filialen, met in sommige ook participaties via aandelen van private holdings. 2 van die filialen zullen niet onder het publieke recht vallen en geen enkele opdracht van openbare dienstverlening vervullen (commerciële vennootschappen). Het gaat dan over het internationaal reizigersverkeer (internationale treinen, Thalys en Eurostar + bijhorend personeel) en het goederenverkeer (B-cargo + IFB materieel en tractiepersoneel inbegrepen).

De 2 andere filialen zouden AOB, autonome overheidsbedrijven, zijn. Het eerste zou zich bezighouden met de opdracht van openbare dienstverlening en daaraan gekoppeld het beheer van de spoorweginfrastructuur, het tweede zou zich bezighouden met nationaal reizigersvervoer, materieel en personeel inbegrepen.

Met andere woorden: al wat winstgevend is, is voor de vrije markt en de aandeelhouders. Al wat verlieslatend is, is voor de gemeenschap. En bij dit alles uiteraard de sociaal maatschappelijke kosten zo laag mogelijk krijgen.

Vinck doet wat van hem verwacht wordt: de spoorwegmaatschappij klaarstomen voor de privé. Het is duidelijk dat dit voor zowel het personeel als de reizigers zware gevolgen zal hebben. Het personeel zal geen zekerheid meer hebben over hun statuut. De productiviteit en flexibiliteit zullen opgevoerd worden. Een verslechtering van de arbeidsomstandigheden zal zijn invloed hebben op de veiligheid en op de dienstverlening.

Wij, personeel en reizigers, mogen ons niet laten meeslepen in deze privatiseringsdwang. We moeten blijven strijden voor een democratische controle over de openbare diensten. Openbare diensten ten dienste van de bevolking, niet van de winst.

Een correspondent