In de tweede helft van december heeft Militant Links de oproep gelanceerd voor de vorming van een Linkse Alliantie. Hieronder belichten we hoe we tot dit besluit gekomen zijn en waar we heen willen met deze alliantie. Tegelijk publiceren we aan wie we deze uitnodiging gericht hebben. In de komende maanden zullen we de lezer op de hoogte houden over het verloop ervan. Het spreekt voor zich dat zo een initiatief staat of valt met de reacties die erop volgen. We doen bijgevolg een warme oproep aan de lezers om hun mening kenbaar te maken bij de redactie. In de mate van het mogelijke zullen we daarvan uittreksels publiceren.

De jaren '90 dragen in alle opzichten de stempel mee van de spectaculaire ineenstorting van de stalinistische regimes aan het einde van de jaren '80. Het maakte een einde aan de tweepolige wereld waarin twee fundamenteel aan elkaar tegengestelde systemen de wereld beheersten. Sindsdien bevinden we ons in een periode van toenemende instabiliteit op economisch, politiek, sociaal en militair vlak. De overwinning van het kapitalisme maakte tegelijk de weg vrij voor het proces van globalisering en de invoering van de neo-liberale concepten overal ter wereld. Het meest zichtbare resultaat daarvan is een groeiende kloof tussen arm en rijk op wereldvlak, maar ook binnen de zogenaamde ontwikkelde kapitalistische landen.

De val van het stalinisme ruimde meteen de laatste hindernis op in het proces van verburgerlijking van de oude arbeiderspartijen. Socialistische ideeën werden geweerd uit de beginselverklaringen van die partijen, linkse oppositiestromingen verdwenen, werden uitgestoten of vleugellam gemaakt. De leiders maakten zich op om voortaan de neo-liberale politiek getrouw uit te voeren met de medewerking van de vakbondsleiders die er alles toe deden om strijd te isoleren en uit te doven. Dit leide tot een golf van privatiseringen, ondermijning van de arbeidscontracten, afbouw van de sociale zekerheid, flexibiliteit en deregulering.

Het feit dat de sociaal-democratie al 25 jaar getrouw de besparingspolitiek doorvoert heeft ertoe geleid dat hele generaties arbeiders en jongeren die partijen haten. In tegenstelling tot de jaren '60, '70 en de eerste helft van de jaren '80 richtten arbeiders en jongeren zich niet langer naar deze zogenaamde arbeiderspartijen om verbetering van hun levens- en arbeidsvoorwaarden af te dwingen. Integendeel bij zowat iedere strijd stonden de sociaal-democratie en de voormalige stalinistische partijen aan de kant van de patroons tegen de arbeiders.

Deze ontwikkelingen deden ons besluiten dat Militant links voortaan een dubbele taak zou moeten verwezenlijken. Enerzijds de objectieve nood om nieuwe arbeiderspartijen op te zetten die weliswaar de verwarring binnen de beweging zouden weerspiegelen, maar toch instrumenten zouden zijn voor strijd en debat. Met andere woorden het verdedigen van socialistische ideeën in het algemeen. Anderzijds de opbouw van onze revolutionaire, marxistische organisatie of het verdedigen van onze specifieke, marxistische visie op socialisme.

Tussen het vaststellen van de nood aan nieuwe arbeiderspartijen, een taktische kwestie, en de uiteindelijke vorming ervan liggen echter practische bezwaren. In de meeste gevallen blijft deze eis propagandistisch, waarbij de noodzakelijke krachten om het te realiseren er ofwel nog niet rijp voor zijn, ofwel nog niet bereid zijn om zich in dat avontuur te wagen. Hierdoor onstaat een vacuüm ter linkerzijde dat kansen biedt aan linkse formaties of zelfs deels gerecupereerd kan worden door de demagogie van extreem-rechts.

In Spanje en Italië is het proces van de vorming van nieuwe arbeiderspartijen het verst gevorderd met de oprichting van Verenigd Links (IU in Spanje) en de Partij voor Communistische Herstichting (PRC in Italië). Beide partijen hebben de enorme mogelijkheden aangetoond voor partijen links van de sociaal-democratie en de groenen. Ze hebben zeker bijgedragen tot de weerbaarheid van arbeiders en jongeren. Allebei hebben echter ook de beperkingen aangetoond van dit soort formaties. Zonder revolutionair, anti-kapitalistisch programma zullen ze vroeg of laat schipbreuk leiden. IU is bij de jongste verkiezingen teruggevallen van 11,7% van de stemmen in '95 naar 6,5%. Het voortbestaan van de partij is bedreigd. In Italië staat de PRC - met 100.000 leden, een dagblad, een dertigtal parlementsleden en honderden gemeenteraadsleden - voor de fundamentele keuze om haar steun van buitenaf aan de regering op te geven.

Elders in Europa hebben wat wij zouden noemen "kleine massapartijen" het vacuüm ter linkerzijde gedeeltelijk ingevuld. Dit geldt zeker voor de Nederlandse SP - met 25.000 leden en meer dan 100 gemeenteraadsleden - , het Duitse PDS en enkele Griekse communistische partijen. Ook die partijen staan onder druk om toe te geven aan het reformisme. Vooral de PDS, maar ook de Nederlandse SP schuiven steeds meer op naar rechts. In Schotland en in Ierland zijn de SSP (opgericht op initiatief van de Schotse zusterpartij van Militant Links) en de SP (de Ierse zusterpartij van Militant Links) goed op weg het vacuüm gedeeltelijk te vullen.

In een aantal landen zijn niet partijen, maar allianties links van de sociaal-democratie en de groenen erin geslaagd de ruimte gedeeltelijk in te vullen. Dit geldt zowel voor de Europese lijst LO-LCR in Frankrijk (5 Europese verkozenen), het Links Blok in Portugal (2 parlementairen), de Deense Eenheidslijst als de rood-groene alliantie in Noorwegen. In Oostenrijk, Vlaanderen, sommige delen van Duitsland, Frankrijk en Zwitserland heeft extreem-rechts van de afwezigheid van links kunnen profiteren om zich een electorale basis te verwerven bij gebrek aan een degelijk links alternatief.

In België werden al eerder pogingen ondernomen tot linkse allianties. Het enige levensvatbare voorstel was Gauches Unies dat helaas ten onder ging aan ellenlange discussies, halfslachtigheid en een gebrek aan wil tot aktie. Militant Links kon zich hierin niet engageren omdat wij in die tijd afwezig waren in Wallonië. BSV leek ons van bij het begin een te weinig principieel aanhangsel van Agalev. Laat ons stellen dat het goede oefeningen waren voor de toekomst.

Het enige efficiënt - niet louter electoraal - éénheidsinitiatief sindsdien was de Europese lijst Debout rond Roberto D'Orazio en de strijd van Clabecq. Militant Links heeft zich hier met volle overgave ingegooid. De lijst behaalde 2% in Wallonië met uitschieters van 4% in La Louvière, Charleroi, Châtelet en Frameries. Dit ondanks het feit dat ook de Parti Communiste een Europese lijst had ingediend die 1,1% behaalde. In gemeenteraadsverkiezingen zou een combinatie van die uitslagen enkele verkozenen opleveren. De magere uitslag van de PTB - de franstalige tegenhanger van PvdA - voor het federaal en het gewestelijk parlement (ongeveer 0,5%), nochtans de belangrijkste kracht achter Debout!, illustreert de aantrekkingskracht die uitgaat van een bredere ééngemaakte lijst. Dit is geen kritiek op de PTB, in verkiezingen telt immers niet enkel de uitslag, maar ook de mate waarin nieuwe krachten werden aangezogen op basis van de kiescampagne. Enkele verkozenen zouden echter meteen de slagkracht van links vergroten in de sociale strijd, de draagkracht doen toenemen en ons in staat stellen een breder publiek te bereiken.

Deze uitslagen dateren echter van voor de vorming van de paars-groene regering. Heel wat kiezers kozen in laatste instantie voor de groenen met een "nuttige" stem. Sinds de regeringsdeelname is het groene kleed echter al fel besmeurd. Dat betekent niet dat deze partijen bij de volgende verkiezingen zomaar van de kaart geveegd zullen worden, integendeel. Militant Links is ervan overtuigd dat ze zelfs nog stemmen kunnen winnen op hun rechterflank. Ter linkerzijde denken wij echter dat er een groeiende ruimte is voor een breder links initiatief.

In Vlaanderen loopt hier en daar een gemeenteraadslid links van SP en Agalev rond. Dat is het geval in Zelzate, Herzele en Antwerpen. Op dit ogenblik wordt echter niet voldoende gebouwd op dit potentieel. Wij denken dat heel wat meer mogelijk is door deze individuele gevallen te bundelen in een alliantie. Wij denken tevens dat een linkse alliantie in Vlaanderen veel meer mogelijkheden bevat dan wanneer klein links in gespreide orde naar de verkiezingen gaat.

Het voorstel van Militant Links voor een alliantie is zeker nog geen nieuwe arbeiderspartij, het is zelfs zo goed als uitgesloten dat die alliantie dat ooit wordt. De alliantie is enkel een weerspiegeling van wat momenteel nodig is om de strijd vooruit te helpen en links een gezicht te geven. Militant Links is evenmin bereid haar eigen identiteit op te lossen in een bredere eenheidsworst. Wij denken integendeel dat eenieder het recht moet hebben in eigen naam zijn eigen specifieke voorstellen op alle mogelijke democratische manieren te verdedigen. Het ontzeggen van het recht op eigen publikaties, spandoeken, pankartes etc... hoort thuis bij rechts, niet bij links. Toch denken wij dat een gezamenlijke alliantie van heel links een enorme stap vooruit kan betekenen voor arbeiders en jongeren in hun strijd voor een beter leven in een betere maatschappij.