Tienduizenden betogers, naar schatting een 100.000 tal, blokkeerden de openingsvergadering van de Wereld Handels Organisatie (WHO). Later, terwijl tienduizenden hun protest verder zetten, eindigde de bijeenkomst zonder enig resultaat met zelfs geen afgesproken agenda voor een volgende ronde. Een voorbode voor een nieuwe periode van strijd?

Zonder enige twijfel behoorde dit protest tot het grootste massaprotest sinds de '60 en '70 in de VS. Milieu-en mensenrechtenaktivisten, religieuse groepen, consumentenorganisaties als vakbondsaktivisten waren verenigd in hun protest tegen het systeem waar de WHO symbool voor staat, het kapitalistisch systeem. Het protest toonde een wereldwijde woede, de betogers kwamen van overal in de wereld, tegen de dictatuur van de wereldmarkt waarbij grote bedrijven en superrijken zich moeiteloos verrijken op de rug van de arbeiders, arme boeren en bezitslozen.

Verschillende persgroepen schreven deze protesten af als gewelddadige rellen. Het tegendeel bleek waar. Vreedzame demonstranten werden gekonfronteerd met levensechte "robocops" die van de omgeving rond de bijeenkomst een no-protest zone wilden maken. De betogers werden aangemaand om te vertrekken en uiteindelijk onthaald op traangas, pererspray en rubberen kogels. Verbeten in hun taak namen de politiemannen zelfs toeschouwers en bewoners van die wijk onder handen. Alhoewel men het tegendeel wil doen geloven, stond het overgrote deel van de lokale bevoking achter de protesten. Een winkeluitbater die zijn winkel moest toedoen zei: "Als deze mensen op straat willen komen om te vechten voor rechtvaardigheid, dan sta ik daar volldedig achter. Natuurlijk moet handel op een eerlijke manier gebeuren. Nooit hebben wij de regering gezegd dat ze zomaar de armsten ter wereld konden bullebakken zoals ze nu doen." (Observer 5/12).

De onderhandelingen eindigden na drie dagen in complete chaos en uiteindelijk werd de bijeenkomst zelf ontbonden. Er was geen overeenkomst over welke agenda voor een volgende ronde van handelsbesprekingen; de Verenigde Staten botste met Europa waarbij ze elkaar wederzijds beschuldigden van een on-flexibele houding en voor de eerste keer gingen afgevaardigden van de ex-koloniale landen tekeer tegen de door de VS gedomineerde geheime akkoorden.

Deze keer was het normale front tussen de VS en Europa tegen de rest van de wereld gebroken. Ze lagen immers met elkaar overhoop over enerzijds de afschaffing van landbouwsubsidies aan Europa; anderzijds over de mogelijkheid voor de VS om genetisch gemanipuleerd voedsel op de Europese markt te brengen.

Toen de VS aandrong op het opzetten van een WHO als onderdeel van een vorige handelsovereenkomst, namelijk de Uruguay overeenkomst, was de VS overtuigd dat ze zonder enig probleem de 134 leden ervan zouden kunnen domineren. Dit werd een ernstige misrekening.

De crisis van deze WHO reflekteerd een diepe economische en sociale crisis, die ondertussen, sinds het begin van de Zuid-Oost-Aziatische crisis, de halve wereld in zijn greep heeft. Het terugvallen op protectionistische maatregelen bijv. om eigen markten te verdedigen is daar een gevolg van.

Betreft de rebellie bijvoorbeeld van de afgevaardigden vanuit de derde wereld-landen tegen de dominantie van de VS. Wat betekent deze rebellie? Kapitalisten en de politici van die vele derde wereld landen werden stinkend rijk via hun relatie met het Westerse kapitaal. Dat is niet veranderd. Maar waar ze schrik voor hebben is voor het destabiliserende effekt globalisering met zich mee brengt. Het zorgt ervoor dat hun positie in hun eigen land ondermijnd wordt. De oppositie op de WHO door de vertegenwoordigers daar aanwezig werd vnl door deze schrik ingegeven. Zoals één van de commentatoren het bracht: "Er is een wereldwijd verspreid gevoelen in het buitenland dat globalisering aan de wereld opgedrongen wordt door Amerikaanse bedrijven; dat globalisering in de praktijk amerikanisering betekent".

Wat deze top weerspiegelde was een samenspannen van verschillende "kleinere" machten om in staat te zijn hun eigen nationale belangen te verdedigen. Maar we moeten niet naief zijn in deze zaken. Tot deze bescherming van nationale belangen behoort ook het recht om meedogenloos arbeidskracht uit te buiten, zoals het recht om gebruik te maken van kinder- en slavenarbeid zonder te moeten rekening houden met minimale arbeidscondities opgelegd door het Westen.

Clinton, in een poging om deze protestbeweging te recupereren, zei begrip te hebben voor de "zorgen" van de betogers en vond ook dat de "WHO meer open en toegankelijk moest worden". Al Gore benadrukte via een mediakampanje zijn pleidooi voor een "nette, groene en rechtvaardige handel". Tot de furie van de vertegenwoordigers van de kapitalistische uitbuiters in de ex-koloniale wereld riep Clinton op voor een speciale code waarbij minimum arbeidsomstandigheden in acht genomen moeten worden. Dit alles is ontegenzeggelijk bedoeld om de vakbondssteun voor Al Gore's presidentiële verkiezingen gegarandeerd te zien. Er is weinig vooruitzicht dat Clinton daar echter werkelijk voor zal gaan. Het enige wat hij immers konkreet voorstelde was om met een soort van werkgroep te starten, dit om de zaak te onderzoeken!

Seattle betekende een keerpunt zowel voor de WHO als voor de VS. Deze obscure organisatie kwam in het daglicht als het instrument voor openlijke uitbuiting en werd gediskrediteert door een wereldwijde protestkampanje. Op hetzelfde moment heeft Seattle de onbekwaamheid aangetoond van de VS om de handelsagenda te bepalen. Deze verlamming kan leiden tot een nog meer openlijk opleggen van unilaterale akkoorden (akkoorden die opgelegd worden van langs één kant) door de VS aan de rest van de wereld. Dat kan enkel leiden tot nog grotere handelsspanningen en -oorlogen (gekenmerkt door een teruggrijpen naar protectionistische maatregelen door de verschillende handelsblokken), wat nog eens versterkt zal worden als mocht blijken als in de komende periode de wereldeconomie in een neerwaartse spiraal terecht komt.

Seattle signaleert eveneens een verandering in het bewustzijn van een gevoelen van ontevredenheid en diepe woede bij bredere lagen, die nu nog onder de oppervlakte aanwezig is. De Seattle gebeurtenissen zijn een teken van wat nog komen moet en vormen tevens een passende opening voor de nieuwe eeuw.