"Enkele dagen van economische hoogspanning tonen aan hoe broos het paradijs is waarin we - als we de regering mogen geloven - leven. Alle grote miljardenplannen zijn totnogtoe niet meer waard dan het papier waarop ze zijn geschreven. De truckers hebben geleerd dat euforie zo kan omslaan in woede en ontgoocheling". H. van Humbeeck in de Knack van 20 sept.

"Het was kantje boordje"

Het zag er goed uit voor de regering: de CVP na 42 jaar ononderbroken regeringsdeelname op de oppositiebanken. Agalev voor het eerst in haar twintigjarig bestaan in de pluche regeringszetels. Als dat geen vernieuwing is. Bovendien, een uitzonderlijke economische groei waardoor de regering weldra over niet minder dan 150 miljard zou beschikken. Het kon niet meer stuk, dat dachten ze. De stijging van de petroleumprijzen gooide echter roet in het eten. Binnen de week legden de vrachtwagenbestuurders het land plat. In de woorden van een vice-premier: "het was kantje boordje". Sindsdien werd ons land, maar ook heel wat buurlanden, geteisterd door een golf van stakingsakties en betogingen. Verhofstadt, ooit de man die de vakbonden verketterde, heeft het voortbestaan van zijn regering hoofdzakelijk te danken aan de vakbondsleiders die in die cruciale weken meer dan eens uitslaande brandjes zouden blussen.

Gevraagd naar de verschillen tussen de regering Verhofstadt en die van Dehaene zullen weinigen in staat zijn echt concrete maatregelen op te sommen. Integendeel, de jongste regering gaat gewoon door met het neo-liberale beleid van haar voorganger: Privatisering en massale ontslagen in de openbare diensten (11.000 bij de Post); het aanmoedigen van pensioenfondsen; het op de helling zetten van het statuut van de ambtenaren (met een mislukt referendum); vermindering van de sociale bijdragen; winstparticipatie etc… De grote vernieuwer Verwilghen, die als een 'integer democraat' bij velen illusies had opgewekt, had niet lang nodig om als justitieminister zijn ware gelaat te tonen. Het was al meteen prijs met zijn onderzoek naar het verband tussen kleine criminaliteit en de aanwezigheid van migranten. De invoering van het snelrecht en het klaarstomen van de éénheidspolitie in aanloop naar Euro 2000 hebben het ware 'democratisch' gehalte van deze vernieuwer snel bloot gelegd. Geen wonder dat 44% van de 203 in april dit jaar ondervraagde bedrijfsleiders tevreden waren met de regeringspolitiek. Meer dan 66% omschreef de regering Verhofstadt als "communicatief, vastberaden en vernieuwend". Toegegeven, hoe weinig de politiek van Verhofstadt ook mag verschillen van die van Dehaene, inzake communicatie zijn ze elkaars tegenpool. Verhofstadt omringt zich, naar het voorbeeld van de Britse premier Blair, met spin-doctors of zogenaamde communicatiespecialisten. Dat zijn dus mensen die de boodschap weten te verpakken, die wat zwart is als wit kunnen verkopen, die een hel kunnen voorstellen als paradijs… kortom, professionele leugenaars die er bovendien nog goed voor betaald worden ook. En het werkt. In maart dit jaar verklaarde 42% van de ondervraagden in een opiniepeiling van La Libre Belgique dat ze de regering vertrouwden. Dehaene moest het een jaar eerder nog doen met slechts 25%. Het werkt zelfs zodanig dat ze bij de SP maar vlug een spin-doctor tot voorzitter bombardeerden.

Hoe goed de communicatiespecialisten het echter ook mogen doen, onvermijdelijk zal de realiteit de leugen inhalen. Zoals we al in een editoriaal van de Militant (mei 2000) schreven: "vroeg of laat zal het rookgordijn vervagen en de strijd herbeginnen. In afwachting is het niet uitgesloten dat de huidige meerderheid zal scoren in de volgende gemeenteraads-verkiezingen". Deze stelling werd uiteindelijk door de feiten bevestigd. In de Knack van 20 september schrijft editorialist H. van Humbeeck naar aanleiding van de wegblokkades: "Enkele dagen van economische hoogspanning tonen aan hoe broos het paradijs is waarin we - als we de regering mogen geloven - leven. Alle grote miljardenplannen zijn totnogtoe niet meer waard dan het papier waarop ze zijn geschreven. De truckers hebben geleerd dat euforie zo kan omslaan in woede en ontgoocheling".

Economische gevolgen van olieprijsstijging

De effecten van de plotse verhoging van de olieprijzen zijn velerlei. Op economisch vlak voorspelt men nu al een inkrimping van de groei met 0,5 tot 1% op wereldvlak. Samen met de zwakke euro en de wisselvalligheid van de beurzen kan dit de groei doen omslaan in crisis. Men heeft lang gedacht dat het Westen minder afhankelijk geworden was van olie en daardoor beter bestand was tegen plotse prijsstijgingen. Men is daar nu moeten op terug komen: olie blijft een strategische grondstof van vitaal belang.

Een omslag van groei naar crisis op wereldvlak zou catastrofale gevolgen hebben voor de Belgische economie. Het zou betekenen dat de regering haar 150 miljard overschot op de begroting tegen 2005 mag vergeten. Bovendien zou het leiden tot een sterke stijging van de rente, een explosie van de overheidsschuld en opnieuw een lange reeks van besparingsrondes.

Maar zelfs indien het effect beperkt blijft, zelfs indien de groei slechts met 0,5 tot 1% zou dalen, dan nog zal het de plannen van de regering flink doorkruisen. Niet voor niets heeft Verhofstadt zijn beloftes over 6 jaar gespreid, tot lang na het einde van de legislatuur van deze regering. De beloftes die de regering deed voor 8 oktober zijn al flink bijgesteld. Nu luidt het: het komt, maar we zullen eerst nog wat geduld moeten uitoefenen.

Waarvoor we alvast geen geduld zullen moeten uitoefenen is voor de prijs die we betalen aan de pomp, of voor de gepe-perde mazoutrekeningen. Wie deze win-ter verwarmt met stookolie zal ongeveer het drievoudige betalen van vorig jaar. De belachelijke checque van maximaal 5.000fr. voor gezinnen met een inkomen lager dan 480.000frank (!) is nog geen druppel op een hete plaat. De regering moest zich schamen dat ze zoiets durft voorstellen.

Recentelijk sprak ik met een vrouw in Luik. Zij zou recht hebben op die checque, maar zoals velen in haar situatie huurt ze goedkoop een particuliere woning. Haar huisbaas stelde haar voor de keuze: of ze betaalt hem die checque uit, of haar huishuur slaat op, of hij zegt het contract op dat slechts loopt over 1 jaar. Wie zal de checque ontvangen? Juist, niet zij, maar de huisbaas. Wedden dat dit wel meer voorkomt.

Wie profiteert van de olieprijzen?

Het zouden zogezegd de opec-landen zijn die aan de basis liggen van de dure olieprijzen. In werkelijkheid liggen hun prijzen, zelfs na de stijging tot 35$/vat (= 159liter), ver beneden de prijzen van '74 (inflatie-gecorrigeerd ongeveer de helft!).

De Westerse regeringen hebben des-tijds de prijsdalingen aangewend om ac-cijnzen te heffen. Daardoor is de prijs aan de pomp steeds hoog gebleven. Per liter loodvrije benzine betaalde u begin sep-tember 7fr. aan de producent en 27 fr. aan de overheid (19,90fr. accijnzen, 0,55fr. energiebelasting en 21% BTW). De overige 11 fr. ging naar de petroleummaatschappijen en speculanten (meestal de oliemultinationals zelf).

Daarmee is meteen opgesomd wie er aan de prijsstijgingen verdiende. De opec-landen die hierdoor de gederfde inkomsten van de voorbije jaren, toen de prijs voor ruwe olie op een historisch dieptepunt stond, deels compenseren. De overheid die dankzij de prijsstijgingen miljarden extra BTW inkomsten verkreeg en vooral de grote oliemultinationals wiens winsten als een raket de hoogte in schoten.

De winstcijfers van Exxon Mobil voor de eerste 6 maand van 2000 bedroegen maar liefst 356 mld fr. of een stijging met 116% vergeleken bij diezelfde periode in '99. Voor Shell bedroegen de vergelijkbare cijfers 289 mld of een stijging met 95%, voor BP 276 mld (+164%) en voor TotalFinaElf, waarvan de Belg Albert Frère zowat 10% in handen heeft, 137mld of 165%. Kortom Frère stak op 6 maand tijd maar liefst 13,7 mld in zijn zakken enkel op basis van zijn participatie in TotalFinaElf!

Om de lezer een idee te geven: een bedrijf als Clabecq (toen nog 2000 arbeiders) redden had destijds 5 miljard gekost. Men heeft er daar een jaar voor gevochten. 70.000 mensen betoogden in Tubize, meer dan het dubbele van de bevolking. Het antwoord? Njet. Een ander voorbeeld: het franstalig onderwijs heeft jaren betoogd en gestaakt voor 10 miljard, bijna tien jaar later zouden ze er 8 beloofd zijn.