De Belgische regering heeft het licht op groen gezet voor de liberalisering van de elektriciteitsmarkt. Een Europees project dat al sinds '96 in de steigers staat en waar nu ook België de praktische voorbereidingen voor treft. Welke belangen worden hier gediend?

Door Karl Debbaut.

Alleszins niet de belangen van de werknemers bij Electrabel. Het bedrijf kondigde ter voorbereiding van een verscherpte concurrentiestrijd al vast een reorganisatieplan aan. In België wil men tegen 2003 2.200 banen schrappen. Men speelt het hard. Na mislukte onderhandelingen met de vakbonden ging de directie rechtstreeks onderhandelen met 800 mensen waarvoor men "geen oplossing". Er werden matrassen aangesleept om bij een staking de kaderleden van "sleep and work" faciliteiten te voorzien.

Dat de gemeenten vandaag nog mogen meespelen in de organisatie van de elektriciteitsdistributie (via de gemengde intercommunales) is belangrijk. Dit vertegenwoordigt gemiddeld 15% van het inkomen van de gemeenten. Het opdoeken van de gemengde intercommunales slaat een gat in de begrotingen dat dan moet gevuld worden door extra gemeentebelasting. Als de prijs daalt van 5fr per kilowatt per uur naar 4 fr. kilowatt uur blijft daar na een stijging van de gemeentebelasting met 15% niets van over.

Om concurrentie mogelijk te maken moeten de bedrijven die vroeger de toevoer van de centrale tot de consument organiseerden opgesplitst worden. Er komen transportbedrijven die de hoogspanningslijnen onderhouden en het verkeer op die lijnen in evenwicht houden. Er komen netbedrijven die zorgen voor de laagspanning, leveringsbedrijven voor de toevoer naar de consumenten en productiebedrijven. Dit drijft niet alleen de kosten op. Het wordt chaotisch met een enorm risico op pannes en ongevallen. Het Belgisch net, dat gemiddeld 25 minuten per jaar per consument uitvalt, is betrouwbaar. Men wil het ruilen voor Duitse en Franse toestanden waar de uitval nu al gemiddeld 2 uur bedraagt.

Twee derden van de Europese markt is al geliberaliseerd. De macht over elektriciteitsproductie en -distributie komt in handen van enkele grote multinationals. In de voorbije twee jaar telde de Europese gas- en elektriciteitsmarkt 45% meer fusies en overnames dan voorheen. Fusies en overnames slokken enorme sommen geld op. Geld dat teruggewonnen moet worden. Hetzij door af te zien van de nodige investeringen, hetzij door de prijs toch op te drijven. In Californië werd er sinds het liberaliseringproces in 1996 niet meer geïnvesteerd. Eind maart crashte het netwerk er voor de tweede keer op drie maand tijd. Hele regio's kwamen opnieuw zonder elektriciteit te zitten.

Op welke planeet leeft Steve Stevaert? Een week na de crash verklaarde hij dat door de liberalisering de betrouwbaarheid voor de consument moet toenemen. Het enige dat zal toenemen is de winst van de multinationals. Electrabel zag haar winst stijgen met 27% en sloot het jaar 2000 af met een netto lopend resultaat van 27,5 miljard BEF.