"Ze voelen zich belegerd" zei één van de 3.000 deelnemers aan het jaarlijks 'Mondiaal Economisch Forum' te Davos. Prikkeldraad en een massale politiemacht moesten de topmanagers, politici en academici afschermen van de tegenbetogers. Dat zijn ze niet gewoon in het Zwitserse ski-oord. Niets daarvan op de tegentop in Porto Allegre, Brazilië. De betogingen daar waren niet tegen, maar voor het 'Mondiaal Sociaal Forum' dat er gelijktijdig met Davos plaats greep.

Wat een verschil met het begin van de jaren '90. Toen werd alle kritiek op de nieuwe wereldorde en de mondialisering afgedaan als marginaal en oubollig. Militant Links heeft altijd gesteld dat dit slechts een voorbijgaande etappe zou zijn; dat de condities waarin mensen leven en werken onvermijdelijk zouden leiden tot nieuwe bewegingen maar dat die bewegingen aanvankelijk gepaard zouden gaan met verwarring en het ontbreken van een socialistische visie. Dat perspectief wordt vandaag bevestigd in het verzet tegen de dominantie van de multinationals en de grotere imperialistische mogendheden.

Met 4.700 afgevaardigden uit 117 landen waren ze in Brazilië. Bovendien namen duizenden anderen deel aan de debatten en andere activiteiten. Er was een variëteit van politieke partijen, vakbonden, volksbewegingen en NGO's, van 'progressieve burgerij' tot anarcho-punks. Die variëteit uitte zich in een opvallende tegenstelling tussen een radicale kritiek op de vrije markt tegenover een zeer beperkt programma. De initiatiefnemers houden er uitgesproken reformistische opvattingen op na. Dat werd geïllustreerd door de rijkelijke ontvangst van 2 ministers uit de Franse regering en Daniëlle Mitterand, maar ook doordat de top mee gefinanciërd werd door de Duitse groenen.

De organisatoren lopen hoog op met de in Porto Allegre toegepaste "participatieve democratie". Sommigen stellen dat zelfs voor als breekijzer tegen het neo-liberalisme waarmee de krachtsverhoudingen 'fundamenteel' gewijzigd kunnen worden. In Porto Allegre wordt de bevolking via allerlei tussenstappen betrokken bij de toewijzing van het stedelijk budget. Sommigen noemen dat "een institutioneel instrument van de massa's" voor de "socialisatie van de politiek." Militant Links is uiteraard voorstander van zoveel mogelijk inspraak. Het is echter niet de politiek, maar de economie die moet gesocialiseerd worden. Wat ben je immers met deelname aan de beslissingen als je niet mag meepraten over de grootte en de samenstelling van de te verdelen koek. De arbeiders en vakbonden van Sabena kunnen daarover meer vertellen.

De top in Porto Allegre was een enorme stap vooruit voor de beweging tegen de globalisering. Het bracht echter meteen de tegenstellingen naar voor tussen diegenen die hopen op democratisering van het kapitalisme en diegenen die opteren voor klassenstrijd vanuit een anti-kapitalistisch perspectief. Het neo-liberalisme komt niet zomaar uit de lucht vallen. Het is de logica van een systeem gebaseerd op uitbuiting en winst. In Davos gaf Schrempp, voorzit-ter van DaimlerChrysler, een passionele speech over de sociale verantwoordelijkheid van diens onderneming. Daags nadien kondigde hij de afdanking van 26.000 arbeiders in de VS aan.

Het kapitalisme kan niet gedemocratiseerd worden, enkel door onafhankelijkheid van de burgerij en haar politieke vertegenwoordigers, door klassenstrijd, zullen de krachten verzameld worden die een einde kunnen stellen aan het neo-liberalisme en het zinloze systeem dat aan de basis ervan ligt.

Eric Byl