Brede lagen van de bevolking beschouwen het overleveren van de openbare diensten aan de winsthonger van de privé als waanzin. Deze waanzin regeert op nationaal, provinciaal en lokaal vlak. De privatiseringswoede verwoest de NMBS, De Post, Sabena, en de stadsdiensten. Straks gaat ook de distributie van water en elektriciteit voor de bijl.

door Karl Debbaut

Midden januari kregen we nog een staaltje van de chaos die privatiseringen veroorzaken. In de staat Californië werd de noodtoestand uitgeroepen om een economische ramp te vermijden. Doordat de privé-producenten niet investeerden in nieuwe stroomproductie kon het net de vraag niet langer aan. Honderdduizenden inwoners van San Fransico zaten zonder elektriciteit. Silicon Valley, het wereldcentrum van de spitstechnologie, lag plat. De privatisering van de elektriciteitsmarkt, nu vijf jaar geleden, betekende het einde van de investeringen. De elektriciteitsbedrijven voorzien er nog maar in 45% van de behoeften. De snelle winst komt eerst.

Hetzelfde principe geld voor de geprivatiseerde spoorwegen in Groot-Brittanië. De vele treinongevallen zijn het rechtstreekse gevolg van de besparingen door de privé-firma's. Er vielen meer dan 5000 ontslagen bij de onder-houdsploegen. Een veiligheidssysteem (ATP) dat de trein automatisch tot stilstand brengt als de bestuurder een stoplicht negeert werd niet geďnstalleerd wegens te duur. Veiligheid is de laatste zorg van het management. De treinrampen in Hatfield, 4 doden, en Paddington, 31 doden, bewijzen tot welke gruwel privatisering kan leiden.

NMBS: voor wie het privilege om te privatiseren?

De politieke strijd om de NMBS neemt mythische proporties aan. Het gevecht tussen de PS en Ecolo gaat over macht en invloed in de raad van bestuur van de nationale spoorwegen. De PS profileert zich voorzichtig tegen de mogelijke privatiseringen van de NMBS. Dit is slechts een rookgordijn waarachter niets minder dan machts-politiek schuilt. Ecolo en Agalev spreken zich uit tegen de volledige privatisering maar eisen dan wel weer dat men beheert volgens de regels van het "corporate governance".

Verhofstadt noemt man en paard met het voorstel de NMBS in drie 'business units' op te splitsen. Doel is een doorzichtige structuur om snel tot de privatiseringen van de winstgevende delen over te gaan. 'corporate governance' dus. Alle aandacht gaat naar de structuur van de NMBS, al het geld gaat naar de projecten waar geld mee te verdienen valt. Het binnenlands personenvervoer staat, ondanks alle mooie woorden, in de kou. De HST die slechts 90 miljard zou kosten heeft een prijskaartje dat de 200 miljard overschrijdt. Ter vergelijking: de financiële steun die de NMBS van de overheid krijgt bedraagt voor de komende tien jaar slechts 326 miljard.

Het politieke gevecht om de NMBS gaat niet over het al dan niet privatiseren van het spoor. Het gaat over de politieke kleur van diegene die de volledige of gedeeltelijke privatisering mag doorvoeren.

De Post: een bloedbad waarvoor dank aan de EU.

Officieel luid het dat men met het pas afgesloten sociaal akkoord klaar is voor de concurrentie op de Europese markt. Dit kost 9000 ontslagen. Iedere werknemer die mag blijven werd een premie van 35.000 fr. in 2001 en 2002 beloofd. Hiermee wordt de sociale vrede afgekocht - de premie is niet gegarandeerd bij sociale onrust. De verhoging van de beginwedde, in de eerste vier jaar plus 7%, is de prijs die de directie wil betalen om structurele ingrepen door het strot van het personeel te rammen. Die werknemers die nog een vaste dienst hadden, en benoemd waren, mogen dit voortaan vergeten. De grotere flexibiliteit, het verder afbouwen van de vaste betrekking is het echte doel.

De privatiseringen als sluipmoord.

De uitbesteding van diensten, de ver-schillende vormen van samenwerking tussen privé en overheid zijn onzicht-baar voor het grote publiek maar wel degelijk voelbaar voor de betrokken werknemers en gebruikers.

Het tekort aan investeringen in het onderwijs ziet men niet alleen aan de weigering van de regering om in te gaan op de looneisen van de leerkrachten en het personeel. De scholen zijn verplicht diensten af te stoten en over te laten aan de privé. Dat minder scholen zelf warme maaltijden aanbieden verklaart bijvoor-beeld waarom school lopen steeds meer kost.

Steeds meer stadsdiensten worden geprivatiseerd. Het nieuwe bestuurs-akkoord in Oostende voorziet in een aanwervingsstop, het invoeren van enveloppenfinanciering voor het OCMW en het OCMW-ziekenhuis en de privatisering van verscheidene stads-diensten. Dit laatste zou gelden voor o.a. een deel van de plantsoendienst en de dienst toerisme en het ontslag van 250 personeelsleden met zich mee brengen. Van de privatisering van de huisvuil-ophaling in Gent hebben enkel de geld-schieters geprofiteerd. Voor de bevol-king is alles duurder geworden, de arbei-ders moeten met minder meer doen en de arme wijken van de stad liggen er smerig bij. Als klap op de vuurpijl wil het stadsbestuur de inwoners door het opleggen van boetes verplichten het trottoir te kuisen.

Wat is het alternatief ?

De privatiseringen kaderen in een neoliberaal Europees offensief. Alle verworvenheden worden afgebroken. De EU wordt gebruikt als stok achter de deur. Er bestaat geen andere ideologie dan die van de vrije markt. De vakbondstop loopt dit verhaal achterna. Men maant de basis aan om bedrijven en openbare diensten die "duurzame ontwikkeling" nastreven te steunen. Het verhaal van De Post illustreert dit. Men steunt de illusie dat een hervormde Post zich, na de afbraak van de vaste benoeming, staande kan houden in de concurrentiestrijd. Zo werkt het natuurlijk niet. Onder druk van de concurrentiestrijd zal men steeds verder snijden in de verworvenheden van de arbeiders. Het bedrijf dat het grootste bloedbad onder haar personeel organiseert zal het "duurzaamst ontwikkelen".

Duurzame ontwikkeling op kapitalistische basis is een fabel. De strijd om het behoud van de openbare dienst-verlening moet gekoppeld aan de strijd voor een socialistische maatschappij. Openbare diensten moeten ten dienste staan van de bevolking. Een openbare dienst kan enkel als openbare dienst werken als er effectieve en democratische controle mogelijk is door de personeelsleden en de gebruikers. Haviken, zoals Ettienne Schouppe en zijn politieke handlangers in de raad van bestuur van de NMBS, die de uitverkoop van de openbare diensten voorbereiden moeten gaan. Een eengemaakte strijd van alle openbare diensten kan een eerste ernstig signaal zijn in de strijd voor het behoud en de uitbreiding van de openbare diensten.