Het schandaal van het Antwerpse justitiepaleis
Over de esthetiek van het nieuwe Antwerpse justitiepaleis zullen we het niet hebben, dat laten we aan uw oordeel over. Maar wat alvast wel een schandaal vormt, is de wijze waarop de overheid met de miljoenen euro's morst bij de bouw van dit prestigeproject. Doorheen een kluwen van verschillende privé-bedrijven en financiële constructies, zal de prijs van het nieuwe justitiepaleis uiteindelijk bijzonder hoog liggen. En dat uiteraard met gemeenschapsgeld.
De bouw van het nieuwe justitiepaleis kaderde in de reeks prestigeprojecten die ervoor moesten zorgen dat de "verzuring" in Antwerpen zou worden bestreden. In de praktijk zijn de prestigeprojecten er vooral op gericht om in een aantal wijken ook een beter begoede groep inwoners aan te trekken. De armsten worden uit de wijken in de stadscentra verjaagd naar de buitenwijken. Ook het zogenaamde Vlinderpaleis (de naam van het nieuwe justitiepaleis) past in dat kader.
De overheid bezit de grond waarop het gebouw wordt geplaatst. Maar de bouw van het paleis zelf gebeurde door een privaat bedrijf, de NV Justinvest. De bouw van het justitiepaleis was aanvankelijk geraamd op zo'n 180 miljoen euro. Het werd evenwel 254 miljoen euro. Door tal van problemen ging de prijs radicaal de hoogte in. Eén van de problemen bleek de toegang te zijn tot het cellencomplex waar gevangenen in de afwachting van hun proces worden binnengebracht. De toegang bleek niet hoog genoeg te zijn voor de celwagens. Bovendien waren meer cellen nodig. Resultaat: aanpassingswerken ter waarde van 1,5 miljoen euro.
De overheid was van plan om het gebouw over te kopen op basis van een afbetaling gedurende 27 jaar. Die constructie mocht evenwel niet van Europa, waarop werd gezocht naar een andere formule. Een gespecialiseerd bureau werd ingezet om een financiële constructie uit te dokteren. Kostprijs: 255.000 euro.
Het resultaat was dat nog een ander privaat bedrijf de rechten van de overheid overkoopt en op een termijn van 27 jaar het gebouw zal afbetalen. Na 27 jaar wordt het bedrijf eigenaar van het gebouw. Dit privaat bedrijf, de NV Cofinimmo, betaalde daartoe 112.000 euro aan de overheid. Bijna de helft van het bedrag dat werd uitgetrokken om deze financiële constructie te bedenken.
Maar het uiteindelijke doel is natuurlijk niet dat de NV Cofinimmo de eigenaar van het justitiepaleis zal blijven. Neen, de overheid wil zelf eigenaar worden van het gebouw, maar wil dit niet in één keer in de begroting inschrijven omdat er hierdoor een tekort zou ontstaan. En de perceptie wil natuurlijk dat iedere begroting in evenwicht is. Bijgevolg zal de overheid het gebouw niet in één keer opkopen, maar kon de NV Cofinimmo het gebouw opkopen op een termijn van 27 jaar. De overheid zal het gebouw huren van de NV Cofinimmo en dit gedurende 36 jaar. Wat er na die 36 jaar zal gebeuren is niet volledig duidelijk, maar het zou de bedoeling zijn dat de overheid op dat ogenblik het gebouw overkoopt. Daartoe is er een optie om het gebouw te kopen voor 100 miljoen. Zoniet kan de NV Cofinimmo het gebouw verhuren als kantoren.
De overheid zal het gebouw dus huren om zo de jaarlijkse kost te beperken tot gemiddeld 12,7 miljoen euro per jaar. Dat staat immers beter in de begroting dan een eenmalige kost van 254 miljoen euro. Enige probleem: 36 jaar huren aan 12,7 miljoen euro, betekent dat er 457 miljoen euro zal betaald worden. Bovendien zou er na 36 jaar nog eens 100 miljoen moeten worden betaald. Dat betekent dat 300 miljoen euro extra wordt betaald, wat wellicht een veelvoud is van de onderhoudskosten die de NV Cofinimmo gedurende 36 jaar moet betalen.
Deze constructie is een schandaal: er wordt gemorst met gemeenschapsgeld. We zien waarvoor ons belastingsgeld wordt gebruikt...