Wallonië en Brussel. Een toekomst in Frankrijk?
Het rattachisme haalde deze zomer de voorpagina’s van de Franstalige pers. De onmiddellijke aanleiding was een peiling van Le Soir over de politieke en communautaire crisis. 93% van de Walen dacht daarbij dat de crisis ernstig is en 23% zelfs dat België zal verdwijnen (in januari was dat nog 16%). Indien het land uiteenvalt zou 49% van de Walen er de voorkeur aan geven dat hun regio wordt aangehecht bij Frankrijk, begin dit jaar was dit slechts 29%.
Uiteraard berust iedere hypothese rond rattachisme (aansluiten bij Frankrijk) op één klein detail: België moet eerst nog uiteenbarsten. En daar zijn we nog ver van. Het patronaat wil het niet, de vakbonden willen het niet, de partijen willen het niet en de grote meerderheid van de bevolking wil het niet.
Maar anderzijds zou een aansluiting bij Frankrijk ook allesbehalve een pretje zijn. Er zou een akkoord moeten worden onderhandeld over alle punten die niet opgelost raakten in het kader van België: hoe de nieuwe grenzen vastleggen, hoe de staatsschuld verdelen,... Ook de kwestie van Brussel zou niet verdwijnen. Verder zou goedkeuring van de EU nodig zijn (wat voor pakweg de Britse of Spaanse regeringen niet evident zou zijn).
Het feit dat de hypothese van het rattachisme aan gewicht wint, kan met zekerheid het resultaat worden genoemd van wat men in het zuiden aanvoelt als de arrogantie en de agressie van de Vlaamse politici. Maar het vertaalt ook het feit dat het andere alternatief indien België uiteen zou vallen – een onafhankelijk Wallonië, met of zonder Brussel – niet als realistisch wordt beschouwd. Veel Walen vrezen dat een dergelijke onafhankelijkheid, gecombineerd met het einde van de financiële transfers de Waalse economie zouden doen terugvallen tot het niveau van Calabrië (in het zuiden van Italië) of Slowakije. In die zin toont het groeiende succes van het rattachisme ook de mislukking van het Waalse establishment (met inbegrip van de “ultra-regionalisten binnen PS en het Waalse ABVV) om een echte Waalse “natie” te scheppen.
Het rattachisme blijft vandaag een marginaal perspectief. Maar als de sluimerende politieke crisis nog eens een jaar doorgaat (wat te voorzien valt) en als de verkiezingen van 2009 de situatie niet uitklaren (omdat ze uitkomen op ofwel een status quo, ofwel een radicalisatie ten voordele van de harde en vlaamsgezinde rechterzijde), riskeren de onderhandelingen voor de befaamde staatshervorming nog moeilijker en explosiever te worden. Het is echter maar wanneer de politieke chaos zich duurzaam zou kunnen installeren dat de hypothese van het einde van België iets minder… hypothetisch zou worden!