Niet enkel laaide het geweld in Noord-Ierland terug op - 7 mensen verloren er sinds eind december het leven bij - ook de officiële "vredes"onderhandelingen lopen fout. Op 19 januari wees Sinn Fein het Brits-Ierse vredesvoorstel af.
Door Anja Deschoemacker
Het voorstel dat ter tafel lag, bestond uit een Noord-Iers parlement, met daarnaast een Intergouvernementele Raad (Noord-Ierland, Engeland, Wales en Schotland) met de meeste bevoegdheden en een Noord-Zuidraad die de ekonomische en handelsrelaties t ussen Noord- en Zuid-Ierland zou moeten bevorderen.
Eigenlijk toont de inhoud van dit voorstel aan dat het hele vredesproces op leugens is gebaseerd: de republikeinen van Sinn Fein proberen het proces aan hun achterban te verkopen als een reeks stappen in de richting van een verenigd Noord-Ierland t erwijl de Unionisten (voorstanders van de unie met Groot-Brittannië) het zien als een verankering van de huidige unie met Groot-Brittannië, mits enige wijzigingen waartoe ze verplicht zijn aangezien de protestantse meerderheid in de bevolking langzaam aan het slinken is (nu al 43% van de bevolking katholiek).
Zelfs als rond een dergelijk voorstel een overeenkomst zou worden bereikt, zal dit niet leiden tot betere relaties tussen de twee gemeenschappen. "Machtsdeling" betekent niets anders dan het institutionaliseren van de sektaire verdeling.
Verzet tegen het vredesproces
Aan beide zijden bevinden zich dissidenten en splintergroepen die zich verzetten tegen het volledige vredesproces. Het INLA (Irish National Liberation Army), een afsplitsing van het IRA, en het LVF (Loyalist Volunteer Force), een splintergroep van het UVF (Ulster Volunteer Force) zijn de laatste periode het meest in de pers geweest met hun "oog om oog, tand om tand" aanvallen sinds de moord op LVF-leider Wright in de Maze-gevangenis.
Deze splintergroepen kunnen ernstige problemen veroorzaken binnen de grote paramilitaire groepen en hun politieke vleugels, vooral gezien ook daar de meningsverschillen over het vredesproces reeds zeer groot zijn.
Het loyalistische UDA (Ulster Defence Organisation) besloot reeds om haar steun aan de onderhandelingen op te zeggen, een beslissing die zes weken werd opgeschort na onderhandelingen met de Britse staatssekretaris voor Noord-Ierse Zaken Marjorie Mo wlam. Het vermoeden is sterk dat twee niet-geclaimde aanvallen op katholieken sinds kerstdag door het UDA zijn uitgevoerd. Zolang ze de aanvallen niet claimen, hoeft dat geen probleem te betekenen voor hun politieke arm om in de onderhandelingen aanwezig te blijven.
Ook het IRA heeft gewelddadige aktiviteiten verdergezet om haar organisatie samen te houden. Ze deed dit o.a. onder de cover van DAAD (Direct Action Against Drugs), die acht mensen vermoordde gedurende de laatste IRA-wapenstilstand. Een aantal diss identen heeft zich verenigd in de 32 County Sovereignty Committee o.l.v. Bernadette Sands, de zus van de befaamde hongerstaker Bobby Sands. Ook de CAC (Continuity Army Council), dat banden heeft met Sinn Fein is in staat het vredesproces op zijn kop te ze tten.
Terugkeer naar de Troubles?
De situatie is zeer gespannen. Dit alles speelt zich af tegen de achtergrond van een steeds verder gaande (fysieke) segregatie van de twee gemeenschappen. De problemen die zich deze zomer ontwikkelden i.v.m. de Oranjemarsen tonen een toenemende greep v an de sektaire organisatie op de (katholieke en protestantse) arbeiderswijken aan.
Een terugkeer tot grootschalige paramilitaire kampanjes kan niet uitgesloten worden, maar een dergelijk scenario geniet niet de voorkeur van de grote paramilitaire groepen. Hoewel het wantrouwen over het vredesproces bij beide bevolkingsgroepen zee r groot is, wil de overgrote meerderheid van de bevolking nog steeds vrede en het uitwerken van een overeenkomst.
Wat ontbreekt - in de onderhandelingen en in de wijken - is een sterke socialistische stem die katholieke en protestantse arbeiders op een gezamenlijk programma zou kunnen verenigen. De oprichting van de Labour Coalition, waarvan de Socialist Party , onze zusterorganisatie in Noord-Ierland deel uitmaakt, in '96 had het begin kunnen zijn van de opbouw van dit alternatief. Jammer genoeg voldoen de twee verkozen afgevaardigden naar de onderhandelingen niet aan deze taak. Inspanningen van de Coalition om hen te vervangen, werden tegengewerkt. De LabourCoalition heeft nu een afspraak met Mowlam om het demokratische recht op te eisen hun eigen echte vertegenwoordigers te hebben.
Zelfs een eenzame socialistische stem in de onderhandelingen zou een uitdaging betekenen voor de sektairen en een straaltje hoop voor duizenden arbeiders en hun gezinnen die momenteel geen uitweg zien uit de situatie. Zij zouden kunnen dienen als e en tribune voor arbeiderseenheid en een overeenkomst voorstellen die de belangen van de arbeidersklasse dient.