Nauwelijks enkele weken na de nieuwe omzendbrief - dé grote "verandering" in het Belgische drugbeleid - lezen we in De Morgen (19 mei) dat een razzia werd gehouden in een school (ja, u leest het goed!) in Willebroek. Is de nieuwe situatie een stap vooruit in vergelijking met vroeger of blijft alles hetzelfde?
De nieuwe omzendbrief - geldig voor alle parketten in België - stelt dat aan cannabisgebruik en -bezit "de laagste prioriteit" moet worden gegeven. Hiermee wordt dan eindelijk de gehate omzendbrief van Wathelet ongedaan gemaakt die aan de parketten bevel gaf ieder druggerelateerd misdrijf te vervolgen (ieder kruimeltje dus…). Ondertussen blijven bezit en gebruik van cannabis strafbaar, maar het gerecht vervolgt niet langer, mits aan bepaalde voorwaarden is voldaan.
Beeld je maar niet in dat je nu rustig over straat kan lopen met je jointje. Wanneer je immers wil genieten van de "genade" van de autoriteiten, mag de cannabis die je in bezit hebt geen sporen vertonen van internationale handel, de hoeveelheden moeten voor "eigen gebruik" zijn en je gebruik mag niet "sociaal problematisch" zijn. Uiteindelijk beslist de agent die je betrapt of je gebruik je "sociale integratie schaadt". Hij kan beslissen "je tegen jezelf te beschermen" en een klassiek proces verbaal opmaken die je alsnog richting rechtbank stuurt. We kunnen zo al voorspellen hoe dit alles in zijn werk zal gaan. Als je in een rijke wijk woont, je ouders dokter of advokaat zijn, je netjes en duur gekleed bent,… stellen zich geen problemen. Als je echter werkloos, dakloos, bestaansminimumtrekker,… bent, riskeert je gebruik echter wel zeer "problematisch" te worden.
De hypokrisie blijft dus duren. De autoriteiten zijn op de hoogte van studies van gezaghebbende organen en specialisten die eenduidig stellen dat repressie er niet voor zorgt dat er minder gebruikt wordt. Meer nog, de repressie maakt dat de gevolgen van druggebruik nog een stuk dramatischer worden. De klandestiniteit maakt dat iedere kwaliteitskontrole op de produkten onmogelijk wordt. Prijzen worden door dit beleid kustmatig hoog gehouden. Een dergelijke situatie duwt talloze gebruikers in de misdaad om hun gebruik te bekostigen. Daartegenover staan hoge winsten voor de handelaars.
Eigenlijk kan de drughandel, waarmee ettelijke miljarden zijn gemoeid, beschouwd worden als een grote witwasoperatie. Het is dan ook geen wonder dat de handel verbonden is met andere vormen van illegale handel zoals in wapens, voertuigen, mensen… Het druggeld speelt een belangrijke rol in het kapitalisme als buffer tussen de legale en de illegale ekonomie die zich voeden aan elkaar.
De enigen die beter worden van de huidige situatie zijn de grote handelaars die - gezien de enorme kapitalen die ermee gemoeid gaan - integraal deel uitmaken van de heersende klasse. Voor gebruikers betekent het gestigmatiseerd en in de marginaliteit geduwd worden met alle gevolgen vandien. Friedrich Engels, vriend en medewerker van Karl Marx, stelde meer dan 100 jaar geleden dat "de burgerij de arbeidersklasse ter ontspanning slechts sex en alcohol liet". Ondertussen is het aanbod stevig uitgebreid tot allerlei soorten drugs, maar fundamenteel blijft zijn analyse staande: zolang de arbeidersklasse gebukt loopt onder de onderdrukking en uitbuiting van dit systeem zal de drugproblematiek onoplosbaar blijken.
Thierry Pierret