Na de ontsnapping van Dutroux heeft Dehaene één keer krachtig gevloekt. En met reden ! De geslepen strateeg, die er met veel gemaneuvreer in geslaagd was om de witte beweging politiek te recupereren, begreep dat deze ontsnapping tot een nieuwe massa-beweging kon leiden. En in zo'n beweging gaan mensen vragen stellen, zich bewust worden dat ze met zijn allen samen iets kunnen veranderen, zich met de echte politiek bemoeien, hun lot in eigen handen nemen ... Als marxisten no emen we zoiets "het ontwikkelen van een pré-revolutionaire situatie".
Sinds de uitbarsting van de Dutroux-affaire in oktober 1996, heeft Militant deze ontwikkelingen systematisch uitgelegd. Hierbij onderstreepten we altijd weer dat alle "maatregelen" van deze regering fundamenteel niets veranderen en dat de voorwaarden voor een nieuwe massale uitbarsting onverminderd aanwezig blijven.
Dehaene weet dit ook en begreep dat snel moest gehandeld worden. Daarbij sloeg hij heel wat vliegen in één klap :
- De Clerk (CVP) en Vande Lanotte (SP) namen ontslag. In het kader van de Nieuwe Politieke Cultuur komt dit positief over. - Strategisch is dit bovendien goed meegenomen : de populariteit van "witte ridder" Verwilghen (VLD) werkte al lang op de zenuwen van Tobback en Dehaene. Voor de komende verkiezingen krijgt hij nu twee zware concurrenten.
- Tobback wordt weer vice-premier : een versterking van de regering en een signaal aan de oppositie dat geen politieke spelletjes zullen getolereerd worden
- Na wat heen en weer geroep draaien VLD-PRL en VU bij en helpen mee aan hervorming van politie en gerecht. Op die manier krijgt de burgerij een sterkere kontrole op de twee belangrijkste armen van haar repressie-apparaat.
- De regering kan haar programma afwerken tot juni 1999 en de PSC krijgt nog wat tijd om haar interne problemen op te lossen voor ze naar de verkiezingen moet.
De burgerij is er dus weer maar eens in geslaagd haar positie te versterken terwijl de officiële leiders van de sociaal-demokratie en de vakbonden alles doen om de arbeidersbeweging monddood te maken. Wat ben je met "leiders" als een Tobback die alles laat vallen om het politie-apparaat van de burgerij te helpen versterken ? Of een De Batselier die predikt dat "de bedrijven onze objektieve bondgenoten zijn" en het als een SP-verworvenheid voorstelt wanneer de dopgelden aan de patroons gegeven worden als deel van een "loon" ? Of een Nollet die champagne drinkt met Duferco die bij de Forges de Clabecq alle vakbondsmilitanten afdankt, om daarna ook nog toe te laten dat 6 van die militanten uit hun eigen vakbond gesmeten worden ?
Maar dit kunnen ze niet ongestraft blijven doen. Bij steeds meer vakbondsmilitanten begint de Beweging voor Vakbondsvernieuwing rond Roberto D'Orazio een aantrekkingspunt te worden. Het feit dat de congresteksten van PS-voorzitter Busquin in Luik en Brussel verworpen werden bewijst dat de lokale bureaucraten zwaar rekening moeten houden met hun achterban. Buiten de 'strukturen' beginnen werklozen zich te organiseren enzovoorts ... Het enige wat hier nog ontbreekt is een kristalisatiepunt, een nieuwe arbeiderspartij die dit overal groeiend ongenoegen kan bundelen en van de arbeidersbeweging weer een wapen maakt om de belangen van de werkers te verdedigen, en niet om het apparaat van de burgerij te helpen versterken.