We vroegen Niall Mulholland, jarenlang politiek aktief in Noord-Ierland en vandaag werkzaam op het Internationaal Sekretariaat van het CWI, om te antwoorden op de lezersbrief van Chris Den Hond.
Chris vraagt zich af hoe wij nog in "religieuze termen" over het konflikt kunnen spreken. Uiteraard zouden we liever over "arbeiders" spreken, i.p.v. over katholieke en protestantse arbeiders omdat dat zou betekenen dat de arbeiders zich eerst en vooral als "arbeiders" voelen. We moeten echter de konkrete realiteit erkennen: na decennia van bittere sektaire konflikten is er een diepe polarisatie, sektaire partijen domineren de politieke situatie.
Termen zoals "Ierse nationalisten en/of republikeinen en pro-Britse unionisten" laten geen enkele ruimte voor de grote en de subtiele politieke verschillen binnen de twee gemeenschappen. Ze houden ook geen rekening met mensen die zich politiek niet voornamelijk baseren op de nationale kwestie en zich niet langs sektaire lijnen opstellen. Het zijn deze mensen die een kleine, maar belangrijke stem geven aan partijen zoals de brede Labour-koalities en socialisten in het algemeen.
De meeste arbeiders in Noord-Ierland zien zichzelf en anderen als "katholieken" of "protestanten". Deze termen beschrijven veeleer een politieke en gemeenschapsidentifikatie en niet een religieus aspekt.
Het bewustzijn van arbeiders bevat een reeks tegenstellingen. In het algemeen kunnen we stellen dat als de klassestrijd ontwikkelt, ook een klassebewustzijn en socialistische ideeën ontwikkelen. Sektaire ideeën krijgen dan een terugslag. De sektaire reaktie groeit als het klassebewustzijn achteruit geslagen wordt.
De ervaring van de laatste 30 jaar heeft wonden geslagen. Dit moet gezien worden tegen de achtergrond van een internationale terugslag voor socialistische ideeën, vooral sinds '89. Bovendien bestaat in Noord-Ierland al decennialang geen socialistische massapartij. Onvermijdelijk vinden klasse-ideeën hun uitdrukking op een vreemde en misvormde manier. De linkse republikeinen en "socialistische loyalisten" hebben echter steeds de nationale kwestie als eerste punt gesteld. Zij kunnen d e steun van de andere gemeenschap niet winnen.
Socialisten moeten de ontwikkeling van klasse-identiteit aanmoedigen door arbeiders rond sociale en ekonomische kwesties te verenigen. Socialisten benaderen alle kwesties die verband houden met het nationaal probleem vanuit het standpunt van de volledige arbeidersklasse.
We negeren de kwestie van repressie niet, zoals Chris suggereert. Ons geschreven materiaal én onze staat van dienst toont het tegendeel aan. De Socialist Party (zusterpartij van Militant Links in Ierland) heeft konsekwent reeds vier decennia lang kampanje gevoerd tegen staatsrepressie. Vaak hebben onze leden het initiatief genomen tot anti-repressie-kampanjes, en dat altijd op een niet-sektaire manier.
In juni kwam de Socialist Party in drie plaatsen op voor de verkiezingen van de nieuwe Raad. Alle sleutelkwesties van repressie en gelijkheid, zowel als ekonomische en sociale kwesties, werden aangehaald in ons manifest, waarvan er 100.000 verdeeld zijn over zowel katholieke als protestantse gezinnen.
Katia stelt duidelijk dat in de vroege jaren '70 "het protest van de katholieke gemeenschap in de eerste plaats gericht was tegen het Britse imperialisme". Gedurende de moderne "troubles" was een anti-imperialistische stemming zeker een aspekt van het konflikt. Religieus sektarisme is echter een ander aspekt dat nu bijna volledig de politiek in Noord-Ierland domineert.
Chris herhaalt een essentieel nationalistische en republikeinse interpretatie van de Ierse geschiedenis en de huidige politiek en verdedigt het verkeerde idee dat de protestantse arbeiders vandaag een geprivilegeerde elite zouden zijn.
Uiteraard heeft Groot-Brittannië een lange en bloederige geschiedenis van koloniale heerschappij in Noord-Ierland. Maar Groot-Brittannië heeft er al een halve eeuw geen ekonomisch, strategisch of militair belang bij om in Noord-Ierland te blijven. Terugtrekken is echter onmogelijk door haar eigen vergiftigde erfenis van sektarisme. Die erfenis maakt dat een serieuze stap naar een kapitalistisch verenigd Ierland zou leiden tot enorm protestants verzet. Een nog grotere instabiliteit zouden h et resultaat zijn.
Protestanten vrezen dat zij een gediskrimineerde minderheid zouden zijn in een verenigd Ierland. Maakt dit de protestanten tot een gepriviligeerde groep in een "orangistische apartheidsstaat"? Protestanten werden oorspronkelijk in Ierland ingeplant als een basis van steun aan de Britse kroon. De oorspronkelijke Ieren werden beroofd van hun land en ondergingen religieuze vervolging. Er bestonden echter diepe klasseverschillen binnen de protestantse bevolking. Arme katholieken en protestanten verenigden zich meermaals in de strijd tegen sociale en nationale onderdrukking.
Sinds het einde van vorige eeuw was de enige kracht die in staat én bereid was om de nationale en sociale bevrijding te behalen de industriële arbeidersklasse. Enorme klassegevechten hielpen de sektaire verdeling van de arbeiders te overkomen. Een revolutionaire nationale en sociale bevrijdingsbeweging ontwikkelde vlak na de eerste wereldoorlog. De mogelijkheid om een socialistische omvorming van de maatschappij door te voeren, werd echter weggegooid door de Labour- en vakbondsleider s die de leiding van deze beweging overdroegen aan de radikale nationalisten.
De Britse heersende klasse, bang voor de revolutionaire beweging, verdeelde daarop het eiland. Twee verarmde sektaire kapitalistische staten werden opgericht. Vijftig jaar lang ondergingen de katholieken in Noord-Ierland staatsdiskriminatie, repressie, massale werkloosheid en een frauduleuse kieswetgeving. Protestanten kregen marginale "privileges" van de unionistische bazen, maar leden ook onder armoedige kondities. Net zoals vandaag bestond de meerderheid van de protestantse bevolking uit arbeiders.< /P>
Toen in de jaren '60 de burgerrechtenbeweging explodeerde, stond deze in in het begin onder invloed van socialistische ideeën, vooral door de tussenkomst van de radikale Labour Party en Jongsocialisten in Derry. Leden van de Socialist Party speelden een sleutelrol in deze organisaties. Een laag van de protestantse jeugd werd aangetrokken tot de strijd tegen de staat van de unionistische bazen. Jammer genoeg bleven de rechtse vakbondsleiders terzijde staan. De echte socialistische krachten wa ren te klein om de kaping van de beweging door kleinburgerlijke en rechtse nationalisten te voorkomen. Hun konservatieve nationalistische programma maakte dat reaktionairen als Ian Paisley iedere hervorming kon voorstellen als "een verlies voor de protestanten" .
De beweging degenereerde in sektaire pogroms, rellen en konflikten. Het Britse leger werd gebruikt om de privé-eigendom te beschermen en de situatie "binnen de perken" te houden. I.t.t. vele linkse krachten verzette het CWI zich tegen de komst van de troepen en verwierp het idee dat zij konden dienen als verdedigers van de katholieken. Onze inschatting bleek de juiste te zijn.
Slechts zeer weinig protestanten willen terug naar de Unionistische één-partijheerschappij. Zoals de katholieken begrijpen zij dat geen enkele kant de troubles kan "winnen". De meerderheid van de bevolking gelooft dat een kompromis noodzakelijk is. Dit betekent echter niet dat de katholieke en protestantse arbeiders echt nader tot elkaar zijn gekomen. De protestanten zien het vredesakkoord als noodzakelijk om de band met Groot-Brittannië te behouden, terwijl de katholieken vert eld worden dat het een stap is in de richting van een herenigd Ierland.
Chris is verkeerd wanneer hij impliceert dat de vakbonden reactionaire Orangistische organisaties zouden zijn. Protestantse en katholieke arbeiders zijn lid van de vakbond en vechten samen tegen de bazen. Geen enkele staking in Noord-Ierland is ooit gebroken door sektarisme. De vakbonden hebben vaak een sleutelrol gespeeld in het voorkomen dat het konflikt uitdeinde in een regelrechte sektaire burgeroorlog. In de jaren '90 hielpen leden van de Socialist Party in het organiseren en leiden van massale vakbondsbetogingen tegen het sektaire geweld.
Vakbonden en trades councils (lokale federaties met vertegenwoordigers van de verschillende vakbondssektoren) zijn ook dé plaatsen geworden waar de kwesties vanuit het standpunt van de arbeiders worden bediskussieerd. Zo hebben leden van de Socialist Party onlangs op het kongres van de openbare diensten-vakbond een motie doen stemmen die oproept voor een oplossing voor de Oranjemarsen in het belang van de volledige arbeidersklasse.
Natuurlijk is de werkloosheidsgraad bij katholieken nog steeds veel hoger. Diskriminatie tegen katholieken wordt nog steeds toegepast, vooral in de privé-sektor. Maar diskriminatie tegen protestanten bestaat ook. Sommige protestantse gemeenschappen lijden onder een werkloosheidsgraad die onder de hoogste in Europa ligt.
Chris is verkeerd als hij zegt dat Noord-Ierland vandaag "een orangistische staat" is. De Britse overheid heeft de ergste en meest openlijke aspekten van unionistische staatsdiskriminatie beëindigd in een poging het eiland te stabiliseren. Ze kunnen echter niet de aspiraties bevredigen van de beide gemeenschappen die in totaal tegengestelde richting kijken - de een naar een verenigd Ierland, de ander naar de band met Groot-Brittannië. Hervorming gaat dus hand in hand met dwang en repressi e. Doorheen de jaren werd dit toegepast op beide gemeenschappen. De Britse repressie was echter overweldigend gericht tegen katholieke arbeiders. In het begin probeerden ze de katholieke opstand brutaal neer te slaan, wat contra-produktieve bleek. Sinds de jaren '90 proberen ze het gematigde republikanisme te integreren in een verder hervormde staat.
De ekonomische en sociale kondities van beide gemeenschappen zijn vandaag grotendeels gelijk geworden. Vandaag proberen politieke partijen van beide zijden, ook Sinn Fein, de katholieken en protestanten tegen elkaar op te zetten in de strijd voor de weinige jobs of voor EU- en VS-fondsen. Dit komt de bazen uiteraard goed uit.
De Socialist Party eist volledige tewerkstelling en een degelijk loon voor iedereen. We brengen een strijdbaar socialistisch programma naar voor dat de arbeiders kan verenigen. De strijd tegen armoede, lage lonen,.. kan niet wachten tot een onbepaalde datum waarop een verenigd Ierland tot stand zal komen, zoals Chris suggereert. Arbeiders in Noord-Ierland vechten nu samen rond sociale kwesties. We geloven dat aktie van de verenigde arbeidersklasse het startpunt is voor de transformatie van de de maatschappij in Ierland én voor de oplossing van het nationaal probleem. Chris denkt dat het omgekeerd is. Deze argumenten - de ideeën van het modern republikanisme - hebben reeds aangetoond totaal verkeerd te zijn.
De gewapende kampanje van de IRA, zoals we steeds hebben gesteld, was gebaseerd op verkeerde methodes en taktieken en een fundamenteel verkeerde politieke analyse. I.t.t. vele linkse krachten hebben we steeds geweigerd als IRA-cheerleaders te fungeren.
Militair was de IRA-kampanje gedoemd tot mislukking. Hun methode was individueel terrorisme, uitgevoerd door een zelf-aangestelde elite. De industriële arbeidersklasse, de echte kracht in de maatschappij, werd in een passieve rol geduwd. Bovendien was de IRA enkel gebaseerd op één deel van de arbeidersklasse. Het enge nationalisme kon nooit erin slagen de protestantse arbeiders te winnen. De IRA- en Sinn Fein-leiders wilden zo Groot-Brittannië uit Ierland wegjagen. Groot-Brittannië speelde volgens hen de rol van een klassieke imperialistische onderdrukker. Groot-Brittannië zou zich echter liever terugtrekken en de Ierse arbeidersklasse uitbuiten via een ekonomisch imperialisme. Leger en politie en de enorm e subsidies aan de arme ekonomie vormen immers een enorme financiële last.
De IRA-kampanje werd door protestanten gezien als een poging om hen in een kapitalistisch verenigd Ierland te dwingen en het verhardde hun verzet. In werkelijkheid hielp het de protestanten in de armen van de reactionaire unionisten te drijven. Als de Britse heersende klasse het al moeilijk had om terug te trekken in de jaren '60, is dat nu in hun ogen onmogelijk geworden.
Tegen het midden van de jaren '80 trokken republikeinse leiders als Gerry Adams de konklusie dat de IRA niet militair kon winnen en dat Groot-Brittannië er inderdaad geen belang in heeft te blijven. Adams zette echter de gefaalde gewapende strijd en hun nationalistische agenda niet opzij om massale arbeidersstrijd en een socialistisch programma te verdedigen. Hij schoof definitief op naar het rechtse republikanisme.
Chris lijkt het omgekeerde te denken. Hij citeert Adams op een vriendelijke wijze. Naast dit citaat kun je een berg citaten van Adams en andere Sinn Fein-leiders plaatsen die duidelijk hun verrechtsing aantonen. Daden spreken echter luider. Hoe kan de voeten likken van big business en rechtse regeringen van over de hele wereld de arbeiderseenheid in Ierland vooruit helpen? Gedurende zijn laatste bezoek aan de VS had Adams een privé-gesprek met George Soros, de beruchte billionair/beursspekulant.
Natuurlijk zijn er in Sinn Fein nog elementen die zich socialistisch noemen. Dit is een erfenis van de vroege jaren '80 toen Sinn Fein een elektorale basis ontwikkelde in de arbeiderswijken. Het "socialistisch" etiket is - wat de leiding betrof - echter nooit meer dan een opportunistisch masker geweest. Het Iers republikanisme is altijd essentieel rechts en katholiek geweest. Met de val van het stalinisme en de verrechtsing van bevrijdingsbewegingen als het ANC en de PLO heeft Sinn Fein de armen volledig geopend voor een populistische en kommunalistische politiek.
De gedwongen machtsdeling in de Raad institutionaliseert de verdeling. Cyprus en Libanon hadden gelijkaardige raden die probeerden een evenwicht te kreëren tussen de nationale en religieuze gemeenschappen. In beide gevallen is een burgeroorlog uit gebroken. In Noord-Ierland zal enkel een sterke aanwezigheid van socialisten in de werkplaatsen en de gemeenschappen hetzelfde proces kunnen tegengaan.
Chris lijkt Sinn Feins argumenten volledig te hebben aanvaard en neemt zelfs hun taalgebruik over. Hij zegt dat "dit akkoord een mogelijke dynamiek kan kreëren om de privileges van de unionisten in te dijken". Misschien heeft hij het over de "gelijkheidsagenda" van burgerrechten, taalrechten,… In werkelijkheid hebben katholieken sinds '69 grote verworvenheden geboekt op vlak van behuizing, eerlijke tewerkstellingswetgeving, stemrecht en het terugdringen van staatssektarisme. De massale revolt e van de katholieken is daarvoor de belangrijkste reden. De IRA-kampanje was een contra-produktief obstakel voor de strijd voor demokratische rechten.
Vandaag zullen waarschijnlijk een aantal kulturele rechten toegekend worden als onderdeel van het vredesakkoord. Maar deze zouden er hoedanook zijn gekomen. De vroege vrijlating van de paramilitaire gevangenen, de hervorming van de sektaire politie, de terugtrekking van het leger uit de straten en een vermindering van de repressie - deze hervormingen (de konsekwentie van een einde van de vijandelijkheden) hadden op ieder moment van wapenstilstand kunnen onderhandeld worden.
Socialisten moeten vooraan staan in de strijd voor demokratische rechten. We begrijpen dat de burgerij ze ons niet kado doet, maar dat ze gewonnen en verdedigd moeten worden door massale strijd. Sinn Feins betrokkenheid in de Raad is geen garantie voor deze rechten. De rechtse nationalistische en unionistische partijen in de Raad zullen besparen in gezondheidszorg en onderwijs. Partijen die zich hiertegen verzetten, zullen dit enkel doen voor hun "eigen" gemeenschap. Sinn Fein kan en wil niet de arbeidersklasse verenigen in de strijd tegen dergelijke aanvallen. Enkel socialisten, vakbonden en echte wijkgroepen zullen dat doen.
Het nationaal probleem is niet enkel een probleem van een sektaire staat in het Noorden die vernietigd moet worden, zoals Chris stelt. Het probleem is er een van twee armoedige staten die elk kenmerken hebben die voor het ene of het andere deel van de Noord-Ierse arbeidersklasse onaanvaardbaar zijn. Er zijn nu twee minderheden op het eiland: een katholieke minderheid in Noord-Ierland en een protestantse in een verenigd Ierland.
Socialisten verzetten zich tegen het dwingen van iedere gemeenschap in een politieke opstelling waartegen zij zich verzetten. Het is onmogelijk om beide rechten te garanderen in een kapitalistisch systeem. Een kapitalistisch verenigd Ierland betekent dwang uitoefenen op de protestanten. Noord-Ierland als staat behouden, betekent dwang van katholieken.
Een socialistisch Ierland garandeert volledige rechten voor minderheden. Enkel een geplande ekonomie onder een regime van arbeidersdemokratie kan een einde maken aan de armoede die een voedingsbodem vormt voor het sektarisme. De garantie dat geen dwang zal uitgeoefend worden, betekent dat exakte administratieve arrangementen op een vreedzame manier kunnen overeengekomen worden. Een demokratische en vrijwillige federatie van Ierland, Engeland, Schotland en Wales zou de levensstandaard radikaal kunnen transformeren en een einde stellen aan eeuwen van nationaal en religieus konflikt.
Niall Mulholland, Socialist Party (Ierland) en CWI