De aanwijzingen voor een opkomende, ekonomische vloedgolf stapelen zich overal ter wereld op. Rusland kreeg in augustus stevige klappen. Sindsdien beginnen de symptomen van krisis zich ook in Latijns-Amerika steeds scherper af te tekenen.
Tegen het einde van de zomer bevond 40% van de wereldekonomie zich reeds in recessie. Niets wijst erop dat deze trend snel zal worden gekeerd. De Verenigde Naties schatten dat er dit jaar ter waarde van 260 miljard dollar aan produktie werd geschrapt. Ernstige burgerlijke kranten stellen zich openlijk de vraag of een nieuwe depressie in de stijl van de jaren '30 mogelijk is.
Deze ontwikkelingen tonen de onwrikbare mechanismen van de markt aan: de produktie staat in dienst van de winsten, en wordt geschrapt wanneer het niet langer rendabel is voor de kapitalisten. De produktie heeft niets te maken met de vraag of produkten al dan niet nodig zijn. Het winststreven staat centraal.
De boom van de zogenaamde "Aziatische Tijgers" was gebaseerd op een enorme geldstroom uit de ontwikkelde westerse landen. Deze kapitaalstroom steed van 140 miljard dollar begin jaren '90 naar 340 miljard dollar in '96. In kapitalistische termen werd er teveel kapaciteit opgebouwd.
Naarmate het duidelijker werd dat de markten - niet de behoeften - te klein waren, steeg ook de nervositeit bij de investeerders: ze waren niet langer zeker van hun winsten. De kapitaalstroom begon zich om te keren. In '96 ging er 42 miljard dollar naar Zuid-Korea, een jaar later vloeide er 21 miljard dollar het land weer uit.
In dezelfde periode nam de financiële spekulatie enorm toe. De financiële stromen op wereldvlak groeiden 30 keer sneller dan de reële handel. De aandelenprijzen scheerden historisch hoge toppen, totaal buiten proportie tot de werkelijke bedrijfswinsten.
Die zeepbel begint nu uiteen te spatten, met rampzalige gevolgen voor de werkende bevolking. Japanse banken en Amerikaanse spekulatiefondsen stuiken ineen en moeten worden gered door de overheid. De meeste spekulanten zullen niet persoonlijk getroffen worden. De gewone belastingbetaler, daarentegen, zal wel de rekening gepresenteerd krijgen. Een toenemend aantal munten in de neo-koloniale wereld ziet hun waarde zienderogen wegsmelten.
Landen die afhankelijk zijn van de uitvoer van grondstoffen werden geraakt door enorme prijsdalingen. In minder dan een jaar viel de prijs van olie met 30% en die van koffie met 43%. De Verenigde Naties schatten dat arme olie-producerende landen hun ekonomie dit jaar met 4 tot 18% zullen zien inkrimpen. Nu reeds wordt Indonesië gekonfronteerd met een inkrimping van de ekonomie met 20%. Deze ramp is enkel vergelijkbaar met de situatie in de jaren '30, met als enige verschil dat de ineenstorting nu veel sneller gaat.
De Internationale Arbeidsorganisatie voorspelt dat een derde van de 3 miljard arbeiders wereldwijd volgend jaar ofwel werkloos owel ondertewerkgesteld zal zijn. Sinds november vorig jaar is de werkloosheid in Zuid-Korea reeds verdubbeld van 5% naar 10%. In Indonesië komt de kaap van de 12% in het vizier (tegenover 4% in '96). Tegelijkertijd snijdt de snel stijgende inflatie in de levensstandaard van de bevolking in die landen waarvan de munt een tuimeling maakte.
Met deze dreiging voor hun deur zullen regeringen overal ter wereld proberen samen te spannen om een ernstige recessie of depressie te voorkomen. Maar tegenover een verslechtering van hun eigen ekonomie, zullen ze uiteindelijk handelen ter verdediging van hun eigen, nationaal, kapitalisme.
De kapitalisten hebben echter geen echte oplossing. Ze kunnen de markt niet plannen. Ze weten niet eens goed wat er te gebeuren staat. Het IMF denkt nu dat de wereldekonomie dit jaar met 2% zal groeien, maar in mei voorspelden ze nog een groei van 3,1% en in november vorig jaar 4,25%.
Een ding is zeker: ze zullen er alles aan doen om de werkende bevolking te doen betalen voor de krisis. Niet enkel de arbeidersklasse, maar ook verschillende lagen van de middenklasse zullen geraakt worden door de achteruitgang.
Van de illusies dat het kapitalisme een nieuwe stabiele basis gevonden heeft, zal niets overeind blijven. Meer en meer zullen de volgende vragen worden gesteld: is deze chaos onvermijdelijk? Kan het dat over de produktie beslist wordt door winst i.p.v. door behoefte? Wat is het alternatief?
Deze ervaring zal de steun voor een socialistische alternatief doen toenemen: het overnemen van de kontrole en de eigendom van de ekonomie uit handen van de kapitalisten en het demokratisch plannen van het gebruik van 's werelds rijkdom om te voorzien in de behoeften van iedereen.