Gratis en degelijk openbaar vervoer

De vraag "Dient het gemeentebestuur de nodige initiatieven te nemen om in Gent tot een betere openbaar vervoerssituatie te komen zoals in Hasselt? Ja of Neen." kreeg van de Adviescommissie voor Volksraadplegingen van Vlaams minister van Binnenlandse Aangelegenheden Peeters een negatief advies, en dit omdat de vraag volgens hen een zuivere begrotingskwestie was en dat er daarover geen referenda mogen gehouden worden.

Volgens de Initiatiefgroep baseerde de Adviescommissie zich hierbij enkel op de reeds vroeger afgewezen formulering waarin uitdrukkelijk de vraag naar gratis openbaar vervoer werd gesteld en niet naar de platformtekst waarin de nieuwe vraag werd uiteen gezet.

Toch zet de Initiatiefgroep door. Op 28 oktober overhandigden ze 20.147 handtekeningen van stemgerechtigden en nog eens 5.653 andere handtekeningen (jongeren, niet-Belgen,…) in een petitie ter ondersteuning van de vraag aan het stadsbestuur van Gent, waaruit nogmaals blijkt dat heel wat Gentenaars mobiliteit en de leefbaarheid in de stad de moeite waard vinden om voor op te komen. Samen met de handtekeningen werd een motivatienota overhandigd met daarin de pijlers van de Hasseltse aanpak van het mobiliteitsprobleem zoals we die, mits rekening te houden met het verschil in grootte tussen beide steden, ook toegepast willen zien in Gent.

De tegenstanders van het referendum hebben altijd gesteld dat de vraag naar gratis en degelijk openbaar vervoer een zuivere geldkwestie was en dat er geen referendum over kon gehouden worden. Minister Peeters stelde zelfs dat andere vragen "die geen geld kosten" wel mogelijk waren. De voorstellen die hijzelf naar voor bracht zoals het aanpassen van de uurroosters of de frequentie van de bussen en trams zullen immers ook geld kosten. We mogen niet vergeten dat het referendum over de Belfortparking, die wel werd toegestaan, ook financiële gevolgen had: enkele honderden miljoenen bleven in de stadskas zitten.

Het blijkt duidelijk dat het argument "het is een zuivere begrotingskwestie" telkens weer gebruikt zal worden als een voorgesteld alternatief beleid de machthebbers niet bevalt (en dat een referendum niet echt een deelname betekent van de gewone burger aan het bestuur)

Het afwijzen van de vraag wordt door de Initiatiefgroep dan ook terecht als willekeurig aanzien.

Ondertussen nam de SP van Gent op een algemene vergadering een standpunt in over openbaar vervoer dat voor wat Gent betreft, niet veel meer bevatte dan wat De Lijn en het Vlaams Gewest reeds gepland hadden. De andere politieke partijen stelden zich tevreden met het gedeeltelijk invoeren van gratis openbaar vervoer voor enkele doelgroepen. Enkel de CVP zag wel wat in een stapsgewijze invoering van gratis openbaar vervoer, een stelling die volledig verschillend was dan haar reactie op het voorstel van Stevaert om kinderen tot 12 jaar gratis te laten rijden (zie verder).

Steve Stevaert, die als burgemeester van Hasselt zorgde voor gratis openbaar vervoer in zijn stad, volgde inmiddels Eddy Baldewijns op als minister die onder andere verantwoordelijk is voor het openbaar vervoer in Vlaanderen. Bij de Initiatiefgroep rees een sprankeltje hoop omdat de kersverse minister toch moeilijk Gent kon weigeren wat hij zelf verkregen had als Burgemeester van Hasselt. Beter dan wie ook, zou Stevaert kunnen getuigen dat de aanpak van Hasselt meer omvat dan alleen maar gratis openbaar vervoer. In plaats van een nieuwe ring rond de stad te laten aanleggen, verkoos Stevaert het aantal baanvakken op de bestaande ring terug te brengen van 4 tot 2 en er een groene Boulevard van te maken. Alles werd hierbij in het werk gesteld om voetgangers en fietser voorrang te geven. Kleine aangepaste bussen verzekerden met een grote frequentie de dienst, wat een verachtvoudiging van het gebruik van het openbaar vervoer met zich mee bracht en zelfs 16% van de automobilisten er toe aanzette hun wagen langs de kant te laten staan..

Een relatief bescheiden voorstel van Stevaert op het SP-congres van 10 oktober in Gent om kinderen tot 12 jaar gratis te laten vervoeren en de kostprijs te betalen door een bijdrage van de gemeenten werd evenwel voornamelijk door de leden van de CVP-fr actie weggehoond in de Vlaamse Raad. Toch waren er dadelijk een aantal gemeenten bereid dit toe te passen en zelfs uit te breiden naar andere bevolkingsgroepen.

Meer dan waarschijnlijk zal het stadsbestuur de vraag niet weerhouden en opteren voor een andere vraagstelling die niets meer te maken heeft met de oorspronkelijke vraag naar gratis en degelijk openbaar vervoer in Gent. Militant Links zal zich niet ver zetten tegen gelijk welke verbetering aan het openbaar vervoer in Gent. In tegendeel, we zullen alle initiatieven in die zin steunen. Maar we zullen in de toekomst blijven strijden voor gratis en degelijk openbaar vervoer voor iedereen, op gelijk welk uur van de dag. Nu meer dan 20.000 handtekeningen werden ingezameld moet de druk op het stadsbestuur verhoogd worden om ons doel te bereiken.

Gratis en degelijk openbaar vervoer gaan hand in hand. Het heeft geen zin om bussen en trams in Gent en elders gratis te maken als er niets gebeurt met de aangeboden kwaliteit. Hierbij moet niet alleen gedacht worden aan betere verbindingen of bussen 's avonds laat en in de weekends. Tal van potentiële klanten ondervinden de grootste hinder om gebruik te maken van het openbaar vervoer. Denk maar aan de moeilijkheden die ouders met een kinderwagen ondervinden (dit ondanks het feit dat bij sommige bussen de kant van de deuren kan verlaagd worden om het opstappen te vergemakkelijken, maar dat de meeste chauffeurs blijkbaar niet weten); met een kinderwagen de tram op is gewoon onmogelijk. Rolstoelpatiënten blijven ook in de kou staan. Ook zij hebben het recht om gebruik te maken van een degelijk uitgebouwd openbaar vervoersnet. Niet alleen is Militant Links voorstander van het onmiddellijk invoeren van gratis openbaar vervoer, bij de investeringen die nodig zullen zijn om dit te verwezenlijken dient met hen rekening gehouden te worden. Nieuwe bussen en trams moeten toegankelijk zijn voor mensen met kinderwagens of voor rolstoelpatiënten. Voor hen zijn brede deuren in bussen of trams en verhoogde perrons geen luxe maar absoluut noodzakelijk. Desnoods moet men hiervoor speciaal uitgeruste voertuigen in dienst nemen.