Wat doe je als trainer van een klub die zo gehavend is dat er geen schijn van kans is op een overwinning? Je probeert de spelers moed in te praten, je wijst erop dat met wat geluk alles mogelijk is. De kans dat je echt wint, blijft weliswaar uiterst miniem, maar je weet dat als je dat niet doet, het team sowieso zal verliezen.
Zo moeten we ook de persberichten inschatten over de steeds groeiende ekonomische krisis. Hoeveel keer hebben we niet gehoord dat «deze krisis zich zou beperken tot Zuid-Oost Azië». Dat het «slechts om een kleine korrektie ging» na de prachtige resultaten van weleer. Dat «de krisis pas echt alarmerend zou zijn indien ook Japan, en dan China en nu de VS geraakt zouden worden». Iedere opvering van de beurzen geeft aanleiding tot overdreven optimisme. Iedere daling leidt echter telkens weer tot paniek. Die jojo-beweging van de beurzen is kenmerkend voor een op til staande crash.
Knack wijdt een heel katern aan «Uw Geld», De Morgen begint een bijlage «de Financiële Morgen»,.... Kortom: de media zijn gemobiliseerd om het vertrouwen in de ekonomie op te vijzelen en een paniekstemming te vermijden. Wat dacht u van de titels: «Paniek is eigenlijk optimisme» of «Het geld groeit». Hoeveel signalen heeft de Fed (de nationale bank van de VS) al niet gegeven «dat ze bereid is om snel te handelen als de financiële problemen zullen overslaan naar de ekonomie». Al dit gepraat moet vermijden dat beleggers zich plots zouden terugtrekken, dat er daardoor een kredietschaarste (een credit crunch) zou ontstaan en dat de ekonomie zou stilvallen.
Waar komt die kredietschaarste vandaan? Volgens de pers heeft het te maken met het monetair beleid van de diverse nationale banken, in de eerste plaats de Fed. Het disconto, het tarief waartegen een centrale bank leningen aan banken verstrekt, moet dringend naar beneden, luidt het. Uiteraard kan de overheid via haar monetaire politiek de ekonomie beïnvloeden, maar aan de basis van de kredietschaarste ligt in dit geval niet zozeer het reeds lage disconto, maar eerder de daling van de winstvoet (de hoeveelheid winst per geïnvesteerde hoeveelheid kapitaal) in de reële ekonomie.
Juist door het gebrek aan winstgevendheid in de reëele ekonomie, zijn kapitaalbezitters langsom minder geïnteresseerd om hun geld rechtstreeks te beleggen in produktie en kiezen ze voor spekulatie. Bedrijven maken er vandaag een kunst van om kapitaal te sprokkelen via beursintrodukties. Ondanks de beursperikelen zouden de Belgische bedrijven voor '98 op die manier al 84 miljard hebben opgehaald. Als die beleggers het morgen laten afweten, zitten de bedrijven in zeer slechte papieren.
De overheid kan de symptomen - de kredietschaarste - bestrijden door geld in de ekonomie te pompen, de echte oorzaak - de dalende winstvoet - wordt daardoor echter niet weggenomen. De Japanse overheid heeft al ettelijke miljarden belastingsgeld gespendeerd om zich uit de krisis te kopen. De overname van de Long Term Credit Bank (LTCM) is de eerste nationalisatie in Japan sinds WOII. Voorts worden nu konsumptiebonnen ter waarde van 7.500 fr. per persoon verdeeld in een poging het verbruik aan te zwengelen. In de VS en Europa wordt volop gediskussieerd over een rentedaling om de ekonomie aan te zwengelen en hier en daar gaan stemmen op voor een negatieve reële rente (een rente die minder opbrengt dan de inflatie). Hiermee bestrijd je de krisis echter niet, het enige effekt ervan is uitstel.
Welke maatregelen de burgerij ook neemt, op kapitalistische basis bestaat slechts één uitweg uit deze krisis: het uitzweten. De vraag is natuurlijk wie het meest zal zweten? Driemaal raden. De kapitalisten zijn nu al volop aan het her struktureren. Bij Ford, Levi's, Renault en Opel weten ze al wat dat betekent. De regering heeft al laten weten dat de weinige budgettaire ruimte, o.m. voor de verhoging van de laagste uitkeringen, door de groeivertraging opgeslorpt is. En de arbeiders? & #9;