De schandalen in de agro- en voedingsindustrie zijn niet meer te overzien. Varkens worden volgepompt met antibiotica en kalmeringsmiddelen. Koeien krijgen hormonen en besmette karkassen van ziekgestorven schapen te eten. Kippen, eieren, varkens en runderen bevatten dioxines,... En aan wie dacht als vegetariër de dans te ontspringen, zullen we maar niet wijzen op de pesticiden in groenten en fruit. Wie zich wil doodvreten hoeft niet noodzakelijk nog lang en overvloedig te tafelen zoals in de film "La grande bouffe".

We kunnen de schandalen maar goed begrijpen en oplossen door naar de ganse voedingsbusiness te kijken. En vooral in te zien dat voedsel in de eerste plaats geproduceerd wordt om winst te maken en niet om de mens wel en gezond te voeden. In de General Motors fabrieken afficheerde de directie ooit de volgende uitspraak: "Weet, dat wat deze onderneming maakt geen auto's zijn, maar geld!" Dezelfde uitspraak zou de directie van Unilever, Nestlé, Verkest en De Brabander kunnen afficheren, ze kunnen auto's gewoon vervangen door kippen, eieren, babyvoeding of pizzas.

De onverzadigbare winsthonger van de kapitalistische bonzen achter de landbouw- en voedingsindustrie heeft geleid tot een onmenselijke industrialisering van de sektor ten koste van mens, dier en leefmilieu.

Het vergiftigen van de ganse bevolking is daar enkel een logisch uitvloeisel van. Met de wetenschappelijke en technologische verworvenheden zijn we nochtans in staat de totale wereldbevolking wel en gezond te voeden. Niet de techniek is het probleem, maar wie deze in handen heeft en wiens belang ze moet dienen. In 1995 liet de Europese gemeenschap 2,5 miljoen ton vers fruit en groenten vernietigen om de prijs kunstmatig hoog te houden. De VS vernietigt jaarlijks tonnen graan. Ondertussen sterven 40 miljoen mensen per jaar van armoede en ondervoeding. En worden uit de armste landen tonnen voedsel weggesleept door de multinationals met medeweten van de locale elite.

De voedselproductie is vandaag geconcentreerd in de handen van enkele superrijken. Die kunnen doen (of laten) wat ze willen zonder enige verantwoording te moeten afleggen aan de rest van de bevolking. In zo'n situatie is het niet verwonderlijk dat de korte-termijn belangen van die enkelingen (zo snel mogelijk nóg rijker worden) voorgaan op de belangen en de gezondheid van ons allen. De enige manier om de dioxine-kippen, dolle koeien en met pest besmette varkens van ons bord te krijgen, is ee n democratische controle op de voedselindustrie. Door haar uit handen te nemen van de grote bonzen en te beheren in gemeenschapsbezit.

Zoals in elke sector proberen de investeerders zo veel mogelijk winst te maken op zo'n kort mogelijke tijd. Om kosten te besparen werden dieren ondergebracht in batterijen en kleine hokken waarin ze als vlees- of eiermachines zo productief mogelijk worden gemaakt.

Om de agressie en de stress van de dieren te beheersen en het gebrek aan bewegingsruimte te overleven, worden ze volgepropt met kalmeermiddelen en anti-biotica. De overdosis aan anti-biotica die zo voortdurend in onze voedselketen terecht komt, werkt de ontwikkeling van resistente bacteriën bij mens en dier in de hand. Jaarlijks sterven hierdoor honderden mensen aan besmettingen van salmonella of TBC waarop antibiotica geen vat meer heeft.

Naast de wettelijk toegelaten hormonen floreert er een handel in illegale hormonen die georganiseerd wordt door een internationale mafia. Als je enkel op winst uit bent kan de volksgezondheid je eigenlijk geen bal schelen, en ga je moeiteloos over lijken. De opdrachtgevers voor de moord op vleeskeurder Karel Van Noppen zijn nog steeds niet gevat.

De voeding van de dieren doet nog weinig denken aan hun natuurlijke voeding. Graankippen kosten bijna het dubbele van een mesthaan. En die mesthaan heeft inderdaad zijn naam niet gestolen. In de moderne kwekerijen wordt de kippemest met de kadavers van ziekgestorven dieren vermaalt en verrijkt met wat eiwitten, slachtafval, kalmeermiddelen en antibiotica om weer op de voedselband geserveerd te worden.

Op die manier werd in Engeland de schapenziekte BSE overgedragen op de zogenaamde dolle koeien en als de ongeneeslijke Creuzfeldt-Jakob ziekte op de mens. Zelf in België werd in 1998 nog een kadaver van een dolle koe verwerkt tot veevoeder. De gevolgen laten zich doorgaans 15 jaar later voelen, maar daar kunnen de poenscheppers van de agro-industrie hun hoofd niet over breken, de winst is binnen.

Een gelijkaardig fenomeen doet zich voor in de gewassenteelt met het overmatig gebruik van pesticiden. Dit jaar nog werden de Belgische peren uit de handel genomen. Uit een Brits onderzoek blijkt dat 50% van de aardappelen, 40% van het brood en 35% van het vlees besmet is met gevaarlijke resten pesticiden.

Naast de schadelijke gevolgen voor de volksgezondheid, is deze productiewijze rampzalig voor de arme bevolking in de derde wereld. Gewapenderhand worden kleine boeren van hun land verdreven om plaats te maken voor grote "Cash Crops plantages" waarop ze eventueel als slaaf tegen een hongerloon worden tewerkgesteld en blootgesteld aan gevaarlijke sproeistoffen.

Cash Crops zijn genetisch gemanipuleerde gewassen die intensief behandeld worden met pesticiden en kunstmest. Grote multinationals zoals Monsanto hebben een patent op de productie van de zaden en de aangepaste mest- en sproeistoffen. De planten zelf krijgen een onvruchtbaarheidsgen ingeplant waardoor de locale bevolking afhankelijk blijft van de dure leveringen van Monsanto.

De gevolgen van het pesticide- en kunstmestgebruik voor de gezondheid van de landarbeiders is catastrofaal: huidziekten, miskramen en longkankers. En dit alles zonder ziekteverzekering. Vakbondsmilitanten die zich hiertegen verzetten worden gevangen genomen of ontvoerd en vermoord.

Een belangrijke tendens in de sector is de toenemende concentratie van de productie in de handen van een klein aantal superrijke ondernemers. Overal ter wereld worden kleine bedrijfjes weggeconcurreerd en opgekocht door de grote monopolies.

Een andere methode is de contractlandbouw of de zogenaamde prijsgarantiecontracten. Kleine boeren sluiten een contract met de grote leveranciers over een gegarandeerde afname.

Zo verzekeren de groten zich van hun omzet en ligt het risico voor prijsdalingen, misoogsten en epidemies volledig bij de kleine boer die zich bovendien nog eens in de schulden heeft gestoken voor de investering.

Je kan al raden wie de Belgische landbouwpolitiek dicteert als je weet dat in België de productie van 95% van de kippen, 100% van de kalveren en 90% van de mestvarkens in handen is van grote veevoederfabrikanten als de Boerenbond. Geen wonder dat minister Van Rompuy (CVP) het gros van de Europese subsidies voor landbouw naar deze giganten doorsluist. De zogenaamde kleine familiale bedrijfjes waar de Boerenbond en de CVP het in hun retoriek voor opnemen, zijn meestal contractbedrijven.

Waarin ligt hem nu de oplossing van dit kluwen van schandalen en verloedering. De strijd voor gezonde, milieuvriendelijke en sociaal rechtvaardige voeding zal zowiezo moeten uitgaan van de slachtoffers.

In de eerste plaats de mensen die door de voedings- en agroindustrie als arbeider/consument worden uitgebuit en vergiftigd. Internationale solidariteit en verbonden tussen werknemers en vakbonden in hun strijd tegen de mateloze winsthonger van de grote multinationals kan de basis leggen voor een nieuw systeem.

Als voorbeeld kunnen we de Amsterdamse dokwerkers aanhalen die na een tip van hun Braziliaanse collega's het transport van een zwaar giftige lading blokkeerden. In Engeland weigerde de nationale schippersvakbond de dumping van nucleaire afval in zee terwijl dokwerkers weigerden met PCB's besmet afval te lossen. Dergelijke acties kunnen ondersteund worden met een boycot, zoals de campanjes tegen de schandalige praktijken van Shell in Nigeria.

Maar de uiteindelijk oplossing is te zoeken in een democratisch geplande productie in handen van de bevolking. Een rationeel (en dus duurzaam) gebruik van de natuurlijke rijkdommen en inzet van arbeid ter bevrediging van de menselijke behoeften, en niet van de winsthonger van een kleine minderheid.

Dioxines zijn met de schandalen rond de afvalverbranding en de kippencrisis uitgegroeid tot de nationale kwelgeest. België is een van de meest vervuilde landen wat dioxines betreft. De Wereldgezondheidsorganisatie vond in de Belgische moedermelk de grootste hoeveelheid van deze zwaar kankerverwekkende stoffen. Deze komen vooral vrij als nevenproduct van (afval)verbranding. Naast kanker zijn aantasting van de weerstand tegen ziekten, misvormde foetussen, miskramen en vermindering van de vruchtbaarheid de belangrijkste gevolgen. Ze worden vooral opgeslagen in het vetweefsel en het duurt 7 jaar alvorens de hoeveelheid dioxine in ons lichaam wordt gehalveerd.

"We ontdekken een volstrekt ongecontroleerde sector, die zonder veel kennis van zake en in het wilde weg afvalproducten ophaalt in containerparken, en zonder enige vorm van analyse alles door elkaar mengt en doorverkoopt aan de veevoeder industrie." Er is zelfs sprake van een "voortdurende, sluipende vergiftiging van de voedselketen".

Roland Moureaux van Greenpeace en ex-werknemer van het West-Vlaamse afvalverwerkingsbedrijf Watco stelt dat "de recyclagesector, die nauwelijks wordt gecontroleerd, ideaal is om besmette producten te laten verdwijnen." De vernietiging van met PCB's besmet afval kost 20.000 Bef. per ton, het is illegaal maar wel winstgevend om dit goedje dus ergens anders te laten verdwijnen.

RUG-professor Partick Sandra legt de vergelijking met de honderden sterfgevallen in Spanje begin de jaren '80 door de vermenging van met PCB's besmette afvalolie met olijfolie. Sandra bewees zwart op wit dat vetsmelterij Verkest half januari twintig ton risicovet uit Nederland aankocht. Het besmettingspatroon verschilt weliswaar met dit van het besmette veevoeder zodat voor het parket dit spoor doodloopt. Maar niemand stelt zich blijkbaar de vraag wat er met dit vervuilde vet dan wel is gebeurd. Wetende dat Verkest werd betrapt op fraude met leveringen en facturen, is het onbegrijpelijk dat deze gifmenger vrijuitgaat.

Eén van de schandaligste voorbeelden van hoe voedingsmultinationals gewetensloos op elke mogelijk manier trachten winst te maken, is het verhaal van Nestlé in Afrika. Nestlé voerde begin de jaren '80 een agressieve reclamecampagne voor haar babyvoeding in Afrika. Met affiches, radio-advertenties en luidsprekers moedigde men de Afrikaanse moeders aan de borstvoeding te vervangen door de zogenaamde "formula melk". In verpleegsters verklede verkoopsters promoten formula melk in de moederhuizen.

De kampanje werd na een consumenten-boycot even stilgelegd, maar eens de belangstelling was weggeëbd, werd ze opnieuw opgestart in andere derde wereldlanden.

Geen schadevergoeding op kap van de consumenten. De grote bedrijven moeten zelf opdraaien voor hun winsthonger

* schadeloosstelling van kleine boeren met de winsten uit de agro-industrie

* stopzetting van het subsidiebeleid dat enkel de winsten van de grote bedrijven spijst

* dit geld gebruiken om de huidige industrie om te bouwen tot een openbare sector die produceert naar behoeften i.p.v. voor winst

* invoering van democratisch verkozen en permanent afzetbare raden van werknemers en consumenten die moeten garant staan voor ecologische, veilige en kwalitatieve producten

* technologie en wetenschap ten dienste en onder controle van democratisch verkozen raden