De oorlog is gedaan, maar is er ook een oplossing? Is dit een overwinning van de Navo die de bombardementen rechtvaardigt? Wat zeker is, is dat de regio economisch grondig verwoest is en, na de vele niet nagekomen beloftes in andere conflicten, moeten we wel vragen stellen bij de ronkende geruchten over «stabiliteitspacten» en «humanitaire hulp» na de «geslaagde militaire actie».

Door Anja Deschoemacker

Alleszins niet het militaire apparaat van het Servische regime. De Serviërs lieten weten dat de Navo 13 (dertien!) van de 300 tanks in Kosovo had vernietigd. De Navo-troepen vonden er tot nog toe drie terug. Neen, dan hebben ze een «betere» job gedaan in hun aanval op de Servische bevolking!

De economische schade in Servië is niet te overzien. Terwijl de werkloosheid in '97 al 27% bedroeg, hebben de bombardementen nog eens 500.000 werkenden van hun job beroofd. In sommige regio's loopt de werkloosheid op tot tussen 70% en 90%. De transport- en energiesector is grondig verwoest.

De oorlog was ook op ecologisch vlak rampzalig. Zo is de Donau - die in het drinkwater van 10 miljoen mensen voorziet - ernstig vervuild. De experts van de VN-milieuorganisatie Unep vrezen volgens een gelekt rapport (De Morgen, 25 juni) «dat de komende generaties Joegoslaven, Kosovaren, Bulgaren, Roemenen en andere buurvolkeren een explosie aan kankergevallen (vooral leukemie) riskeren en ook afwijkingen aan het zenuwgestel, leveraandoeningen, miskramen en genitale afwijkingen bij pasgeborenen».

Zo'n 200.000 vluchtelingen zijn reeds teruggekeerd. Ze kregen een VN-hulppakket, bestaande uit o.a. een tent, hun huizen zijn immers verwoest. Het is ondenkbaar dat het tegen het begin van de strenge winter mogelijk zou zijn er een miljoen en een half vluchtelingen op een menswaardige manier te laten overleven. De Albanese Kosovaren zien de Navo-troepen nu als «bevrijders», maar ze zullen snel genoeg merken dat deze troepen er niet zijn in hun belang.

Tientallen jaren van absolute armoede, wat Kosovo hoedanook te wachten staat, zullen het ongenoegen doen toenemen en uiteindelijk protest uitlokken. Waar vroeger de nationale, maar ook hun economische en sociale wensen van de kosovaren onder de knoet werden gehouden door het Servische leger, zal dat nu gebeuren door de legers van de «internationale gemeenschap».

Er blijven een aantal vragen. In hoeverre zal Kosovo echt deel uitmaken van Joegoslavië? Hoe meer dat het geval is, hoe minder Albanese vluchtelingen terug zullen komen (of er zullen blijven). Dat het recht op zelfbeschikking niet wordt toegekend (terwijl 90% van de bevolking voor onafhankelijkheid is), toont al voldoende aan dat deze oorlog niet werd uitgevochten voor hun belangen.

En wat zal er gebeuren met het UCK? Naar alle waarschijnlijkheid zal de Navo, o.l.v. de VS, proberen hen te gebruiken als politiemacht, zoals nu de Palestijnse autoriteiten het vuile werk van de Israëlische staat moeten doen. In ruil daarvoor zullen de leiders een gezapig leventje leiden van corruptie en opslorpen van de «hulp aan de regio». Dat delen van het UCK, in navolging van de bevolking zelf, zich hieraan niet zullen onderwerpen, lijkt wel duidelijk.

De troepen van de Navo zouden zich al gauw in dezelfde situatie kunnen bevinden als de Britse troepen die zogezegd ter bescherming van de katholieke bevolking naar Noord-Ierland trokken: gehaat door de bevolking die ze kwamen «beschermen».

In Bosnië worden sinds het Dayton-akkoord alle economische en sociale beslissingen genomen in het belang van het westerse imperialisme. Het IMF en de Wereldbank hebben er meer inspraak dan de bevolking zelf. Een werkloosheid van 40%, een slechts gedeeltelijke terugkeer van de vluchtelingen en absolute armoede van grote delen van de bevolking zijn er de gevolgen van. De etnische tegenstellingen zijn er volledig gebetonneerd.

De westerse landen zullen eerst nog een robbertje vechten over wie moet betalen. Uiteindelijk zal er minder gegeven worden dan nodig is. Servië lijkt hoedanook uit de boot te vallen. Sancties blijven «tot Milosevic weg is», zegt Clinton. Alsof hij daarmee een statement voor democratie maakt. We zien in Irak dat het embargo meer mensen vermoordt, vooral kinderen en de zwaksten in de maatschappij, dan de bommen ooit hebben gedaan.

Nu vinden in Servië opnieuw betogingen plaats. Van de Servische vluchtelingen uit Kosovo omdat ze door de regering in Belgrado gedwongen worden terug te keren. Van de soldaten omdat hun soldij nog niet werd uitbetaald. Van de oppositie om Milosevic door verkiezingen te doen verdwijnen.

Maar wie is die oppositie? Wat nodig is in Servië is de heropbouw van de arbeidersklasse opdat deze opnieuw haar belangen kan verdedigen tegen het westerse en het Russische imperialisme én tegen het gangsterkapitalisme van Milosevic. Geen enkele oppositiegroep tot nog toe baseert zich op de arbeidersklasse of ontwikkelt in die richting. Maar bewegingen van de Servische onderdrukten zijn op termijn onvermijdelijk. In die strijd zullen lessen getrokken worden.

In Kosovo zelf is geen sprake van stabiliteit. Waarschijnlijk zal een grote groep vluchtelingen niet terugkeren. Wil jij immers leven in een verwoest niemandsland waar je enige toekomst uit armoede bestaat? De Servische bevolking trekt weg - volgens VN-cijfers nu al de helft of bijna 100.000. Als ze daar blijven, zijn spanningen en uiteindelijk gevechten tussen hen en de Albanese Kosovaren onvermijdelijk. Waarschijnlijk gaan we naar een de facto opdeling, waarbij de Servische bevolking (al dan niet gedwongen) zich groepeert in de Italiaanse sector (grenzend aan Servië).

Voor een deel van de Servische bevolking is dit de tweede massale vlucht in enkele jaren. Serviërs die door Kroatische etnische zuiveringen uit de Krajina werden verjaagd, werden door Milosevic immers in Kosovo gehuisvest.

Macedonië is ernstig gedestabiliseerd door de enorme aangroei van de Albanese minderheid. Als een groot deel van hen besluit daar te blijven, is het slechts wachten op een explosie. Zowel Albanië als Macedonië zijn door het conflict verder verarmd.

De regering in Montenegro voert haar campagne voor meer autonomie op. De Servische minderheid is er nu bovendien nog aangegroeid door Servische vluchtelingen uit Kosovo, wat tot nieuwe spanningen kan leiden. Ondertussen heeft de Hongaarse regering haar vraag herhaald voor autonomie van Vojvodina, een deel van Joegoslavië met een belangrijke onderdrukte Hongaarse minderheid.

En dan hebben we het nog niet over de verhoogde spanningen tussen de Navo en Rusland en de spanningen tussen de VS en de EU binnen de Navo. Rusland heeft de Navo van een grondoorlog gered en wil daarvoor betaald worden - de prijs is (gedeeltelijke) schuldherschikking, maar ook het behoud van invloed in de Balkan. De Balkan zal het strijdtoneel blijven van deze imperialistische machten die er hun eigen belangen zullen verdedigen ten nadele van de bevolking.

Noch vanuit het standpunt van de vluchtelingen, noch vanuit het standpunt van meer stabiliteit, noch vanuit het standpunt van meer democratie, is er een oplossing gevonden. De oorlog is gedaan maar alle voorwaarden voor het uitbreken van nieuwe oorlogen blijven aanwezig en zijn zelfs versterkt.

Militant Links, de Belgische afdeling van het Comité voor een Arbeidersinternationale (CWI), is de enige organisatie die in het conflict een principieel standpunt heeft verdedigd vanuit de belangen van de Servische en Kosovaarse arbeidersklasse. Alle organisaties die betrokken waren in de anti-oorlogsbeweging hadden ofwel illusies in de VN (en dat na de ervaringen in Bosnië), ofwel steunden ze Servië of het UCK. Geen van allen sprak zich uit over het fundamentele probleem: het totaal ontbreken van een georganiseerde arbeidersbeweging.

Kapitalisme betekent oorlog: deze eeuw is de meest gewelddadige ooit geweest met een totaal van tenminste 109 miljoen oorlogsdoden of 44,4 doden per 1000 mensen (tegenover 16,2 oorlogsdoden op 1000 in de vorige eeuw). Er is geen korte weg naar vrede en welzijn voor de overgrote meerderheid van de wereldbevolking - de enige uitkomst ligt erin dat de onderdrukten zich organiseren, onafhankelijk van zij die hen overheersen, om hun belangen te verdedigen. Het is schrijnend dat hiervoor in veel landen van nul af begonnen moet worden door het verraad van zowel de sociaal-democratische als de zogezegd communistische leiding van de arbeidersbeweging in het verleden.

Wil je meer weten over de standpunten van Militant Links, aarzel dan niet om ons te contacteren. Tijdens de zomer zullen de verschillende afdelingen van Militant Links de situatie bespreken. Jij bent meer dan welkom. Voor meer info, bel of fax 09/232.13.94 of schrijf naar Militant Links, Pb 2, 9000 Gent 21.

* Stop de etnische zuiveringen!

* Navo en VN uit de Balkan!

* Voor het recht op een vrijwillige terugkeer voor alle vluchtelingen! Verdediging van het asielrecht!

* Geen embargo tegen Servië! Voor ondersteuning van iedere actie van de werkende bevolking om het corrupte gangsterregime van Milosevic omver te gooien.

* Zelfbeschikkingsrecht voor de Kosovaren. Voor een onafhankelijk socialistisch Kosovo.

* Voor een socialistische federatie van Balkanstaten die de rechten van alle volkeren en minderheden in de regio garandeert.