Vlak na de oorlog werd victorie gekraaid, «de democratie» had overwonnen, de «beschaving» had het gehaald op de barbarij. Democratie? Beschaving? In Kosovo?

De VN-resolutie spreekt over het behoud van een multi-etnische staat. Liefst drie vierden (of 180.000) van de Servische bevolking is echter weggevlucht. Samen met andere minderheidsgroepen zoals de zigeuners worden ze het slachtoffer van wraakacties van de Albanese Kosovaren. De KFOR-troepen worden zo in de rol van beschermers van de Serviërs geduwd, wat tot steeds meer gevechten tussen de troepen en de bevolking leidt.

De kapitalisten vormen een zeer kortzichtige klasse - problemen worden opgelost «wanneer ze zich voordoen». Dat blijkt duidelijk uit dit conflict: de Navo had zolang gedreigd met bommen dat ze niet anders meer kon dan te bombarderen op straffe van verlies van autoriteit. Maar ze dachten dat Milosevic wel snel zou toegeven. Mis poes! Had Milosevic niet toegegeven, zou de Navo zich een positie bevonden hebben dat een grondoorlog onvermijdelijk werd, met duizenden doden tot gevolg, ook aan de kant van de westerse landen.

Maar wat na de oorlog gebeurde, slaat wel alles op vlak van kortzichtigheid. Navo-woordvoerders verklaren nu: «niemand had mij verteld over 200.000 Serviërs die het land zouden uitvluchten». Is het verboden na te denken bij de Navo? Ook verspreidden de internationale vertegenwoordigers een misdadig optimisme over de mogelijkheden van democratie en een rooskleurige toekomst voor Kosovo. Waar we in werkelijkheid mee te maken hebben - en wat Militant Links ook voorspelde - is een armoedig gebied waar de tegenstellingen allesbehalve opgelost zijn en waar de troepen reeds snel gezien worden als een bezettingsleger.

«Democratie», de «rechten van de Kosovaarse bevolking»,... Allemaal mooie principes die zogezegd de aanleiding waren voor de «eerste humanitaire oorlog». De 40.000 Servische troepen zijn vervangen door 35.000 troepen van imperialistische landen - en die krijg je als bevolking nog veel moeilijker weg. De Noord-Ierse katholieke bevolking weet er alles over. De pers wordt niet langer gecontroleerd door Servië - die oogluikend nog de parallelle Albanese structuur toestond met o.a. een Albanese pers - maar door het westen dat volgens woordvoerders van het Regulerend Comité voor de Media de Albanezen moet «opvoeden naar westerse standaarden» en «misbruik moet voorkomen opdat de media niet gebruikt kan worden om mensen op te roepen op straat te gaan en rellen te creëren».

Nochtans zullen de Kosovaren redenen genoeg hebben om «op straat te komen»: de toekomst ziet er immers uiterst armoedig uit. Onze grote «humanitaire leiders» hebben immers wel het geld neergeteld voor de oorlog (uit onze zak uiteraard, voor België betekent die oorlog dat het budget van het leger met 1,6 miljard werd overschreden), maar van de voorziene noodzakelijke 125 miljoen voor de heropbouw is nog niets betaald! De VN is niet eens in staat tenten voor de 750.000 teruggekeerde vluchtelingen (nog niet de helft) te voorzien, laat staan huizen!

Ze kunnen de verwoesting die ze zelf hebben aangericht niet oplossen. Voor de bommencampagne werd geschat dat 28.346 gebouwen verwoest waren (door de Servische inval) - na de tussenkomst van de Navo zijn dat er volgens een EU-onderzoek in 1.383 dorpen 78.000, met nog eens zware schade aan 120.000 huizen.

Laat ons naar dat ander «VN-wonder» kijken, namelijk Bosnië-Hercegovina. Een multicultureel land? Niets van: de drie delen blijven functioneren als enclaves waar de haat tegen de ander door de leiders onderhouden wordt als poging om hun machts basis te behouden. Een welvarend land? Met de helft van de beroepsbevolking werkloos? De internationale financiële hulp verdwijnt onmiddellijk in de zakken van de heersende nationalistische elites. Geen van de zelfverklaarde streefdoelen van de weste rse landen werden bereikt.

Maar we moeten ons afvragen of die streefdoelen ook de werkelijke motieven voor de tussenkomst waren. Militant Links is zeker van niet. Je kunt natuurlijk moeilijk in de pers verklaren dat je een land quasi totaal verwoest omdat je in een dergelijke instabiele situatie geen winst kunt maken en een oorlog dan nog beter is dan niets, dan maakt de wapenindustrie tenminste nog winst. Je kunt natuurlijk even moeilijk verklaren dat je tot zover de aanspraken van Milosevic op Kosovo hebt erkend terwijl ook toen al 90% van de bevolking zich voor onafhankelijkheid had uitgesproken - dat je toen en ook nu nog die onafhankelijkheid wil tegenhouden omwille van je eigen honger naar laagbetaalde arbeiders, goedkope grondstoffen, nieuwe afzetmarkten en uitbreiding van je politieke en economische invloed, wat bemoeilijkt wordt door «lastige» bewegingen als die voor nationale bevrijding.

We willen allemaal een oplossing voor de vreselijke situatie waarin de Balkan zich bevindt. Daarom steunden veel arbeiders en jongeren in het westen de bombardementen, want «er moest toch iets gebeuren». Maar we moeten leren uit voorbije ervaringen : de Navo en de VN hebben nog nooit ergens vrede en welvaart gebracht.

Wat zou dan een oplossing zijn? Een strijd van de arbeiders, arme boeren en jongeren van de regio tegen de dictatoriale regimes en het instellen van een systeem dat de behoeften van de bevolking als prioriteit ziet en niet de winsten van enkele gangsterkapitalisten en multinationals. De basis van de conflicten tussen verschillende nationaliteiten ligt immers in armoede: als er tekort is, zal voor die tekorten gevochten worden. Binnen dit wereldsysteem - het kapitalisme - krijgen kleine en achtergestelde landen echter niet de mogelijkheid te ontwikkelen tot welvarende landen gezien ze moeten meedraaien in de wereldmarkt die gedomineerd wordt door enkele grote imperialistische machten.

Laat ons bijvoorbeeld naar Cuba zien. Hoewel het land arm is en over democratie zeker een woordje gepraat kan worden, valt niet te ontkennen dat ze met hun geplande economie in staat zijn onderwijs en gezondheidszorg van kwaliteit en toegankelijk voor iedereen te voorzien. Brazilië, dat veel rijker is, doet dat niet. De enige echte oplossing ligt dan ook in een beweging voor een andere maatschappij: een geplande economie gecombineerd met arbeidersdemocratie, want het gebrek aan dat laatste zal ook Cuba nekken zoals het reeds de Oost-Europese stalinistische landen heeft genekt.

Voor zo'n beweging is eenheid nodig. Een utopie? Neen. Socialisten moeten contacten leggen met de Servische arbeiders en jongeren en daar propaganda voeren voor een onafhankelijke arbeidersbeweging, onafhankelijk van de burgerlijke oppositie die pro-kapitalistisch is en dus nooit democratie kan leveren gezien daar binnen het kapitalisme de economische basis niet voor bestaat.

Daar moet gestreden worden voor het erkennen van het recht op zelfbeschikking van de Kosovaren. Zo kunnen de Servische arbeiders het vertrouwen van hun Albanees Kosovaarse collega's winnen en samen de strijd aangaan tegen de gemeenschappelijke vijand: het gangsterkapitalisme in Servië en het imperialisme. Een lange weg, dat is juist, maar wie illusies heeft in andere wegen zal in de komende maanden zwaar gedemoraliseerd worden.

Anja Deschoemacker